Hongkong'da Tiananmen anma töreni organizatörlerine suçlu kararı

Hongkong'da 1989'daki Tiananmen Meydanı protestolarını anmak için düzenlenen etkinliklerin iki organizatörü mahkeme tarafından suçlu bulundu. Lee Cheuk-yan ve Chow Hang-tung, yasaklanan demokrasi yanlısı hareketin liderleri olarak 2021'de Çin'in uyguladığı ulusal güvenlik yasası kapsamında yargılanıyordu. Mahkeme, ikilinin 'kışkırtma' suçundan hüküm giydiğini açıkladı.

Mahkeme, suçlu bulunan Lee ve Chow'un cezalarının daha sonra belirleneceğini duyurdu. İkilinin on yıla kadar hapis cezası alabileceği belirtiliyor. Sanıklar, yargılama boyunca suçsuz olduklarını savundu.

Ulusal güvenlik yasası ve Hongkong'un statüsü

Çin, 2020 yılında Hongkong'a sert bir ulusal güvenlik yasası dayattı. Bu yasa, kentteki güçlü demokrasi yanlısı hareketi bastırmayı amaçlıyor. Yetkililer, yasanın istikrar için gerekli olduğunu ve yargı bağımsızlığının garanti altında olduğunu savunuyor. Ancak uygulamada yasa, hükümeti eleştirenlerin susturulması ve muhalefetin etkisiz hale getirilmesi için kullanılıyor.

Hongkong, Çin'e bağlı ancak 1898'den 1997'ye kadar İngiliz yönetiminde kaldı. Çin'e iadesi sırasında, din, basın, ifade ve toplanma özgürlüğü gibi sivil hakların 50 yıl boyunca korunacağı taahhüt edilmişti. Kağıt üzerinde Hongkong'un belirli bir özerkliği bulunuyor. Ancak bu durum, 2019'da Çin yanlısı kent yönetimi ile demokrasi hareketi arasında ciddi çatışmalara yol açtı. Kent yönetimi, 2020'den itibaren yeni güvenlik yasası sayesinde üstünlüğü ele geçirdi.

Tiananmen anmalarının yasaklanması ve baskılar

On yıllardır Hongkong'da düzenlenen büyük Tiananmen anma törenleri, her yıl on binlerce insanı bir araya getiriyordu. Mumlar ve ışıklarla, Tiananmen Meydanı'ndaki protesto kurbanları anılıyordu. 2021'de hükümet karşıtı protestoları bastırmak amacıyla bu anmalar yasaklandı. Bugün, 37 yıl önceki kanlı baskın sonrası anma törenleri hâlâ sıkı şekilde yasak ve bu konuda toplum önünde konuşmak hapis cezasıyla sonuçlanabiliyor.

Lee Cheuk-yan ve Chow Hang-tung'un davası, eski İngiliz kolonisinde ifade özgürlüğünün erozyona uğramasının sembolü olarak görülüyor. Güvenlik yasasının yürürlüğe girmesinden bu yana Hongkong'da protesto yapmak neredeyse imkânsız hale geldi. Son yıllarda yüz binlerce Hongkonglu, Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya ve Tayvan gibi ülkelere göç etti. Çin anakarasında ise Tiananmen olaylarını anmak yasak; 'tank adam' olarak bilinen ünlü görüntü bile sansürleniyor.