Kira borcu olan kiracı sayısı azaldı, tahliyeler arttı

Hollanda'da kira borcu bulunan kiracı sayısı azalıyor, ancak evden çıkarılan kiracıların sayısı artıyor. Konut kuruluşları çatı örgütü Aedes'in 120'den fazla konut kuruluşuyla yaptığı yıllık araştırmaya göre, bu kuruluşlar Hollanda'daki sosyal konutların yaklaşık yarısına sahip. Araştırmanın sonuçları sektörün tamamı için temsili nitelik taşıyor.

Ödeme sorunu yaşayan 122 bin kiracıdan neredeyse üçte ikisi (yüzde 64) bir ila iki ay geride. Geri kalanının borcu ise iki aydan fazla.

Özellikle bu son grup endişe verici: uzun süreli kira borcu olan kiracıların oranı artıyor. 2024'te kiracıların yüzde 30'unun iki aydan fazla borcu vardı. Geçen yıl bu oran yüzde 36'ya çıktı.

Kuruluşlar kira ödenmeyince hemen harekete geçiyor

Konut kuruluşları kiracıların maddi sıkıntılarını olabildiğince erken tespit etmeye çalışıyor. Kuruluşların onda dokuzu kira ödenmediğinde bir ay içinde kiracıyla iletişime geçiyor. Üçte biri ise bir hafta içinde harekete geçiyor.

Kiraya verenlere göre bir telefon görüşmesi ya da kapıya yapılan ziyaret en etkili yöntem. Bu sırada yalnızca biriken borca değil, kiracının yaşadığı sorunlara da bakılıyor. Konut kuruluşları ve belediyeler bu konudaki anlaşmaları 'erken sinyal' başlıklı özel bir sözleşmeyle belirlemiş durumda. Geçen eylülde bu anlaşmalar, maddi sıkıntı yaşayan kişilerin daha hızlı desteklenebilmesi için sıkılaştırıldı.

Kiracıların geçinmek için daha sık yardıma ihtiyaç duyması rakamlarda da görülüyor. Konut kuruluşlarına geçen yıl yaklaşık 114 bin ödeme planı başvurusu yapıldı. Bu sayı, 2022'den bu yana yılda yaklaşık 100 bin olan başvuru sayısının belirgin biçimde üzerinde. Başvuruların neredeyse tamamı onaylanıyor.

Konut kuruluşları ödeme planının yanı sıra sık sık bütçe danışmanları görevlendiriyor, tahsilat tarihlerini kaydırıyor ya da tahsilatı geçici olarak durduruyor. Bu süreçte belediyeler ve borç danışmanlarıyla birlikte hareket ediliyor.

Tahliye sayısı 2024'e göre arttı

Yine de tahliyeden her zaman kaçınılamıyor. Geçen yıl yaklaşık 1.400 kiracı evinden çıkarıldı. Bu sayı 2024'te yaklaşık 1.300'dü. 2015'ten bu yana yaşanan belirgin düşüşün ardından tahliye sayısı son yıllarda bu seviyelerde dalgalanıyor.

Konut kuruluşları tahliyenin her zaman son çare olduğunu vurguluyor. Bazen bir ödeme planının uygulanabilmesi için mahkemeye gitmek gerekiyor. Tahliye kararı çıktıktan sonra bile kiraya verenler durumu düzeltmeye çalışıyor. Tahliyelerin onda yedisinde kira borcu söz konusu. Ancak buna sıklıkla ciddi rahatsızlık, yasa dışı alt kiraya verme ya da evde uyuşturucu bulunması gibi başka sorunlar da eşlik ediyor.

2025'te kira borçlarındaki hafif düşüşün kısa süreli olduğu görülüyor. 2026'nın ilk yarısında konut kuruluşlarının yaklaşık yarısı, kira borçlarının ve kiracı başına ortalama borç miktarının yeniden arttığını tespit etti.

Sektöre göre sabit bir kiracı grubunun geliri, aylık geçimini sağlamaya yetmiyor. Konut kuruluşları erken yardımın ve belediyelerle yerel düzeyde yapılan anlaşmaların önemli olduğu uyarısında bulunuyor. Ancak kuruluşlara göre sonuçta hükümetin, gelir politikasıyla savunmasız hanelerin kalıcı olarak zor duruma düşmesini önlemesi gerekiyor.