Trump'tan seçmene 5.000 dolarlık vaat: beş hafta sonra sandık

Eski ABD Başkanı Donald Trump, Cumhuriyetçilerin Kongre'nin her iki kanadını kazanması halinde ülkedeki her yetişkin Amerikalıya 5.000 dolar ödemeyi vaat etti. Trump bu açıklamayı çarşamba akşamı yerel saatle Dallas'ta düzenlenen bir Cumhuriyetçi kongrede yaptı. "Cumhuriyetçiler Temsilciler Meclisi ile Senato'nun ikisini de kazanırsa, her yetişkin Amerikalıya 5.000 dolar ödeme yapacağım" dedi.

Trump ödemeye bir şart da ekledi: Paranın ABD içinde harcanması gerekiyor. "Kanada'da, Çin'de ya da Almanya'da harcamanızı istemiyoruz" diyen Trump, bunun nasıl kontrol edileceğini açıklamadı. Planın diğer ayrıntıları da belirsiz kaldı.

ABD uzmanı: 1,3 trilyon dolara seçim 'satın alma' girişimi

ABD uzmanı Kristen Verdel, haber bülteninde vaadin 1,3 trilyon dolara mal olacağını belirterek, "Aslında 1,3 trilyon dolara seçimleri satın almak istiyor" değerlendirmesini yaptı. Verdel'e göre bu tutar, ülkedeki yaklaşık 170 milyon yetişkine ödeme yapılması halinde ortaya çıkacak.

Verdel, Cumhuriyetçiler seçimi kazansa bile paranın vatandaşlara aktarılma olasılığını düşük görüyor. Uzman, "Amerikalılar, Trump'ın ithalat vergilerinden dividend olarak vaat ettiği 2.000 doları hâlâ bekliyor" diye yazdı.

Mevcut 1,8 trilyon dolarlık bütçe açığına 1,3 trilyon dolar daha eklenecek olması, ekonomistlerin enflasyonun artacağı yönündeki endişelerini de artırıyor. Ticaret Bakanı Howard Lutnick'in önerisi de tartışmalı. Lutnick, gerekli parayı toplamak için yabancılara 5 milyon dolar karşılığında ABD'de daha uzun süre kalma hakkı tanıyan "Trump Platinum Card" programını kullanmak istiyor; ancak bu program henüz başlatılmadı.

ABD yasaları oy karşılığı para teklifini yasaklıyor

Uzmanlar planın uygulanabilirliğini ve yasallığını sorguluyor. ABD yasaları bir kişiye para ödeyerek oyunu etkilemeyi yasaklıyor. Doğrudan bir alışveriş, yani oy karşılığında nakit, bu nedenle mümkün değil. Buna rağmen Trump'ın "bedava para" vaadinin seçmenlerin bir kısmını etkileyebileceği belirtiliyor. "Bazı seçmenler gerçekten parayı alacaklarını düşünecek" diyen Verdel, "Bazıları ise tam olarak inanmasa da olasılığı yeterince cazip bulup hesaba katacak" ifadelerini kullandı.

Son anketlere göre Cumhuriyetçi seçmenlerin beşte biri yaklaşan ara seçimlerde sandığa gitmeyebilir. Bu vaadin, 3 Kasım'da oy kullanmaktan vazgeçebilecek bazı seçmenler için sandığa gitme yönünde ek bir itici güç olabileceği değerlendiriliyor. Verdel, anketlerde Cumhuriyetçilerin kötü durumda olduğunu hatırlatarak vaadi "umutsuz bir girişim" olarak nitelendirdi. "Temsilciler Meclisi'ni neredeyse kesin kaybedecek gibi görünüyorlar, Senato'da bile baskı altındalar" diyen uzman, Washington muhabirlerinin de plandan umutlu olmadığını ekledi.

Eleştirilere rağmen Trump Perşembe günü vaatlerini bir adım ileri taşıdı. Bu kez de bir milyon Amerikalıya kişi başı 500 dolar geri ödeme sözü verdi. Bu tutarın, sağlık sigortalarına (Obamacare) fazla ödeme yaptıkları gerekçesiyle geri verileceği belirtildi. Ödemelerin Ekim ayında, yani 3 Kasım'daki ara seçimlerden önce yapılması planlanıyor. Beyaz Saray sözcüsü, söz konusu geri ödemenin Trump'ın daha önce yaptığı para vaadinden bağımsız olduğunu söyledi.

Para vaatleri, özellikle 5.000 dolarlık ödeme, kendi partisinden bazı isimlerin tepkisini çekti. Kentucky Senatörü Thomas Massie, oyunun Kasım'da 5.000 dolara satın alınabilecek olmasını "aşağılayıcı" bulduğunu söyledi. Maine Senatörü Susan Collins, "harcama kararlarının seçim sonucuna bağlanmaması gerektiğini" belirtti. Geçen yıl sonunda Trump ile yollarını ayıran Marjorie Taylor Greene ise öneriyi "sosyalist" olarak nitelendirdi. Temsilciler Meclisi üyesi David Schweikert de planı engellemek için "her şeyi" yapacağını, vaat edilen paranın enflasyon riski nedeniyle Amerikalılara yarardan çok zarar getireceğini söyledi.