İklim politikası tartışması: Felaketleri beklemeden önlem alınmalı

İklim değişikliğinin etkileri Avrupa'da giderek daha belirgin hale gelirken, konunun uzun yıllardır gündemde olmasına rağmen yeterli adımların atılmadığına dikkat çekiliyor. Bilimsel modeller sorunu çok önceden ortaya koymasına karşın, iklim değişikliği uzun süre soyut bir mesele olarak kaldı.

Siyasette iklim değişikliğinin yeri

Otuz yıl önce parlamentoda yürütülen bir araştırmanın sonuçları bile sorunun büyüyebileceğini ve bir an önce harekete geçilmesi gerektiğini gösteriyordu. O dönem araştırma komisyonuna başkanlık eden Eimert van Middelkoop, 1990'lı yıllarda iklim değişikliğinin hâlâ soyut algılandığını belirtiyor. Van Middelkoop, sorunun bilimsel modellelerde net biçimde görüldüğünü ancak etkilerinin hissedilmediğini söylüyor ve ekliyor: "Uzun süre bir bilim meselesi olarak kaldı."

İklim değişikliğine yönelik ilginin artmasında, etkilerinin daha belirgin biçimde hissedilmesinin payı bulunuyor. AB iklim politikasına önemli katkı sağlayan Diederik Samsom, geçen yıl De Volkskrant gazetesinde yazdığı yazıda, yeni iklim aciliyeti dalgasının bizzat iklim değişikliğinin kendisi tarafından tetikleneceğini ifade etmişti.

Ekonomik sonuçların hissedildiği alanlarda çözüm arayışlarının hızlanması bekleniyor. Kuraklık nedeniyle su yoluyla sevkiyat yapamayan şirketlerin alternatif yollar arayacağı öngörülüyor. Ancak alternatifin ne kadar sürdürülebilir olacağı ise belirsizliğini koruyor.

Vatandaşların tutumu

Bireylerin iklim felaketleriyle karşılaştıktan sonra iklim politikalarına daha olumlu bakıp bakmadığı da araştırılıyor. Geçen yıl 68 ülkede yapılan bir araştırma, felaket yaşayan kişilerin iklim politikalarına daha olumlu yaklaştığına dair net bir bulgu ortaya koymadı. Avustralya'da 2014'te yapılan daha küçük ölçekli bir araştırma da benzer bir sonuca ulaştı. 2021'de yapılan bir başka araştırma ise kasırgalar için küçük bir etki bulurken, orman yangınları veya seller için böyle bir etki tespit etmedi.

Şunu da belirtmek gerekiyor: İnsanların büyük çoğunluğu zaten felaketler yaşanmadan da iklim değişikliğini bir sorun olarak görüyor ve hükümetlerin harekete geçmesini istiyor. Ancak kamuoyu araştırmaları, iklim sorununun her zaman aynı aciliyette hissedilmediğini ortaya koyuyor. 2021'deki genel seçimlerde iklim önemli bir konuyken, 2025 seçimlerinde seçmenler daha çok başka konulara yöneldi.

Üstelik etkileri hissetmek iklim krizini çözme isteğini artırsa bile, başka bir sorun daha var: İklim değişikliğinin en ağır etkileri genellikle soruna en az katkıda bulunan bölgelerde görülüyor.

Buzulun çökmesi sonucu hayatını kaybeden Nepalliler, ortalama bir Hollandalıdan on kat daha az CO2 salımına neden oluyordu. Nepal'de elektrik neredeyse tamamen yeşil enerjiden, yani hidroelektrikten sağlanıyor. Ancak bu hidroelektrik santralleri sellerde kısmen sular altında kaldı ve şimdi daha fazla fosil yakıta ihtiyaç duyuluyor.

İklim sorununu çözmek, hem geleceğe hem de ülke sınırlarının ötesine uzanan bir bakış açısı gerektiriyor. Bu ise siyasetçilerin ya da genel olarak insanların çok iyi olduğu bir alan değil.

Yönetmek, ileriyi görmek demektir. Önemli olan bunu pratiğe nasıl dökeceğimiz. O zaman iklim felaketlerini beklemek zorunda kalmayız.