Muhalefet partileri bütçe pazarlığında çatallaştı

Tweede Kamer'de (Hollanda Temsilciler Meclisi) dün yapılan uzun bütçe görüşmelerinin ardından, azınlık hükümetinin Prinsjesdag planları için nasıl çoğunluk sağlayacağı hâlâ belirsizliğini koruyor. Kabul edilecek yöntem konusunda ise net bir formül ortaya çıkmadı: Tüm bütçeleri kapsayan tek bir anlaşma mı, sol partilerle mi yoksa sağ partilerle mi bir iş birliği mi, yoksa her bütçe kalemi için ayrı ayrı anlaşmalar mı yapılacak?

Muhalefet partileri şimdiye kadar hükümetten net bir yön tercihi yapmasını talep ediyordu: ya Pro ile solda ya da JA21 ve SGP ile sağda. Ancak koalisyon partileri mümkün olduğunca çok partiyi kapsayan anlaşmalar yapma isteğinde ısrar edince süreç tıkanmış gibi görünüyordu.

JA21'den kısmi destek sinyali

Akşam saatlerinde JA21 lideri Eerdmans, tüm bütçeleri desteklemeyebileceğini, ancak hangi kalemleri destekleyebileceğini kısım kısım değerlendireceğini söyledi. "Toplu bir anlaşmanın artık geçmişte kaldığını düşünüyorum. Bunu denedik, ancak bu yolun geride kaldığı görülüyor." ifadelerini kullanan Eerdmans, böylece kısmi anlaşmalara kapı aralamış oldu. Eerdmans, partisinin hükümetin iklim planlarına neredeyse kesinlikle destek vermeyeceğini de açıkladı. Ayrıca, belediyeleri sığınmacı barınağı sağlamaya zorlayabilen Spreidingswet yürürlükte kaldığı sürece Göç Bakanı Van den Brink'in bütçesine de JA21'den destek gelmeyeceğini belirtti.

Eerdmans'ın bu manevrası birçok parti için beklenmedik oldu ve Tweede Kamer'de kafa karışıklığına yol açtı. PVV lideri Wilders, kısmi anlaşmalara imkân tanıması nedeniyle Eerdmans'ın akıllıca hareket etmediğini savundu. Bu durumun muhalefetin birbirine karşı kullanılmasına yol açacağını düşünen Wilders, "Size bir şey tahmin edeyim: koalisyon tarafından aldatılırsınız" dedi.

Pro lideri Klaver ise hükümet net bir sol tercih yaptığı sürece tam bir anlaşma için çaba göstermeye devam edeceğini söyledi. Jetten ve ekibinin JA21 ile SGP'yle kısmi anlaşmalar yapması hâlinde, diğer bütçelere destek için Pro'ya gelmemeleri gerektiğini belirten Klaver, "O zaman hoşça kalın derim!" ifadelerini kullandı. Bu sözler Eerdmans ile Klaver arasında sert bir tartışmaya neden oldu.

Koalisyon içinde görüş ayrılığı

Şimdi gözler hükümetin Eerdmans'ın açıklamalarına nasıl karşılık vereceğine çevrildi. Hükümet mümkün olduğunca çok partiyi kapsayan bir toplu anlaşma isteğinde ısrar ederse, JA21 bir süre devre dışı kalabilir. Ancak koalisyon içinde özellikle VVD, bu çıkmazdan bir çıkış yolu görüyor. Tartışmada VVD fraksiyon lideri Brekelmans, muhalefetle toplu anlaşmaya varılamaması hâlinde her bütçe için ayrı ayrı anlaşmalar yapılabileceğini önermişti. Bu formüle göre bazen sol, bazen sağ partilerle iş birliği yapılabilecekti. Ancak koalisyon ortakları D66 ve CDA şimdiye kadar farklı bir tutum izliyor. CDA fraksiyon lideri Bontenbal, planlar için hâlâ "geniş ve istikrarlı çoğunluklar" aradığını söyledi. Bir azınlık hükümetinin bunu sağlamakla yükümlü olduğunu belirten Bontenbal, "Ama kiminle? Bunu hükümet yapmalı" dedi. Bu nedenle tüm gözler, yarın Tweede Kamer'deki tüm soru ve görüşlere yanıt verecek olan Başbakan Jetten'e çevrilmiş durumda.