Rusya'nın NATO'yu hibrit saldırılarla test edeceği iddiası

Üç Avrupalı istihbarat servisi şefi, Rusya'nın "birkaç ay içinde" NATO topraklarında küçük çaplı ve muhtemelen hibrit saldırılar düzenleyerek ittifakı test etmek istediğini belirtti. İddiaya göre Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, bir üyeye yapılan saldırının tüm üyelere yapılmış sayılacağını belirten NATO'nun 5. maddesinin "pratikte değil, daha çok teoride" işlediğini göstermeyi amaçlıyor.

İstihbarat şefleri bu değerlendirmeyi İngiliz gazetesi The Guardian'a yaptı. Böyle bir testin nasıl görüneceği ve kapsamının ne olacağı konusunda öngörüde bulunmak istemeyen yetkililer, Rusya'nın karışıklık yaratmak istediğinin açık olduğunu ifade etti. Çek istihbarat servisi şefi Michal Koudelka'ya göre söz konusu eylemler insansız hava aracı faaliyetlerindeki artış, Rusya'ya komşu bir bölgeye yapılacak küçük çaplı bir sınır ihlali ya da başka hibrit eylemler olabilir. Koudelka, "birçok kişinin bunu önlemek için elinden geleni yaptığını" da sözlerine ekledi.

Üç koldan uyarı

Avrupalı dışişleri bakanları bugün Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında bir araya geliyor. Toplantıda, olası bir Rus saldırısında AB veya NATO üyesi ülkelerin vatandaşlarının hayatını kaybetmesi durumunda nasıl bir yanıt verileceği ele alınacak.

İstihbarat servislerinin açıklamaları tek başına değil. Avrupa ve NATO içinde Rusya'nın olası tırmandırmasına ilişkin endişeler bir süredir dile getiriliyor. Polonya Başbakanı Donald Tusk cuma günü, "Rusya'nın Avrupa'nın NATO bölgesinin doğu kanadına insansız hava araçları veya başka mühimmat ateşleme riskinin gerçek olduğunu" söyledi. Hollanda Savunma Bakanlığı da bugün, bölgede devriye gezen Hollanda keşif insansız hava araçlarının NATO'nun bu doğu sınırını izlemek üzere 2027 sonuna kadar görevde kalacağını duyurdu.

Birkaç gün önce Rusya, Ukrayna'ya yüzlerce insansız hava aracıyla saldırı düzenlemişti. Saldırıda Ukrayna ile Polonya arasındaki sınır kapısı yakınında seyreden bir yolcu treni de isabet almıştı. Tusk o dönemde "bu tırmandırmanın bizim topraklarımıza da sıçramayacağını garanti edemem" demişti. Tusk ayrıca Rusya'nın Ukrayna'yı destekleyen ülkelere yönelik hibrit saldırılar hazırladığı uyarısında bulunmuştu.

Hollanda istihbarat servisleri de daha önce yayımladıkları bir raporda "Rus hibrit faaliyetlerinden kaynaklanan tehdidin arttığını" yazmıştı. Servisler, Rusya'nın kundaklama, insansız hava araçlarıyla hava trafiğini aksatma ve denizaltı kablolarına zarar verme gibi eylemlerden sorumlu olduğundan şüpheleniyor.

Almanya'nın Leipzig Havalimanı yakınlarında patlayıcı yüklü bir insansız hava aracının bulunması, İsveç istihbarat servisi şefi Thomas Nilsson'a göre bir "oyun değiştirici". Nilsson, ölümcül kayıplara yol açabileceği ve kritik altyapıya toplum üzerinde ağır sonuçlar doğuracak zararlar verebileceği için bu olayı böyle değerlendiriyor.

Karşılık veriliyor ama görünmüyor

Bu tür eylemler yanıtsız kalmıyor. Le Monde gazetesinin Fransız ordusundan bir kaynağa dayandırdığı habere göre Fransa, Rusya'nın bu tür hibrit saldırılarına karşı gizli olarak düzenli biçimde harekete geçiyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte de ittifakın Rusya'nın hibrit saldırılarına verilecek her türlü yanıta sahip olduğunu, ancak bunların "her zaman görünür olmayacağını" söylemişti.

İstihbarat şefleri tehdidin iki yönlü olduğuna dikkat çekiyor. Bir yandan tehdidin gerçek olduğunu belirtirken, diğer yandan Kremlin'in Avrupa ve NATO içinde korku yaratmaktan çıkar sağladığı kaydını düşüyorlar. Letonya istihbarat servisi şefi, Moskova'nın planlarının somut olup olmadığının ya da bir "istikrarsızlaştırma stratejisinin" parçası olup olmadığının net olmadığını söylüyor.

Koudelka, The Guardian'a yaptığı açıklamada Rusya'nın "istikrarsızlaştırmak için tırmandırdığını" belirtiyor. Kremlin'in taktiği, toplumların içinde Ukrayna'ya verilen desteğe dair kuşku yaratmak. Bu nedenle Rus saldırıları giderek daha sık Avrupa savunma sanayisi ve altyapısını hedef alıyor.

Rusya, batılı ülkeleri Ukrayna'yı destekleyerek savaşa ortak olmakla suçluyor ve o ülkede NATO'ya karşı savaştığını savunuyor. Ancak Rusya, NATO ülkelerine doğrudan hibrit saldırılar düzenleme planları olduğunu reddediyor. Bu sözler güvenilir bulunmuyor: Ukrayna'nın işgalinden önce de Kremlin, Rusya'nın o ülkeye saldıracağını ısrarla yalanlamıştı.

NATO ülkeleri kendilerini güvenliklerine yönelik bir tehdit altında hissederlerse, müttefiklerin bir araya geldiği 4. madde kapsamında bir toplantı düzenleyebiliyor. Bu tür toplantılar son dönemde iki kez yapıldı. NATO Genel Sekreteri Rutte'nin, bu tür zirvelerin anlamını yitirmemesi için çok sık toplanılmaması yönünde içeride görüş belirttiği ifade ediliyor. Nilsson'a göre "NATO'nun sonu gelmeyen tartışmalar yürütüp harekete geçmemesi Rusya'nın işine gelir".