Rus erkekleri yeni seferberlik korkusuyla ülkeyi terk ediyor

Rusya'da parlamento seçimlerinin sona ermesinin ardından ülkeyi terk eden erkeklerin sayısı yeniden artmaya başladı. Moskova'da yaşayan 35 yaşındaki Dmitry, oy verme kabininde seçim pusulasına "crimminal" kelimesini yazdıktan sonra sandığa atıp doğrudan havalimanına gitti. Dmitry, Rusya'yı en azından şimdilik terk eden erkeklerden yalnızca biri.

The Economist'in aktardığına göre ülkeyi terk eden Rus erkekler çoğunlukla Ermenistan, Kazakistan ve Gürcistan gibi komşu ülkelere gidiyor. Bu kişiler Rus ordusunda askere alınıp Ukrayna'ya karşı savaştırılma endişesi taşıyor. Karar kolay olmuyor: alışılmış ortamda kalmak ya da yaklaşan rekrütasyondan kaçmak arasında bir seçim yapmaları gerekiyor.

Groningen Üniversitesi Rusya uzmanı Hans van Koningsbrugge, savaş alanındaki durum ve Rus ordusunun tıkanan taarruzu karşısında yeni asker alımlarının kaçınılmaz hale geldiğini söylüyor. Van Koningsbrugge, "Güvenilir tahminlere göre yalnızca ekim ayında 56 bin Rus askeri yaralandı, öldü veya kayboldu" diyor. "Ayda yaklaşık 30 bin kişi rekrüte ediliyor. Hesap basit: herkes biliyor ki bir noktada yeni askerlere ihtiyaç duyulacak."

Seçimler ve ardından gelen korku

Korkunun özellikle son haftalarda yeniden artmasının nedeni seçimlerle bağlantılı. Uluslararası Sosyal Tarih Enstitüsü'nde kıdemli araştırmacı olan ve uzun süre Moskova'da yaşayan Gijs Kessler, "Bu seçimler elbette şaibeli" diyor. "Ancak Putin için bir kazanç kapısı." Kessler'e göre seçimler, birçok insanın çeşitli nedenlerle Putin'e oy vermesi sayesinde iktidara zemin sağlıyor. Bu nedenle Putin'in seçim öncesinde büyük tepki çekecek adımlar atmayacağını belirtiyor.

Seçimler bitmeden önce birçok Rus erkeği kendini güvende hissediyordu. Kessler, seçimlerin geride kalmasıyla birlikte cepheye zorunlu gönderilme riskinin birçok Rus için yeniden tehdit haline geldiğini aktarıyor.

Kessler'e göre Rusya'dan kaçanlar üç ayrı dalga halinde sınıflandırılabilir. İlk dalga, Rusya'nın Ukrayna'yı geniş kapsamlı işgalinin hemen ardından Şubat 2022'de yaşandı. O dönemde ülkeden ayrılanlar daha çok siyasi olarak sesini çıkaran kişilerdi. Bir kısmı bu ülkede yaşamak istemediğini açıkça dile getirdi; kimisi ise savaş halindeki bir ülkede güvende olmadığını düşündü. Savaşın başladığı tarihte askerlik yükümlülüğü bulunanlar da aynı dönemde ülkeden ayrıldı.

Kessler, birçok Rus gencin askerlikten kaçınmak için üniversiteye gittiğini, subay rütbesi aldıktan sonra yükümlülüğünü yerine getirmiş sayıldığını anlatıyor. Ancak bu rütbeyle savaş döneminde doğrudan çağrılabilir duruma geldiklerini ekliyor. Özellikle savaşta ihtiyaç duyulan doktor ve teknisyen gibi meslek grupları için bu durum geçerli.

İkinci dalga, Kremlin'in aynı yılın eylül ayında seferberlik ilan etmesiyle yaşandı. Kessler, o dönemde panik yaşandığını, yirmili yaşlardaki gençlerin aileleri tarafından seferberlikten kaçmak üzere komşu ülkelere götürüldüğünü aktarıyor.

Üçüncü dalga ve sessiz rekrütasyon

Şimdi ise parlamento seçimlerinin ardından üçüncü dalga yaşanıyor. Van Koningsbrugge, askeri blog yazarları çevresindeki söylentilerin, cephedeki kötü durumun ve ekonominin zayıf seyretmesinin yeni seferberlik beklentisini güçlendirdiğini söylüyor. Ülkeden kaçanların sayısı artıyor. Kremlin yeni seferberlik iddialarını şiddetle reddediyor; ancak Kessler, Rusların artık gerçeği daha iyi bildiğini belirtiyor: " Bir şeyin olmayacağı ne kadar güçlü bir şekilde duyurulursa, olma ihtimali o kadar artar."

Kessler, yeni bir seferberliğin resmen ilan edilmesine gerek olmadığını, çünkü öncekinin hiç kaldırılmadığını vurguluyor. Yani tehdit hiç ortadan kalkmadı. Yeni bir seferberlik dalgasının açıkça yapılmayacağını düşünen Kessler'e göre otoriteler bunun ne kadar sevilmediğini çok iyi biliyor. Rusya'da daha az görünür ve etkili yöntemlerle rekrütasyon yapılıyor.

Rusya'da rekrütasyon politikası, valiler ve belediye başkanları gibi yerel yöneticilere devredilmiş durumda. Kessler, bu yöneticilerin kotalarını doldurdukları sürece Rus erkeklerini nasıl askere alacaklarına kendilerinin karar verebildiğini söylüyor. Uygulamada öncelikle toplumun dezavantajlı kesimleri çağrılıyor: düzensiz bir yaşam sürenler, borçları olanlar, alkole başvuranlar ve adliyeyle daha önce işi düşmüş kişiler. Bu kişiler için askeri kariyer para ve statü sağlayabilecek bir çıkış yolu olarak görülüyor.

Şehirde yaşayan, yüksek eğitimli ve iyi bir işi olanlar ise bir gün rekrütasyon ofisinde bulunma korkusunu taşıyor. Kessler, savaşanların çoğunlukla yoksul kesimlerden geldiğini ve bunun Rus tarafındaki savaşın ne kadar acımasız olduğunu gösterdiğini belirtiyor: "Ukraynalılar ülkeleri için savaşmaya istekli. Rus ordusunun büyük bölümünü ise savaşa gönüllü olan, çoğu yoksul ve yüksek ölüm tazminatlarında çıkış yolu gören kişiler oluşturuyor."