Trump'ın seçim yenilgisi sonrası dış politikada daha sert bir çizgi izlemesi bekleniyor

ABD'de yapılan ara seçimlerde Demokratların Kongre'nin her iki kanadında da önemli çoğunluklar elde etmesi, Avrupa başkentlerinde ilk anda olumlu karşılandı. Ancak uzmanlar, bu sonucun Başkan Donald Trump'ı dış politikada daha da agresif bir çizgiye itebileceği uyarısında bulunuyor.

ABD başkanlarının dış politikada geniş bir hareket alanına sahip olduğunu belirten uzmanlar, Kongre'nin jeopolitik konularda daha sınırlı bir rol oynadığını vurguluyor. Avrupa-ABD ilişkileri üzerine araştırma yapan Amerikan uzmanı Diederik Brink, Avrupalı liderlerin Washington ile ilişkilerin aniden değişeceğini düşünmediğini söylüyor. Brink'e göre, seçim sonuçları sonrası kutlama yapıldıysa bu daha çok 'schadenfreude' yani başkasının başarısızlığına sevinme duygusundan kaynaklanmıştır.

Kongre'deki güç dengesi ve dış politika

Demokratlar iç politikada Trump'ın işini zorlaştıracak olsa da Orta Doğu, Ukrayna veya NATO gibi konularda etkileri sınırlı kalacak. Trump'ın başarı elde etmek istediği alanlar olarak bu dosyalara yöneleceği tahmin ediliyor. NU.nl, son iki yılda Trump'ın dünya sahnesindeki politikasını 'jeopolitik porselen dükkanındaki fil' olarak nitelendirmişti. Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskiy ile tartışmış, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yakınlaşmış, NATO müttefikleriyle açıkça karşı karşıya gelmiş ve Venezuela ile İran'da savaş başlatmıştı.

Trump, Kongre desteğini kaybeden ilk başkan değil. ABD tarihinde, son dönemlerinde Kongre çoğunluğunu kaybeden ve bu yüzden dış politikaya yönelen birçok 'lame duck' yani topal ördek başkan örneği bulunuyor. Brink, "Bu yenilgi Trump'ın daha da öngörülemez hale gelmesine yol açabilir" diyor.

Lahey Jeopolitik Araştırmalar Enstitüsü'nden jeopolitik uzmanı Michel Michaloliákos ise önümüzdeki iki ayda Trump'ın daha da hız vereceği uyarısında bulunuyor. Kongre'nin mevcut yapısının ocak ayına kadar devam edeceğini hatırlatan Michaloliákos, bu 'fırsat penceresinde' Trump'ın istediği politikaları hayata geçirmeye çalışacağını belirtiyor. Seçimlerden önce Amerikan medyasında Trump'ın İran'a yönelik bombardımanları yeniden başlatmadan önce seçim sonuçlarını bekleyeceği yönünde söylentiler çıkmıştı. Son aylarda Putin ile yakınlaşan ve Zelenskiy'e yönelik eleştirel açıklamalar yapan Trump'ın bu çizgisini daha da güçlendirmesi bekleniyor.

Öte yandan, Demokratların Trump'ın dış politikasını tamamen felç edemeyeceği de vurgulanıyor. Kongre üyelerinin iki önemli aracı bulunuyor: devlet harcamalarının yönünü belirlemek ve hükümet yetkilileri hakkında parlamenter soruşturma başlatmak. Brink, "Savaş büyük ölçüde lojistik bir süreçtir. Silahların finansmanı, paranın nereye gideceği gibi konular Kongre'nin doğrudan müdahil olduğu alanlar. Para gücü önümüzdeki iki yıl Demokratlarda olacak" diyor. Bu durum özellikle Ukrayna'da rahatlama yaratacak; Ukrayna Kongre'den önemli ölçüde daha fazla destek görebilecek.

Yasama ve bütçe konularında Trump, 'Bay Veto' olarak anılmaya başladığı başkanlık veto yetkisini kullanmaya devam edebilecek. Ancak Brink ve Michaloliákos, Kongre'nin frenleyici bir rol üstleneceğini düşünüyor. Ayrıca Demokratlar kendi başlarına hükümet yetkilileri hakkında soruşturma başlatabilecek. Muhalefetin özellikle Savunma Bakanı Pete Hegseth'e odaklanması bekleniyor.

Seçim sonuçları, Trump'ın başkanlığının sonunun başlangıcı olarak yorumlanıyor. 80 yaşındaki başkan, Kongre desteği olmadan görev süresini tamamlayacak ve 2028 seçimlerinde Beyaz Saray'a yeni bir isim seçilecek. Avrupa başkentlerinin, Amerikan halkının Avrupa güvenliğine pek önem vermeyen bir başkanı iki kez seçtiğini artık anlaması gerektiği belirtiliyor.

Brink ve Michaloliákos'a göre Avrupa'nın kendi rolünü bulması şart; ancak AB bunu son iki yılda pek başaramadı. Brink, "Hâlâ 27 üye ülke ve karmaşık bir Avrupa kurumları yapısı var. Yön belirleyen güçlü liderler az; bu da Avrupa projesini son derece kırılgan hale getiriyor" diyor. Önümüzdeki yıl Fransa, İtalya ve Polonya gibi ülkelerde yapılacak seçimlerde Avrupa şüphecisi partilerin iktidara gelebileceği hatırlatılıyor. Avrupa'nın kendi rolünü nasıl şekillendireceği büyük önem taşıyor. Trump döneminin son iki yılında ABD'nin dünya sahnesindeki çizgisinin her zamankinden daha değişken olması bekleniyor.