Ölen influencer Jade'in ailesi takipçilerden tehdit alıyor

Nisan ayında hayatını kaybeden Hollandalı influencer Jade Kops'un ailesi, takipçilerden gelen tehditlerle karşı karşıya. Kops, sosyal medyada deneyimlerini yüz binlerce kişiyle paylaşıyordu. Ölümünün ardından çok sayıda destek mesajı ve taziye yorumu geldi. Aile, bununla kalmadığını söylüyor: bazı kişiler kendileriyle iletişim kurmak istemeyi kabul etmiyor ve tehdit ediyor. Polis, bu kişilerle önleyici görüşmeler yaptı.

Baba René Kops, bu kişilerin Jade'i gerçekten "herkesin malı" olarak gördüklerini belirtiyor. Söz konusu kişiler, ailenin kendileriyle iletişim kurmak istememesini kabul etmiyor. Peki bir hayran olarak taziyede bulunmak ile bir aileyi rahatsız etmek arasındaki sınır nerede?

Hayranlar ile idoller arasındaki ilişki

Utrecht Üniversitesi'nden sosyal bilimci Linda Duits, hayranların idolleriyle alışılmadık derecede duygusal bir bağ kurduğunu söylüyor. Bazıları idollerini gerçekten tanıdıklarını hissediyor. Bu duruma "parasosyal ilişki" deniyor. Bu kavram, bir kişinin tanımadığı bir ünlüyle, bir kitap, film karakteriyle ya da yapay zekâyla kurduğu tek taraflı bağı ifade ediyor.

Ünlülere aşırı bağlanmak yeni bir olgu değil. John Lennon, takıntılı bir hayran tarafından öldürüldü. Britney Spears hayranları #FreeBritney hareketiyle protesto düzenledi. One Direction üyesi Liam Payne'in ölümünün ardından hayranları neredeyse "bir aile üyesini kaybetmiş gibi" hissettiklerini söyledi.

Duits, Jade Kops gibi influencer'larda da benzer bir bağın oluştuğunu belirtiyor. "Bu tek taraflı bir ilişki, onlar seni bir hayran olarak hiç tanımıyor" diyor. Yine de bir yakınlık hissi var. "Takip ettiğin veya hayran olduğun kişiler belki mahalle arkadaşın ya da kuzenin gibi hissettirebilir. Onları kendi arkadaşlarının paylaşımları arasında görüyorsun ve her şey birbirine karışıyor."

Amsterdam Özgür Üniversitesi'nden medya psikolojisi profesörü Elly Konijn de bu olguyu tanıyor, ancak "medya temelli ilişki" ifadesini tercih ediyor. "Parasosyal ilişki, bunların gerçek ilişki olmadığını, sanki daha değersiz veya ikincil olduğunu ima ediyor" diyor. Konijn'e göre bu bağ karşılıklı işliyor: influencer ve takipçi bir şey paylaşıyor, birbirine sesleniyor, bazen karşılıklı mesajlar gidip geliyor. "Sosyal medya üzerinden olsa bile bu duygu çok gerçek" diyor.

Duits de bu bağı anlamlı buluyor. Yoğun bir ilgi her zaman endişe verici olmak zorunda değil. "İnsanlar için olumlu ve anlamlı olabilir. Kops'u takip eden birçok kişi kendi hayatlarından bağlantı noktaları bulmuştur" diyor. Konijn de katılıyor: "Duygusal bir bağ var. Ama biri aniden hayatını kaybedince bu çok karmaşık hale geliyor."

Sınırlar ve tehditler

Birçok hayran için sınırlar gri bir alan. Duits, "Artık birini takip edebilir, beğenebilir, yorum yapabilirsin. Bazen yanıt alırsın. Daha fazla etkileşim var ve karşılığında bir şey alıyorsun, iletişimi sürdürüyorsun" diyor. "Bu karşılıklı gibi hissettiriyor, bu yüzden o sınırı aşmak çok daha kolay."

Hayranlar bir şeylere hakları olduğunu düşünüyor: bir fotoğraf, bir gülümseme, kibar bir söz. Duits, birçok takipçinin aileye gönderdikleri mesajların iyi niyetli olduğunu sandığını belirtiyor. "Bir arkadaşın ölürse ailesine de mesaj gönderirsin. Bunun bir değer katacağını düşünüyorlar" diyor. "Hayranlar bir fotoğraf, bir gülümseme, kibar bir söz hakkı olduğuna inanıyor. Bu olmayınca da öfkeleniyorlar."

Duits ve Konijn, bu öfkenin tehdide dönüşmesini korkunç buluyor ancak şaşırtıcı değil. Bunun nedenleri arasında toplumun sertleşmesi var. Duits, "Çevrimiçi nefret arttı, politikacılar birbirine hakaret ediyor" diyor. Konijn de aynı fikirde: "Politikacılar ve rol modeller sınır aşan davranışlar sergiliyor, küstahça davranıyor. Burada da aynı şey oluyor. Takipçiler ailenin bakış açısını tamamen kaybediyor."

İkili, hayranların başka yollarla taziye göstermesi gerektiğini söylüyor: çevrimiçi taziye defterleri veya fiziksel bir anma yeri gibi. Konijn, "Konumunuzun ne olduğunu fark edin, bu çevrimdışı ilişkiler için de geçerli. Herkes buna saygı göstermeli" diyor. Duits ise şöyle ekliyor: "Şu bilinç oluşmalı: bu benim bir takipçi olarak değil, bir aile meselesi."