Körfez’de ABD-İran gerilimi yeniden tırmandı

ABD, İran'a yönelik saldırılarına son verdiğini açıkladıktan yaklaşık bir ay sonra yeniden askeri operasyon başlattı. Pazar günü Hürmüz Boğazı'ndaki Larak adasında bulunan roket rampalarını hedef aldı. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), söz konusu tesisin insansız hava aracı fırlatmak için kullanıldığını açıkladı.

İran resmi haber ajansı, ABD saldırısında en az iki kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. Bunun üzerine İran, Ürdün'deki bir ABD üssüne roket fırlattı. Saldırıda ölen ya da yaralanan olmadığı bildirildi. Birleşik Arap Emirlikleri ise karasularında bir İran insansız hava aracı tespit ettiğini açıkladı.

İran'dan sert mesaj

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkesinin savaş istemediğini ancak saldırganlara kararlı bir yanıt vereceğini söyledi. ABD Başkanı Donald Trump, pazar akşamı paylaştığı yapay zeka destekli görüntülerde Amerikan güçlerinin İran'ın petrol ihracatı için kritik önemdeki Hark adasını vurduğunu gösterdi. İran devlet petrol şirketinin başkanı, Hark'taki durumun sakin olduğunu ve Trump'ın paylaşımını 'gülünç' olarak nitelendirdi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, bu ay başında İran'a yönelik ekonomik yaptırımları sıkılaştıracaklarını duyurmuştu. Trump, bu adımları 'ekonomik D-Day' olarak tanımlamıştı. ABD, yaptırımlarla İran'ın 'tüm ekonomik yaşam damarlarını' kesmeyi hedefliyor. Uzmanlar, İran'ın Rusya ve Kuzey Kore ile birlikte en fazla yaptırım uygulanan ülkeler arasında yer aldığını hatırlatarak bu politikaların etkili olup olmayacağını sorguluyor.

Diplomatik süreç askıda

Trump'ın İran'la anlaşmazlığı nasıl bitireceği belirsizliğini koruyor. Haziran ayında imzalanan 60 günlük geçici anlaşmanın süresi doldu ancak kalıcı bir barış anlaşması imzalanamadı. Geçici anlaşma döneminde bile iki ülke birbirine saldırmaya devam etti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, hafta sonu saldırılarına rağmen bir anlaşmanın hâlâ mümkün olduğunu söyledi. Erakçi, mevcut sorunların çözümünün diyalogdan geçtiğini ve görüşmelerin odağının Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması olması gerektiğini belirtti.

ABD'nin bölgedeki askeri varlığı güçlü. USS Abraham Lincoln uçak gemisindeki yaklaşık 5 bin asker, 200 günü aşkın denizde kalmanın ardından eve dönüş yolunda. Geminin yerini USS George Washington aldı. Mürettebat, uzun görev süresi, kötü hijyen koşulları ve psikolojik sorunlar nedeniyle şikayetlerini dile getirmişti.

Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişleri, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'taki İran saldırılarından bu yana büyük düşüş gösterdi. Geçen hafta günlük yaklaşık 5 gemi geçerken, bu sayı bir önceki hafta 15'e yaklaşıyordu. Saldırılar öncesinde günlük 140'a yakın gemi boğazı kullanıyordu. Basra Körfezi'nde bekleyen yaklaşık 400 gemi var. Hafta sonu saldırılarının ardından petrol fiyatları yeniden yükseldi.