Mont Blanc'da dev kaya düşmeleri tırmanış rotalarını kapattı

Mont Blanc masifinde dağcılar için tırmanış sezonu şu ana kadar beklentileri karşılamadı. Bunun nedeni yalnızca kar eksikliği değil, aynı zamanda bu yaz dağdan kopan dev kaya parçaları. Bu nedenle Mont Blanc'a çıkan üç ana tırmanış rotası geçici olarak kapatıldı. Dağcıların konakladığı birçok dağ kulübesi de kapılarını kapalı tutuyor.

Bir hafta önce Haute-Savoie bölgesinde 31 yaşındaki bir dağcı, üzerine düşen kaya parçası sonucu hayatını kaybetti. Bu olay, Mont Blanc masifinde 24 saat içinde gerçekleşen üçüncü ölümcül kazaydı. Uzun süren kuraklık dönemlerinde dağlarda kaya düşmesi riski artıyor.

Hollandalı dağ rehberi 'en dramatik sezon' diyor

Bölgede çalışan Hollandalı kayak ve dağ rehberi Jelle Staleman (44), şu anda Mont Blanc'ın İtalya tarafında bulunuyor. Staleman, "Bugün bütün gün yağmur yağıyor ve bundan oldukça memnunum. Burada yaklaşık altmış gündür neredeyse hiç kar yağmadı veya yağmur yağmadı. Bu gerçekten benzersiz. Alpler'de yirmi yıldır gördüğüm en dramatik sezon bu" dedi.

Özellikle buzullarda büyük bir kar eksikliği olduğunu vurgulayan Staleman, "Eskiden kulübeden çıktığınızda her şey donmuş olurdu. Şapka ve eldivenle dışarı çıkmanız gerekirdi. Şimdi bu çoğu zaman böyle değil. 4000 metre yükseklikte bile sıcaklık sık sık donma noktasının civarında" ifadelerini kullandı.

Buzulların alt kısımlarının üst kısımlara göre daha hızlı erimesi nedeniyle buzullar giderek dikleşiyor. Bu da buz kütlelerinin kopup aşağı düşmesi olan buz düşmesi riskini artırıyor. Staleman, "Bir buzul yarığını güvenle geçmek için üzerindeki kar tabakasının iyice donmuş olması gerekir" diyor. Bilinçli hareket eden, rehberle yola çıkan ve halata bağlı olan dağcılar bir yarığa düştüklerinde genellikle doğrudan hayati tehlike yaşamıyor. "Yine de bir buzulu geçmek, özellikle geceleri, donma noktasının altındaki sıcaklıklarda daha güvenli."

Permafrost eriyor, kaya düşmeleri artıyor

Staleman bu sezon Alpler'de olağanüstü sayıda kaya düşmesi gözlemlediğini belirtiyor. "Her yaz olur ama bu yıl çok daha büyükler. Boyutları neredeyse kıyamet gibi. Görüntülerde gördüğüm bazı kaya blokları bir ev ya da araba boyutunda." Staleman'a göre bunun nedeni, dağları bir tür çimento gibi bir arada tutan kalıcı donmuş toprak tabakası olan permafrost. "Sıfır derece sınırı uzun süre olağandışı şekilde yüksekte kalırsa bu tabaka yok olur. Bu geri dönüşü olmayan sonuçlara yol açabilir. Permafrost eridiğinde kaya blokları gevşiyor ve kaya düşmesi sayısı artıyor."

Utrecht Üniversitesi'nden yer bilimci Tjalling de Haas, kaya düşmeleri üzerine araştırma yapıyor. "Bir kaya duvarı asla tek parça değildir; içinden çatlaklar geçer. Oraya su girer ve bu su donar. Permafrostta bu su kalıcı olarak donmuş halde kalır. Bu buz, dağı bir tür tutkal gibi bir arada tutar." İklim değişikliği nedeniyle permafrost dağlarda giderek daha yüksek kesimlerde çözülüyor. "Bu yüzden bazen bir kaya duvarını bir arada tutan son parça da kaybolur ve bu tür çökmeler meydana gelir."

Mont Blanc'da buzulların erimesinin yarattığı istikrarsızlaştırıcı etki de rol oynuyor. "Buzulların buzu bir kaya duvarına baskı yapar. Buzul eridiğinde bu baskı ortadan kalkar ve kaya genleşir. Bu da istikrarsızlığa yol açar ve kaya düşmesi riskini artırır."

Staleman'a göre Mont Blanc'a çıkan İtalyan rotası, tehlikeli buzul yarıkları nedeniyle temmuz ortasından beri kapalı. "Müşteriler bazen aylarca antrenman yapıyor ve zirveye yapılacak bir gezi için binlerce avro harcıyor. Bir rotanın kapatılması can sıkıcı ama bazen gerekli." Dağcıların konakladığı dağ kulübelerinin sahipleri de mağdur durumda. "Birçok kulübe buzulların eriyen sularına veya yağmur suyuna bağımlı. Bu su olmayınca bazı kulübeler daha erken kapanmak zorunda kalıyor."

Mont Blanc'taki koşullar uzun yıllardır Staleman'ın temmuz ve ağustos aylarında tırmanış düzenlememesine neden oluyor. Masifin diğer bölgelerinde ise turlar genellikle hâlâ mümkün, ancak bu aylarda rotanın değiştirilmesi sık karşılaşılan bir durum. "Sürekli doğaçlama yapıyoruz. Yirmi yıl önce planlarımızın yaklaşık yüzde 80'ini uygulayabiliyorduk; bugünse yarısını değiştirmek zorunda kalıyoruz."