Hollanda'da yenilik vergi indirimi birkaç şirkete yoğunlaşıyor

Hollanda'nın yenilikçi ürünlerden elde edilen kurumlar vergisini azaltan Innovation Box vergi teşviki, en büyük faydayı bir avuç büyük şirkete sağlıyor. Financieele Dagblad'ın (FD) büyük şirketlerin yıllık raporlarına dayandırdığı analizde Organon, Adyen ve Wolters Kluwer'ın en büyük yararlanıcılar arasında olduğu görüldü.

Geçen yıl ilaç şirketi Organon yaklaşık 71 milyon avro, ödeme şirketi Adyen 41 milyon avro, yayın grubu Wolters Kluwer ise 27 milyon avro vergi indirimi elde etti. Ancak teşvikten en çok yararlanan 10 şirketin toplamda 2,95 milyar avro indirim aldığı belirtilirken, hükümetin program için ayırdığı bütçe 2,9 milyar avro idi. Böylece programın maliyeti bütçeyi aşmış oldu.

Eleştirilerin odağında konsantrasyon var

Innovation Box, 2010 yılında Hollanda'da araştırma ve geliştirme yatırımlarını teşvik etmek amacıyla uygulamaya kondu ve Avrupa'da bu tür bir teşvik sunan ilk ülkelerden biri oldu. Başlangıçta devlete 360 milyon avroya mal olan programın maliyeti yıllar içinde istikrarlı şekilde arttı.

Daha önce FD tarafından yapılan bir başka analizde, en büyük 10 yararlanıcının vergi avantajının yaklaşık yüzde 98'ini aldığı ortaya konmuştu. Bu durum programın en çok eleştirilen yönünü oluşturuyor. Maliye Bakanlığı, en büyük 10 şirketin sıralamasıyla ilgili FD'nin sorusunu yanıtsız bıraktı.

Aynı dönemde Hollanda'nın kurumlar vergisi gelirleri ise önemli ölçüde arttı. Ülkenin kurumlar vergisi geliri 2010'da 13 milyar avro iken, 2025'te 50 milyar avroya yükseldi. Çok uluslu şirketlerin vergi ödemelerine ilişkin şeffaflığın artması, Innovation Box'tan ne kadar yararlandıklarını belirlemeyi de kolaylaştırdı.

MSD 922 milyon avro ile öne çıkıyor

Bu şeffaflık sayesinde, Amerikan ilaç şirketi Merck & Co.'nun Avrupa pazarındaki adıyla MSD'nin, geçen yıl Innovation Box yoluyla 922 milyon avro vergi indirimi aldığı ortaya çıktı. FD ve Trouw gazetelerinin MSD'ye ilişkin haberleri üzerine Hollanda'da Pro partisi üç ay önce parlamentoya soru önergesi verdi. Maliye Bakanı Eelco Eerenberg (D66), yanıtında Innovation Box'ın önemini vurguladı ve programın Hollanda ekonomisi üzerinde 'net olarak olumlu etkisi olacağını' savundu.

En büyük yararlanıcılar arasında Organon, Adyen, Wolters Kluwer dışında ASML, Amerikan ilaç devi MSD ve Booking de yer alıyor. Eerenberg'in de belirttiği gibi teşvik, yenilikçi faaliyetleri desteklemeyi amaçlasa da, sağladığı avantajın büyük bir kısmının az sayıda kuruma gitmesi tartışmaya yol açıyor.