Trump'tan dizel ihracat yasağı sinyali: Avrupa'yı nasıl etkiler?

ABD Başkanı Donald Trump, ülkedeki dizel fiyatlarını düşürmek amacıyla Amerikan dizeline ihracat yasağı getirmeyi değerlendiriyor. Trump salı günü bir ihracat yasağını desteklediğini söyledi. Son aylarda ABD'de de dizel fiyatları rekor seviyelere yükseldi. Bu durum, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Trump'ın popülaritesi açısından olumsuz bir tablo oluşturuyor. Trump'ın fiyatları düşürmek için tüm seçenekleri araştırdığı belirtiliyor.

Enerji şirketleri ve Avrupalı liderler, olası bir yasağın etkilerini yakından takip ediyor. Çünkü Amerikan dizeline getirilecek bir ihracat yasağı Avrupa'yı ciddi biçimde etkileyebilir.

Dünya pazarında dizel arzı neden azaldı?

Enerji şirketleri birliği Vemobin'den Jan-Willem van den Beukel'e göre dizel fiyatlarındaki artışta dünyadaki savaşların büyük payı var. Rusya, kendi petrol rafinerilerine yönelik saldırılara yanıt olarak dizel ihracatına yasak getirdi. Rusya normalde dünyanın en büyük dizel ihracatçılarından biri. Orta Doğu'daki savaş nedeniyle dünya pazarındaki dizel miktarı daha da azaldı. Özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri çok fazla dizel ihraç ediyordu, ancak Hürmüz Boğazı'nın kapanması nedeniyle eskisi kadar ihracat yapamıyor. Çin de rafinerilerine benzin ve dizel ihracatını durdurma talimatı verdi.

Van den Beukel, "Tüm bu faktörler bir araya gelince dünya çapında bir dizel kıtlığı ortaya çıktı" diyor. "Amerika üretimini artırdı ancak dizel piyasası ciddi baskı altında. Dizel ihracatına yasak gelirse bunun etkisini tüm Avrupa'da fazlasıyla hissederiz."

Avrupa'da petrolü dizele dönüştürme kapasitesinde de sıkıntı yaşanıyor. Lahey Stratejik Araştırmalar Merkezi'nden enerji uzmanı Lucia van Geuns'a göre, Hollanda beş rafineriyle ham petrol işleme konusunda hâlâ iyi bir kapasiteye sahip, ancak AB genelinde rafineri kapasitesi yetersiz. Van Geuns, AB içindeki kapasitenin son yıllarda azaldığını belirtiyor. "Dünyada artık yeterli ham petrol var, ancak rafineri kapasitesi bunu yeterli dizele ve kerosene dönüştürmeye yetmiyor" diyor.

Avrupa'nın ABD'ye bağımlılığı

Bu nedenle ABD'deki bir ihracat yasağının dünya dizel fiyatı ve dolayısıyla Avrupa ekonomileri üzerinde büyük etkisi olabilir. Dizel, kamyon taşımacılığı, tarım ve denizcilikte hâlâ en önemli enerji kaynaklarından biri. Van Geuns, "Aynı zamanda KOBİ'lerin motoru" ifadesini kullanıyor.

Avrupa'nın ABD petrolüne ve petrol ürünlerine bağımlılığı nedeniyle kırılganlığı son günlerde yeniden gündeme geldi. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupa'daki rafinerilerin kapatılmasıyla ilgili endişelerini dile getirdi. Rutte, Bloomberg'e verdiği demeçte, "Rusya saldırırsa ve kendimizi savunmamız gerekirse savaş uçaklarımız ve tanklarımız için muazzam miktarda dizele ve kerosene ihtiyacımız olur" dedi.

ABD muhabiri Ryan Hermelijn ise yüksek dizel fiyatının Trump için baş ağrısı olduğunu belirtiyor. Hermelijn'e göre Trump, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde siyasi bir başarı arıyor. Anketler Amerikalıların pompada yüksek fiyatlar nedeniyle Trump'ı daha sık suçladığını gösteriyor. Trump, ihracat yasağının iç arzı artıracağını ve fiyatları düşüreceğini umuyor. Ancak kabinesi içinde bu önlemin etkinliği konusunda görüş ayrılığı var. Kendi Enerji Bakanı planı açıkça eleştirdi ve bunun aksine fiyatları yükselteceğini düşünüyor. Cumhuriyetçilerin geleneksel müttefiki petrol sektörü ihracat yasağına şiddetle karşı. Trump'ın tabanının bir bölümü ise yasaktan yana. Iowa ve Nebraska gibi tarım eyaletleri, ekim sezonunda çiftçilere rahatlama sağlamak için geçici ihracat yasağı için baskı yapıyor. Washington'dan hızlı bir rahatlama gelmezse gıda fiyatlarının artacaı konusunda uyarıyorlar.

Dizel ihracat yasağının gelip gelmeyeceği belirsizliğini koruyor. Hukuki açıdan karmaşık bir konu, ayrıca ABD'de her şeyi depolamak için yeterli kapasite yok. Van Geuns, "Kısa vadede ABD'de dizel fiyatı düşebilir, ancak uzun vadede Amerika bunun bedelini ağır ödeyecek" değerlendirmesini yapıyor.