Milletvekillerinin soru önergelerinde yapay zeka izi artıyor

Hollanda Temsilciler Meclisi'ne (Tweede Kamer) sunulan soru önergelerinin dörtte birinde yapay zeka izi bulunuyor. NOS'un yaklaşık 2.500 belge içindeki 28 binden fazla soru önergesini inceleyerek yaptığı araştırmaya göre bu oran giderek artıyor.

Geçen yazdan bu yana sunulan önergeleri kapsayan araştırmada, son altı ayda önergelerin yüzde 26'sında yapay zeka kullanıldığı tespit edildi. Bir önceki altı ayda bu oran yüzde 17'ydi. Yalnızca son iki ayda yapay zeka ile hazırlanan soru önergelerinde bir miktar azalma görüldü.

Yapay zekanın kullanım düzeyi önergeden önergeye değişiyor. Bazı önergelerin bir bölümü yapay zeka ile hazırlanırken, bazı metinlerin tamamen yapay zeka modellerinin elinden çıktığı belirlendi. NOS, metinleri AI-dedektörü Pangram üzerinden geçirdi. Pangram yapay zeka modellerinin yazı stilini güvenilir şekilde tespit edebiliyor, ancak modellerin ne kadar düşünce sürecini devraldığını ölçemiyor.

Uzmanlar: sorumluluk milletvekilinde kalmalı

Uzmanlara göre, içerikten milletvekilleri sorumlu olduğu sürece yapay zeka kullanımı kendi başına sorun oluşturmuyor. NOS için yapay zeka ile hazırlanan soru önergelerini inceleyen yapay zeka geliştiricisi Maarten Sukel, milletvekillerinin yapay zekayı hiç kullanmamasını da kendi açısından eleştirel bulacağını söyledi. Büyük dil modellerinin milletvekillerine doğru soruları daha hızlı sorma konusunda yardımcı olabileceğini düşünen Sukel, yine de risklere dikkat çekti: "Az bilgi sahibi olduğunuz bir dosyada soru önergesi fikirleri için yapay zekadan yardım almanız risklidir. Bir konuya derinlemesine hâkim olmaya devam etmeli ve düşünce sürecini devretmemelisiniz."

Teknoloji düşünürü Marleen Stikker de asıl riski burada görüyor. "Demokratik sistemlerimizi Amerikan yapay zeka şirketlerinin algoritmalarına devrediyoruz; üstelik bu algoritmalar tarafsız değil, belirli bir eğilime sahip. Bu kabul edilemez" dedi. Eleştirmenler ayrıca yapay zeka modellerinin şirketlerin aldığı önlemlere rağmen hatalı bilgi üretebilmesi nedeniyle yanlış bilgilerin soru önergelerine girebileceğine işaret ediyor.

Milletvekilleri: içerik bizim sorumluluğumuzda

JA21 milletvekili Daniël van den Berg yapay zeka kullandığını doğruladı ancak bunu sorun olarak görmüyor. "İşi kolayına kaçıp hızlıca eve dönmek için değil" diyen Van den Berg, tutanakları ve meclis belgelerini saatlerce taramak, medya haberlerini yeniden aramak yerine yapay zekanın bu işi daha hızlı ve daha isabetli yapmasına yardımcı olduğunu belirtti. Pangram'a göre bazı soru önergelerinin büyük ölçüde yapay zeka tarafından yazıldığını kabul eden Van den Berg, içerikten kendisinin sorumlu olduğunu vurguladı: "Soruları en ince ayrıntısına kadar araştırdım. Ama bir ifadeyi toparlayamazsam yapay zekadan yardım isterim."

VVD milletvekili Renate den Hollander, "Ekibim ve ben bir şeyi araştırmak, kısaltmak veya yazım denetimi için yapay zeka kullanıyoruz. Ancak Meclis'e sunduğum her şey kendi sorumluluğumda tasarlanıp hazırlanıyor" dedi. D66 milletvekili Marieke Vellinga-Beemsterboer da yapay zekadan yararlanıyor. Sözcüsü, Vellinga-Beemsterboer'ın yapay zekanın yazılı soruları netleştirmesine ve anlaşılır olmasına yardımcı olduğunu, bunun "aslında bugün tüm Hollanda'nın yaptığı gibi" olduğunu söyledi. Sözcü, milletvekilinin tam soru listelerini yapay zekaya hazırlatmadığını vurguladı.

NOS'un kullandığı Pangram, yazı stilini tanıyarak yapay zeka izlerini tespit ediyor. Uzmanlara göre program büyük veri kümelerinde yapay zeka izlerini tanımada başarılı olsa da tek tek belgelerde zaman zaman yanılabilir. Sukel, "Bir insanı bilgisayar başına oturtup yapay zeka üslubuyla cevap yazdırırsanız Pangram 'yapay zeka metni' der. Yani duman her zaman ateş anlamına gelmez. Öte yandan Pangram insanın fark edemeyeceği ifadeleri de yakalayabilir" dedi.

Stikker ise yazmayı sürdürmekten yana. "Bu tür enerji tüketen yapay zeka sistemlerini günlük işler için kullanmanız gerekip gerekmediğini sorgulamalısınız. Yakında soru önergelerinin cevapları da yapay zeka ile yazılırsa, kim kiminle iletişim kuruyor diye sormak gerekir" dedi.

Habere ilişkin açıklamada NOS, geçen yaza kadar sunulan soru önergelerini içeren 2.500 belgeyi otomatik olarak Pangram'dan geçirdiğini belirtti. Doğrulama amacıyla, tamamı ChatGPT'nin kullanıma girmesinden önce sunulmuş 468 belgeden oluşan bir kontrol seti de analiz edildi; bu belgelerin tamamı doğru şekilde "yüzde 100 insan" olarak sınıflandırıldı. NOS, yanlış pozitif olasılığının yüksek olması nedeniyle en çok yapay zeka sorusu soran milletvekillerini gösteren bir sıralamaya araştırmada yer vermedi.