Kabine, gaz depolama maliyetinden çıkmak istiyor

Hollanda hükümeti, sezonluk gaz depolarının doldurulması sorumluluğunun enerji şirketlerine geçmesini istiyor. Kabine, Tweede Kamer'e (Hollanda Temsilciler Meclisi) gönderdiği mektupta bu depoların soğuk kışlarda yeterli gaz sağladığını belirterek, devletin yalnızca acil durumlar için stratejik bir rezerv tutması gerektiğini savunuyor.

Şu anda Norg ve Grijpskerk'teki sezonluk gaz depolarını devlet dolduruyor. Kabineye göre gaz fiyatının, aralarında Basra Körfezi'ndeki gelişmelerin de bulunduğu nedenlerle gelecek kışa göre yüksek olması, ticari şirketler açısından gaz depolamayı kârlı olmaktan çıkarıyor. Bu nedenle devlet şirketi Energie Beheer Nederland, devlet adına depoları zararla dolduruyor. Şirket bunun için yaklaşık 1 milyar euro sübvansiyon aldı.

Depolar için daha önce yüzde 80 doluluk oranı hedeflenirken, bu oran şimdi yüzde 64'e indirildi. Kabinenin tercihi, Avrupa'nın sezonluk depolara getirdiği doluluk zorunluluğunun tamamen kaldırılması yönünde. Stratejik rezervin ne kadar büyük olacağı, AB ve Tweede Kamer ile yapılacak görüşmelerle belirlenecek. Bu rezerv yalnızca fiziksel gaz kıtlığı durumunda devreye girecek, yüksek gaz fiyatlarını dengelemek için kullanılmayacak.

Depolar Groningen gazı döneminden kalma

Gaz depoları, Hollanda'nın Groningen'den büyük miktarda gaz ihraç ettiği dönemden kalıyor. O dönemde yazın ucuz, kışın pahalı olan gaz, Norveç ve Rusya üzerinden boru hatlarıyla Avrupa'nın büyük bölümüne ulaşıyordu. Bugün gazın büyük kısmı sıvılaştırılmış doğal gaz (lng) olarak ABD ve dünyanın başka bölgelerinden tankerlerle getiriliyor. Bu küresel pazar, gaz fiyatı üzerindeki mevsimsel etkiyi kalıcı biçimde değiştirdi.

Kabine, her yıl zarar eden gaz depolamaya 1 milyar euro veya daha fazla harcamak istemiyor. Ayrıca bir AB üyesi ülkenin bu gazı kendine saklamasına izin verilmiyor; Hollanda'daki depolardaki gaz diğer ülkelere de gidiyor. Hollanda, geçmişte büyük üretici ve ihracatçı olması nedeniyle görece büyük depolara sahip. Avrupa'nın gaz depolama kuralları, bir ülkenin toplam depolama kapasitesinin yüzdesine dayandığı için Hollanda, büyük depoları nedeniyle görece fazla gaz depolamak zorunda kalıyor. Bu yükün diğer ülkelerle paylaşılması yönündeki girişimlerden sonuç alınamadı.

Hollanda bu nedenle AB'nin bir ülkenin depolama kapasitesine değil, kışın gaz talebine bakmasını istiyor. Kabine ayrıca sezonluk depolama sorumluluğunun devletten alınıp enerji şirketlerine verilmesini hedefliyor. Essent, Eneco, Vattenfall ve 47 daha küçük enerji tedarikçisi gibi büyük şirketlerin kışın gazlarının bir bölümünü zorunlu olarak stokta tutması gerekecek. Kabineye göre bunun henüz belirlenmeyen bir kısmının fiziksel olarak Hollanda'daki gaz depolarında bulunması şart. İklim ve Yeşil Büyüme Bakanlığı, benzer bir zorunluluğun hâlihazırda uygulandığı Avusturya'yı örnek gösteriyor.

Devletin yöneteceği stratejik acil rezervin ne kadar büyük olacağı ise henüz net değil. Avrupa ve Tweede Kamer daha fazla güvence isterse maliyet de artacak. Hollanda'nın üç aylık bir petrol rezervi bulunuyor. Teslimat olmadan soğuk bir kışı atlatmaya yetecek büyüklükte bir gaz rezervinin maliyeti ise milyarlarca euroyu bulacak.

Sezonluk gaz depolamanın ve stratejik rezervlerin gerekliliği konusunda farklı görüşler var. Gasunie, sezonluk depolarda yüksek doluluk oranlarını ve devletin ciddi büyüklükte bir acil rezerv tutmasını savunuyor. Gaz depolarının eski işletmecisi Gasterra (Shell/Esso) ise gaz depolamanın artık çağdışı olduğu görüşünde. Şirkete göre soğuk bir kışta Rotterdam ve Eemshaven'a birkaç ek lng tankeri getirmek daha ucuz.

Soğuk bir kışın kısa vadede gaz kıtlığına yol açması beklenmiyor. Ancak Rusya'nın Norveç'e giden gaz boru hattını havaya uçurması ya da ABD başkanının Avrupa'ya lng göndermeyi durdurma kararı alması durumunda bu değişebilir. Böyle bir anda muhtemelen hiçbir depolama biçimi uzun vadede talebi karşılamaya yetmeyecek. Kabine, bu tür acil durumlar için Groningen sahasının kullanıma açık tutulması seçeneğini kesin olarak kapatmış durumda.