SER: Yeni gelenler için iş ilk günden hedef olmalı

Hollanda Sosyal-Ekonomik Konseyi (SER), ülkeye yeni gelen göçmenlerin işe daha hızlı yerleşmesi için çalışmanın gelişlerinden kısa süre sonra merkeze alınması gerektiğini bildirdi. Konseyin Sosyal İşler ve İstihdam Bakanlığı'na sunduğu tavsiye raporunda, belediyelerin yeni gelenleri işe yönlendirmede yasal sorumluluk ve kalıcı bütçe alması öneriliyor. SER'in "yeni gelenler" tanımı sığınmacıları, oturum izni almış statü sahiplerini ve Ukraynalı sığınmacıları kapsıyor.

Raporda, ilk görüşmelerde kişilerin yetenek, beceri ve hedeflerinin bir "yetenek taraması" (talentenscan) ile belirlenmesi gerektiği belirtiliyor. Böylece yeni gelenlerin hangi iş veya eğitim yoluna yönlendirileceği daha baştan netleşecek.

İşe katılım oranları düşük

SER'e göre sorunun bir bölümü sığınma merkezlerinin işleyişinden kaynaklanıyor. Merkezlerde uzun süre bekleyişler ve sık taşınmalar yaşanıyor. Ayrıca mevcut uyum programını çalışmayla birleştirmek zorlaşıyor. Bir SER sözcüsü, "İnsanlar gündüz dil derslerine gidiyor, buna yol süresi de eklenince çalışmayla birleştirmek neredeyse imkânsız hale geliyor" dedi. Sözcü, dil ve uyum eğitiminin çalışma veya öğrenim etrafında kurgulanması gerektiğini ifade etti.

Konsey, çalışmak isteyen sığınmacıların işi kendilerinin bulmak zorunda olduğunu, Merkezi Sığınmacı Kabul Kurumu'nun (COA) yalnızca danışmanlık yaptığını, aracılık yapmadığını belirtiyor. SER'e göre bunun değişmesi ve belediyelerin yeni gelenleri doğrudan işe yönlendirmesi gerekiyor.

Uygulamaya konulan yeni kurallarla sığınmacılar, başvurularının üçüncü ayından itibaren çalışabiliyor. Önceki düzenlemede bu süre altı aydı. İltica izni alma olasılığı düşük olanlar ve güvenli ülke kabul edilen ülkelerden gelenler ise yeni kurallarla artık hiç çalışamıyor.

Hollanda İstatistik Kurumu (CBS) verileri, statü sahiplerinin işgücüne katılımının düşük kaldığını gösteriyor. Oturum statüsü aldıktan sekiz yıl sonra bu kişilerin yüzde 57'si ücretli bir işte çalışıyor. Bu oran, Hollanda genelindeki ortalama işgücü katılımının (yüzde 81) oldukça altında. SER ayrıca birçok yeni gelenin eğitim ve deneyim düzeyinin altında işlerde çalıştığını kaydediyor.

Tavsiyenin kapsamı

Raporda, İş ve Katılım Bakanı Aartsen'in önümüzdeki dört yıl içinde 75 bin statü sahibi ve kalma olasılığı yüksek sığınmacıyı işe kazandırma hedefi de yer alıyor. SER, hedefin yalnızca iş bulmakla sınırlı kalmaması gerektiğini belirtiyor. Konsey, "Mesele sadece iş değil, kişinin eğitim düzeyine uygun iş" diyerek hekimlik yapabilecek birinin kurye olarak çalışması örneğini veriyor.

SER ayrıca sığınma süreçlerinin hızlı yürütülmesini ve barınma konusunda zamanında netlik sağlanmasını istiyor. Mevcut belirsizliğin işverenleri ve yeni gelenleri yatırım yapmaktan alıkoyduğu belirtiliyor. Konsey, işveren ve çalışan örgütlerinin teknik ve sağlık gibi personel açığı yaşanan sektörlerle somut anlaşmalar yapması gerektiğini de ekliyor.