Hollanda'da mortgage faizleri yılın en yüksek seviyesine çıktı

Hollanda'da ortalama konut kredisi (hypotheek) faizi bu hafta yüzde 4,50'ye çıkarak yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Finansal danışmanlık şirketi Van Bruggen'de görevli mortgage danışmanı Oscar Noorlag'ın NU.nl'ye verdiği bilgiye göre, faiz bu hafta başında yüzde 4,42 seviyesindeydi ve 0,12 puanlık artışla yüzde 4,50'ye yükseldi.

Noorlag, yükselen faizin başlıca nedenleri arasında İran'daki savaşı, artan akaryakıt ve enerji fiyatlarını ve buna bağlı yükselen enflasyonu gösteriyor. Noorlag'a göre yatırımcılar uzun süre faiz artışının geçici olacağını umdu, ancak özellikle eylül ayında yatırımcılar arasındaki tedirginlik arttı.

Faiz artışı sadece alıcıları değil mevcut konut sahiplerini de etkiliyor

Artan mortgage faizi yalnızca ev almayı planlayanları değil, hali hazırda konut sahibi olanları da etkiliyor. Faiz oranlarının yükselmesiyle bankaların kredi olarak vermeye istekli olduğu azami tutar düşüyor. Noorlag'a göre bu artış borçlanma kapasitesinde kolayca binlerce euro kayba yol açıyor.

Noorlag bunu ortak yıllık geliri 85 bin euro olan ve enerji etiketi C olan bir ev arayan bir çift örneğiyle açıklıyor. Bu çift, yılın başında yüzde 3,84 faiz oranıyla en fazla 390.755 euro borç alabiliyordu. Mevcut yüzde 4,50 faiz oranıyla bu tutar 375.463 euroya geriledi. Bu da çiftin ev alımı için 15 bin eurodan fazla daha az bütçeye sahip olduğu anlamına geliyor.

Noorlag, ev almayı planlayanların önümüzdeki dönemde mortgage faizinin daha da artabileceğini ciddi biçimde hesaba katması gerektiğini belirtiyor. Eylül ayında ABD'deki artan devlet borcu finans piyasalarında tedirginliğe yol açtı. Yatırımcılar paraları karşılığında giderek daha yüksek faiz getirisi talep ediyor. Yükselen piyasa faizi Avrupa'ya da yansımaya başladı.

Noorlag, "Örneğin Fransa'da da yatırımcılar artan devlet borcu konusunda giderek daha fazla endişeleniyor" diyor. "Bu tedirginlik buradaki faiz oranlarını da yukarı çekiyor."

Faiz artışının üç nedeni

Noorlag'a göre faiz oranlarının yükselmesinin üç nedeni var. Öncelikle artan jeopolitik gerilimler ve çatışmalar finans piyasalarında belirsizlik yaratıyor. Yapay zekânın yükselişi ve veri merkezlerine yapılan devasa yatırımlar da rol oynuyor. Bunun için çok sermaye gerekiyor ve bu da faizi daha da yukarı itiyor. Ayrıca Avrupa'daki siyasi kaymalar ve artan devlet borçlarına ilişkin endişeler büyüyor.

Uzun süredir yüksek seyreden faizin konut piyasası üzerinde şimdiden belirgin bir etkisi var. Noorlag, "Bir süredir yüksek faiz nedeniyle konut fiyatlarının düştüğünü görüyoruz" diyor. Fiyatlar doğrudan sert bir şekilde gerilemese de piyasadaki soğuma uzun süredir gözlemleniyor. Yine de faiz yüksek kaldığı sürece bu eğilimin süreceği tahmin ediliyor.

Bu arada Funda'da satılık konut sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 25 arttı. Sadece eylül ayında arz yüzde 10 arttı. Bunlar piyasanın değiştiğine dair net işaretler. Artan aylık yükler nedeniyle potansiyel alıcıların bir kısmı devre dışı kalıyor. Bu nedenle konutların satılması daha uzun sürüyor ve konut piyasasındaki devir hızı düşüyor.

Artan mortgage faizinin etkilerini yalnızca ilk kez ev alacaklar hissetmiyor. Noorlag, yeni bir eve taşınmak isteyen konut sahiplerinin de bundan etkilendiğini görüyor. "Ev sahibi olan birçok kişinin şu anda uzun vadeli sabitlenmiş yüzde 1 ile 2 arasında faizli bir mortgage'ı var" diye açıklıyor Noorlag. "Taşındıklarında bu düşük faizi mevcut mortgage tutarları için genellikle kısmen yanlarında götürebiliyorlar. Ancak ek olarak borç almaları gereken tutar için geçerli olan, çok daha yüksek olan mevcut faiz."

Bu nedenle birçok konut sahibinin oturduğu yerde kalma olasılığı var. Bu da zaten sıkıntılı olan konut piyasası için kötü haber, çünkü zaten zor ilerleyen hareketlilik daha da baskı altına girecek. Mortgage faizinin seyri ayrıca zor tahmin ediliyor. Son yıllardaki aşırı yüksek enflasyonun ardından faiz bu yılın başında düşüyor gibi görünüyordu, ta ki ABD Başkanı Donald Trump İran'a saldırmaya karar verene kadar.