İngiliz süpermarketler hırsızlığa karşı yapay zeka kullanıyor

İngiltere'de market hırsızlığındaki artış, giderek daha fazla süpermarket ve mağazanın yapay zeka destekli güvenlik kameraları ve yüz tanıma sistemleri kurmasına yol açtı. Galler'deki Filco zincirinin yöneticisi Nathan Walmsley, "Bunu yapmazsak iflas ederiz" diyor. "Her gün buradan bir şey çalınıyor. Güvenliğe ciddi yatırım yapmazsak hırsızlık yüzünden ayakta kalamayacağız" diye konuşuyor.

Resmi rakamlara göre İngiltere'de yılda 500 bin hırsızlık olayı yaşanıyor. Ancak sektör, gerçek sayının 20 milyon civarında olduğunu tahmin ediyor. Polisin kapasite yetersizliği nedeniyle hırsızlar çoğu zaman cezasız kalıyor. Walmsley, "Daha ağır suçlara öncelik veriliyor, mağaza hırsızlarına sıra gelmiyor. Bu yüzden sorunu kendimiz çözmek zorundayız" diyor.

Yapay zeka sistemi nasıl çalışıyor?

Galler'deki zincir, tüm şubelerine yapay zeka yazılımıyla "şüpheli" hareketleri tanıyabilen kameralar yerleştirdi. Birisi bir ürünü cebine, gömleğinin altına veya çantasına soktuğunda sistem hareketi algılıyor ve personelin telefonuna ya da tabletine saniyeler içinde bildirim gönderiyor. Walmsley, sistemin iyi çalıştığını söylüyor: "Hırsızın üzerine gidiyoruz, hırsızlığı görüntülediğimizi gösteriyoruz ve ürünü geri koymasını ya da parasını ödemesini istiyoruz." Yöneticiye göre hırsızlık en az yarı yarıya azaldı ve personel kendini daha güvende hissediyor.

Market ayrıca yüz tanıma teknolojisine de yatırım yaptı. Sistem mağazadaki yüzleri tarayıp bir veri tabanında karşılaştırma yapıyor. Daha önce hırsızlık yapmış kişiler zincirin mağazalarına girdiğinde personel bildirim alıyor ve bu kişiyi içeri almayabiliyor. Hem yüz tanıma hem de kaydedilen olay görüntüleri marketten polise gönderiliyor.

Hollanda'da yüz tanıma yasak

Hollanda'da mağazaların güvenlik amacıyla yüz tanıma kullanmasına izin verilmiyor. Bu fark, İngiliz gizlilik yasasının hırsızlığı önlemek gibi durumlarda "meşru menfaat"i yasal dayanak olarak kabul etmesinden kaynaklanıyor. AB mevzuatında ise bu mümkün değil. Ancak İngiliz mağazalarında yüz tanıma kullanımı gizlilik konusunda tartışmalara da yol açıyor. Sivil haklar örgütleri, sıradan müşterilerin marketlerde polis ya da yargı organı devreye girmeden "kara listelere" girebileceği uyarısında bulunuyor.

Teknolojinin hata yapabildiği de ortaya çıktı. Yanlış kimlik tespiti nedeniyle haksız yere mağazadan çıkarılan kişilerin sayısı artıyor. Geçtiğimiz günlerde kısa süre önce yüz tanıma kullanmaya başlayan büyük Britanya zinciri Sainsbury's, hiçbir şeyden haberi olmayan bir müşterisini güvenlik görevlileri aracılığıyla dışarı çıkardığı için özür dilemek zorunda kaldı. Eleştirmenler ayrıca yüz tanıma sistemlerinin farklı ten renkleri üzerinde eşit derecede eğitilmediğini, bunun bazı ten renkleri için daha büyük hata payı yaratabileceğini belirtiyor.

Eski dedektif ve şu anda önde gelen İngiliz düşünce kuruluşu Policy Exchange'de danışman olan David Spencer ise bu tür teknolojilerin kullanılmasının kesinlikle gerekli olduğunu savunuyor: "Şu anda mağazalar ve perakendeciler yılda 4,5 milyar euro kaybediyor. Bunun ekonomi üzerinde muazzam bir etkisi var." Spencer, 2014 tarihli bir yasanın 200 sterlinin altındaki hırsızlıkları fiilen daha düşük önceliğe indirmesi, polis kapasitesinin yetersizliği ve mahkemelerdeki birikim nedeniyle "cezasızlık" ortamının oluştuğunu söylüyor. Ona göre bu durum, çalınan malları satmak üzere organize hırsızlık çetelerinin de ortaya çıkmasına yol açtı. Spencer, mağaza sahiplerinin kurduğu teknolojinin bu suç gruplarının izini sürmede büyük fark yaratabileceğini belirtiyor: "Aslında mağaza sahipleri böylece polise bu tür suç ağlarının haritasını çıkarma ve çökertme konusunda yardımcı oluyor." Ancak şu uyarıyı da ekliyor: "Sonuçta birinin tutuklanıp tutuklanmayacağına teknoloji karar vermiyor; önce bir polisin bakması, ardından gerektiğinde bir hakimin karar vermesi gerekiyor."