Saksonya-Anhalt'ta AfD zaferi sokaklarda coşku ve endişe yarattı

Almanya'nın doğusundaki Saksonya-Anhalt eyaleti, pazar günü yapılan eyalet seçimlerinin ardından ikiye bölünmüş durumda. Seçmenlerin bir bölümü protesto partileri AfD ve BSW'ye oy vererek bunu ülkenin 'kurtuluşu' olarak görürken, diğer bölümü demokrasiyi korumak için merkez ve sol partilere yöneldi.

Burg kasabasında sokaktaki kutuplaşma gözle görülür biçimde yaşanıyor. Bir grup erkek, seçim sonucunu sokakta yüksek sesle tartışıyor. AfD'nin zaferinden belirgin şekilde memnunlar. İçlerinden biri, 'Yıllardır maviye (AfD'nin parti rengi) oy veriyorum ama sonunda daha fazla insan uyanıyor' diyor. Bir diğeri ise sonucu yetersiz buluyor: 'Sonucun çok daha iyi olması gerekirdi.'

Komşu Möser köyünden Bayan Häberlein ise tam tersini düşünüyor: 'Gerçekten çok şaşırdım.' Almanya'nın savaş geçmişiyle, Saksonya-Anhalt'ta güvenlik servisi tarafından aşırı sağcı olarak sınıflandırılan AfD'ye bu kadar kitlesel oy verilmesini anlayamıyor. Häberlein, 'İnsanlar hangi lüks içinde yaşadığımızı ve her şeyin ne kadar iyi olduğunu fark etmiyor' diyor. Annesi 1945'te bugün Polonya sınırları içinde kalan Silezya'dan Sovyet ordusundan kaçarak yürüyerek ve hayvan vagonlarıyla gelmiş. Häberlein, 'Annem bana ve çocuklarıma demokrasinin ne kadar önemli olduğunu hep öğretti. Genç nesil AfD'ye oy vererek ne yaptığını bilmiyor' diye ekliyor ve tarihin tekerrür etmesinden korkuyor.

AfD seçmen profili ve bölgedeki memnuniyetsizlik

AfD, 35-59 yaş arası seçmenlerde oyların yüzde 52'sini alırken, gençler ve 70 yaş üstünde daha düşük oy oranına sahip. Partinin tabanı çoğunlukla erkek, pratik eğitim almış ve düşük ücretli çalışanlardan oluşuyor. Eski Doğu Almanya eyaletlerinden olan Saksonya-Anhalt, batıya göre nispeten yoksul. İşsizlik Almanya ortalamasının üzerinde, emekli maaşları ve gelirler ülkenin en düşükleri arasında. Bu da siyasi hoşnutsuzluk için verimli bir zemin oluşturuyor.

Burg, Saksonya-Anhalt'ta pek çok örneği görülen tipik bir kasaba. Yarı ahşap eski evler beton Plattenbau binalarla iç içe geçmiş, ama aynı zamanda boş konutlar ve kırık camlar dikkat çekiyor. Gençler büyük şehirlere göç ettiği için nüfus yaşlanmış durumda. Almanya'nın birleşmesinden bu yana Burg'un nüfusu yüzde 15 azalmış. AfD burada oyların neredeyse yarısını almış durumda.

Birçok AfD seçmeni, partinin kitlesel deportasyonlarla çözeceğini vaat ettiği göçmen sorunlarına dikkat çekiyor. Doğu Almanya'da göçmen kökenli insanların oranı nispeten düşük. AfD destekçilerinden biri, 'Bu böyle kalmalı, Duisburg ya da Berlin olmak istemiyoruz' diyor.

Alışveriş caddesinde iki yıldır Burg'da yaşayan ve Amazon'da lojistik çalışanı olarak çalışan Suriyeli Muhammed ile karşılaşıyoruz. 'İnsanlar bana çok iyi davranıyor ve kalmamı istiyor' diyor. AfD'nin zaferinden sonra bile kalmayı umuyor. 'Çünkü Suriye'de iş yok.' Çoğu AfD seçmeni, 'çalıştıkları sürece herkesin' gitmesini istemediklerini vurguluyor ve ırkçı olmadıklarını belirtme ihtiyacı duyuyor. AfD karşıtı seçmenler ise yabancı iş gücünün önemine işaret ediyor: 'Onlar olmadan sağlık sistemi çöker.'

'Berlin'e uyarı' ve olası koalisyon senaryosu

Dikkat çeken bir başka nokta, AfD destekçilerinin oylarını sık sık 'Berlin'e bir uyarı' olarak tanımlaması. Herkes partinin tüm görüşlerini veya aşırı sağcı isimlerini onaylamıyor ancak 'eski partilerin' artık daha da gözden düştüğünü düşünüyor. Elektrikli scooter kullanan bir adam ise AfD'nin tüm görüşlerini benimsemiş görünüyor. 'Berlin Kongo'ya ve başka yerlere para gönderiyor ama halk açlıktan ölüyor. Yabancılar burada her şeyi alıyor, benim için benzin ve gaz faturası ödenemez durumda' diyor. Ayrıca Rusya ile yakınlaşma istiyor: 'Onlardan ucuz gaz ve petrol alabiliriz.'

AfD'nin eyalet hükümeti kurabilmesi için yüzde 5'lik seçim barajını zor aşan küçük protesto partisi BSW'nin desteğine ihtiyacı var. Burg'da bir BSW seçmeni, oyunun öncelikle bir CDU karşıtı oy olduğunu söylüyor: 'Onlar çok uzun süredir iktidardalar, artık farklı bir şeyin zamanı geldi.' Kendisi BSW'nin AfD ile koalisyon kurmasına olumlu bakıyor: 'Yeni partilerin bir kez denemesini istiyorum.'

AfD liderliğindeki bir eyalet hükümeti, Saksonya-Anhalt'ın bir yarısına umut veren, diğer yarısına göre ise oldukça tehlikeli bir deney olacak.