Kanada'da trafik kontrolünde ayrımcılığa uğrayan kadına tazminat

Kanada'nın British Columbia eyaletinde siyah bir kadın, bir trafik kontrolü sırasında ayrımcılığa uğradığı gerekçesiyle yaklaşık 15.500 euro tazminat almaya hak kazandı. Eyaletin insan hakları mahkemesi, Vancouver'da polisle yaşanan temas sırasında kadının "onuruna, duygularına ve benlik saygısına saldırıldığı" sonucuna vardı.

Safiya Elshazly, Aralık 2020'de bir salı akşamı üç kişiyle birlikte bir otomobilin arka koltuğunda otururken polis aracı durdurdu. Bir polis memuru, emniyet kemeri takmadığı için ceza kesmek üzere kadından kimlik belgesini istediğinde, yanında olmadığını söyledi.

Bunun üzerine memur, kadını engelleme suçlamasıyla gözaltına aldı ve aracın dışında kollarını arkaya bağlayarak kelepçeledi. Şikayetinde Elshazly, memurun kendisine beyaz sürücüden farklı davrandığını vurguladı. Sürücünün de kimlik belgesi yanında olmadığını, ancak kendisine göre "nazikçe muamele edildiğini, sakinleştirildiğini ve saygılı bir dille konuşulduğunu" belirtti.

Polis protokolüne aykırı davranış

Davada tanıklık eden diğer polis memurları, kimlik göstermeyen birini derhal tutuklamanın kurallara aykırı olduğunu ifade etti. Standart polis uygulamasına göre bir memurun önce isim, doğum tarihi ve adres gibi kişisel bilgileri sorup sistemlerde kontrol etmesi gerekiyor.

Olay yerine gelen başka bir polis memuru, ses kayıtlarına yansıdığına göre kadına "oldukça sarhoş" olduğunu söyledi. Kadın bunu reddederek dini inancı gereği alkol kullanmadığını belirtti. Aynı memur, neredeyse hiç hareket etmemiş olmasına rağmen "kaçmasını" istemediğini söyleyerek onu yerinde durmaya çağırdı.

Polis yönetimi savunmasında, kadının bu durumdan herhangi bir zarar görmediğini, ilk memurun onu ırkı veya cilt rengi gibi "korunan özellikleri" nedeniyle değil davranışı yüzünden tutukladığını öne sürdü.

İnsan hakları mahkemesi üyeleri ise bu savunmayı reddederek, "siyah insanların suça yatkın olduğu" yönündeki kalıp yargının memurların davranışlarını etkilemiş olmasının "olmamasından daha muhtemel" olduğunu değerlendirdi. Mahkeme, kadının "haksız ve sıkılaştırılmış bir denetime" tabi tutulduğunu, "küçük düşürücü sözler ve suçlamalarla" karşı karşıya bırakıldığını belirtti. Kararda, kadını tutuklama ve fiziksel olarak kontrol altına alma kararının hem "öfkeli siyah kadın" kalıp yargısından hem de ırksal olarak "farklı" görülen kişilerden aşırı itaat beklentisinden etkilendiği ifade edildi.

Yarı yargı organı niteliğindeki mahkeme, Elshazly'ye onurunun zedelenmesi nedeniyle 25.000 Kanada doları (yaklaşık 15.550 euro) tazminat bağladı. Kadına ayrıca tutuklama sırasında hasar gören telefonunun yenilenmesi için yaklaşık 900 euro ödenmesine karar verildi.