Kâr amaçlı kreşler ücretsiz çocuk bakımı planlarına karşı

Hollanda'da 2029 yılında devreye girmesi planlanan ve çocuk bakımını neredeyse ücretsiz hale getirecek düzenleme, sektörde farklı tepkilere yol açıyor. Kabinenin Prensjesdag sonrası bu plandan vazgeçmemesi, kâr amacı gütmeyen kuruluşlarda rahatlama yarattı. Ancak kâr amaçlı ticari kreşler tasarının ayrıntılarından memnun değil.

Kâr amacı gütmeyen bakım kuruluşlarını temsil eden Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang (BMK) adına konuşan Karen Strengers, kabinenin plana bağlı kalmasını olumlu karşıladıklarını belirterek bunu çocuk bakımını herkes için erişilebilir kılmaya yönelik önemli bir adım olarak nitelendirdi. Ticari bakım kuruluşlarını çatısı altında toplayan Brancheorganisatie Kinderopvang adına konuşan Ilse Vanhijfte ise düzenlemenin uygulanışına ilişkin uzun süredir uyarıda bulunduklarını söyledi. Vanhijfte, sektörün uzmanlığının politikaya yansımadığını savundu.

Personel açığı endişesi

Vanhijfte, bakım ucuzladıkça personel açığının artacağına dikkat çekiyor. Ona göre bakım sektörüne daha fazla kişi girse bile, hâlihazırda darboğaz yaşayan sağlık sektöründeki açık daha da büyüyecek. Ekonomist Ed Buitenhek de iki sektörün kısmen aynı havuzdan personel çektiğini belirtiyor. Buitenhek, planın tek kazananının yüksek gelirli ebeveynler olacağını, çünkü onlar için bakımın önemli ölçüde ucuzlayacağını ifade ediyor. Şu anda bile yeterli uygun mekân bulunmadığını söyleyen ekonomist, "Neredeyse ücretsiz kulağa harika geliyor ama bu anlamsız bir plan" değerlendirmesinde bulunuyor.

Düzenlemenin hazineye yılda yaklaşık 3 milyar euro ek maliyet getireceği belirtiliyor. Eleştirmenler, bu maliyetin ebeveynlerin daha fazla saat çalışmasıyla telafi edilemeyeceğini vurguluyor. Merkezi Planlama Bürosu'nun (CPB) hesaplamasına göre işgücüne katılım yalnızca yüzde 0,2 artacak.

Pahalı kreş ücretleri, Hollanda'nın küresel cinsiyet eşitliği sıralamasındaki gerilemesinin önemli nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Kadın emansipasyonunda iyi puan alan bölgelerde tam zamanlı ve uygun fiyatlı bakım kritik önem taşıyor. Örneğin Berlin'de ve İskandinav ülkelerinde iki çocuk için aylık maliyet yaklaşık 200 euro. Hollanda'da ortalama gelirli ebeveynler şu anda net yaklaşık 1200 euro ödüyor; daha yüksek gelirlilerde bu tutara 1000 euro daha eklenebiliyor.

Sektörün önümüzdeki beş yılda tüm yeni çocuklara bakabilmesi için 24 bin çalışan daha bulması gerekiyor. Son beş yılda çalışan sayısı yaklaşık 22 bin kişi artmış durumda. BMK'den Strengers bunu dar işgücü piyasasına rağmen büyük bir başarı olarak nitelendiriyor; artış kampanyalar ve sübvansiyonlarla yan sektörden geçiş yapanlar ile öğrencilerin kazanılmasıyla sağlandı. Ancak Strengers'a göre bunun üzerine bir kat daha eklenmesi gerekecek.

Belirsizlik yatırımları engelliyor

Ipsos ve SEO ekonomik araştırma kuruluşunun analizine göre gelecekteki personel açığı tahminleri giderek düşürülüyor; bunun nedeni ücretsiz bakım planlarının iki kez ertelenmiş olması olabilir. Yeterli mekân bulunamamasının büyük ölçüde hükümetin istikrarsız politikasından kaynaklandığını söyleyen Strengers, planların sürekli ertelenmemesi halinde girişimcilerin durumlarını bilerek uzun vadede personel ve uygun mekân yatırımı yapmaya cesaret edeceğini belirtiyor.

Planların daha fazla çalışma saatine yol açmayacağı görüşüne ekonomist Janneke Plantenga ise temkinli yaklaşıyor. Emeritus profesör, kısa vadede maliyetin yüksek olduğunu kabul ediyor ancak daha uzun bir perspektifin gerektiğini savunuyor. Plantenga, uygun fiyatlı bakımı hayata geçiren diğer ülkelerde kadınların işgücüne katılımının arttığını gözlemlediklerini söylüyor.

Tartışmanın bir diğer boyutu, bakımın herkes için gerçekten erişilebilir kalıp kalmayacağı. Yeni sistemde de kreşler kendi katkı payını talep edebiliyor. Bu payın artmasından endişe ediliyor; çünkü yüksek gelirliler ek tutarı ödeyebilirken düşük gelirliler ödeyemeyebilir. Çocuk bakımı ödeneğinin kalkması, düşük gelirliler için bakımı daha pahalı hale getirebilir. Kabine bunu önlemek için sektörü "genel yarar hizmeti" olarak tanımlayarak hükümete fiyat koşulu getirme imkânı sağlamak istiyor. Plantenga, "Böyle bir yapının bunu ele almak için yeterli olup olmadığı tartışılır" diyor ve ekliyor: "Özellikle düşük gelirliler için de bakımın uygun fiyatlı hale getirilmesini sağlamalısınız."