Milyonlarca emekli için yeni yılda yüksek zam beklentisi

Hollanda'da yeni emeklilik sistemine 1 Ocak'ta geçecek 37 emeklilik fonunun durumu, milyonlarca emekli için umut verici. Emeklilik danışmanlık şirketi Aon'un NOS için yaptığı hesaplamaya göre, bu fonların mevcut mali durumu iyi. Koşullar önümüzdeki iki ayda da aynı kalırsa, fonlara bağlı 7,7 milyon katılımcıdan 2 milyonu emekli, yüzde 12 ila 25 arasında değişen oranlarda zam alabilir. Bu emekliler arasında eski memurlar, mağaza çalışanları, ulaşım sektörü çalışanları, banka memurları ve metal işçileri bulunuyor.

Yeni sistemde birikimler kişisel hesaplara aktarılıyor

Yeni emeklilik sisteminde, kolektif olarak toplanan para bireysel emeklilik hesaplarına dağıtılıyor. Bu kişisel hesaba, çalışma hayatı boyunca biriktirilen tutar aktarılıyor. Ayrıca fonlar, tüm yükümlülüklerini yerine getirdikten sonra kalan rezervlerini de dağıtıyor. Rezerv ne kadar büyükse, dağıtılacak tutar da o kadar artıyor. Bu rezervin bir kısmı, borsada kötü sonuçlar çıkması durumunda emekli maaşlarını tamamlamak için tampon olarak ayrılıyor. Bir kısmı da emeklilik tazminatı için gerekiyor. Kalan kısım ise emekliler ve çalışanlar arasında paylaştırılıyor. Buna bazen 'invaarbonus' (dağıtım bonusu) deniyor. Çalışanlar bu tek seferlik artışı kendi hesaplarında alıyor ancak bu parayla yatırım yapılmaya devam ediliyor. Emekliler ise bu tutarın etkisini doğrudan aylık ödemelerinde görüyor.

En büyük fon ABP'de durum

Aon, yeni sisteme geçen en büyük on emeklilik fonunu inceledi. Bu fonlar, 2027'de yeni sisteme aktarılacak tüm Hollandalıların yüzde 95'ini oluşturuyor. Bu fonlardaki emekliler ortalama yüzde 17 artış görecek. Artış oranı fonlara göre değişebiliyor ve yaşa göre de farklılık gösterebiliyor. Genel olarak yaşlı emekliler için artış, genç emeklilere göre biraz daha düşük olacak. Artış 1 Ocak itibarıyla geçerli olacak ancak emekliler yeni yılda yapılacak kesin hesaplamayı beklemesi gerekiyor. Her şey doğru hesaplandığında emekliler bu artışı aylık ödemelerinde görecek. 2027'nin ilk aylarına ait artış ise geriye dönük olarak ödenecek.

Aon'dan Corine Reedijk, yeni sisteme 1 Ocak'ta geçecek fonlardaki katılımcılar için durumun iyi göründüğünü söylüyor. Reedijk, yılın son iki ayının hâlâ heyecanlı geçeceğini ancak durumun istikrarlı kalması halinde bu fonlardaki katılımcıların da yeni sistemde iyi bir başlangıç yapacağını belirtiyor.

3 milyondan fazla katılımcısı ve 1 milyon emeklisiyle memur emeklilik fonu ABP, şu anda geçiş yapan en büyük fon konumunda. Eylül sonu itibarıyla en son verilere göre ABP'nin 543 milyar euro yatırım varlığı ve yüzde 132 kapsama oranı bulunuyor. Bu, biriken tüm emeklilik ödemeleri yapıldıktan sonra (yüzde 100) hâlâ kasada para olduğu (yüzde 32) anlamına geliyor. Önümüzdeki iki ayda büyük bir değişiklik olmazsa, katılımcılara dağıtılacak önemli miktarda para kalacak. ABP kendisi tahmin yapmak istemiyor. Sözcüsü, bireysel katılımcılar için kesin tutarın kapsama oranıyla birebir ilişkilendirilemeyeceğini, kişisel duruma da bağlı olduğunu söylüyor. Fon, ABP'de nihai artışın belirlenmesinde daha kişisel faktörlerin de dikkate alındığını hatırlatıyor. Örneğin, geçmişte endeksleme kaçıran bazı katılımcıların daha yüksek tazminat alabileceği belirtiliyor.

Emeklilik fonları ve 7,7 milyon katılımcısı için henüz beklemek gerekiyor. Faiz oranlarındaki düşüş kapsama oranını düşürebilir ve dağıtılacak para azalabilir. Bu yılın başlarında faizler yükselmişti ancak son aylarda yeniden bir miktar düştü. Borsadaki olumsuzluklar da fonları etkileyebilir. Teknoloji şirketlerinin hisseleri çok yüksek seviyelerde ancak son zamanlarda dalgalanma gösteriyor. Geçen yıl geçiş yapan fonlar da dağıtım bonusu sayesinde emekli maaşlarını önemli ölçüde artırabilmişti. O dönemde sağlık, teknik, inşaat, otelcilik ve geçici iş sektörlerinden 1,5 milyon emekli bu artıştan yararlanmıştı. Bu ek gelir tek seferlikti. Emekli maaşlarının bu yıl da artıp artmayacağı, fonların yatırımlarının ne kadar iyi gittiğine bağlı.