Twentekanaal'de kuraklık nedeniyle kapanma riski artıyor

Twentekanaal bu yaz ilk kez tamamen gemi trafiğine kapatıldı. Ancak uzmanlar bunun son olmayacağını düşünüyor. Kapanmaya yol açan çok düşük su seviyesinin 2050 civarında her iki yılda bir görülebileceği hesaplanıyor. Bu hesaplamaların en az iki yıldır Rijkswaterstaat'ta (Hollanda Su ve Yollar İdaresi) bilindiği ortaya çıktı.

NOS'un incelediği ve Rijkswaterstaat tarafından sağlanan belgeler, aslında kamuya açık olması gerekirken şimdiye kadar erişilebilir değildi.

Sorun Eefde'deki gemaal ve su kapaklarında

Asıl sorun, Zutphen yakınlarındaki Gelderland ilçesi Eefde'de bulunan kapaklar ve gemalarda (su pompa istasyonlarında) düğümleniyor. Burada IJssel Nehri'nden gelen su Twentekanaal'e pompalanıyor. Gemaal on yıl önce milyonlarca avro harcanarak yenilenmişti, ancak bu yenileme sırasında bu yaz görülen düşük nehir seviyeleri dikkate alınmamıştı.

Rijkswaterstaat adına dört yıl önce yapılan bir araştırmaya göre, yeni yenilenen gemaalın aslında yıkılıp yerine tamamen yeni ve daha modern bir tesisin inşa edilmesi gerekiyor. Araştırmacılar mevcut gemaalın yeniden yenilenmesini neredeyse bir seçenek olarak görmüyordu. Bunun verimsiz olacağını ve sorunları kalıcı olarak çözmeyeceğini belirtiyorlardı.

Ekonomik maliyet her yıl artıyor

Twentekanaal'in kapanması bu yaz işletmelere onlarca milyon avroya mal oldu. Şirketler hammadde ve ürünlerini artık kanal üzerinden taşıyamadı. Karayolu taşımacılığı ise çok daha pahalı, hatta bazen imkânsız.

Kanalın daha sık kapanması halinde Doğu Hollanda ekonomisinin büyük darbe alacağını söyleyen Twente liman işletmesinden Anne-Ruth Scheijgrond, "Bu, çok sayıda işletme için burada su kenarında yer almanın artık cazip olmayacağı anlamına gelir" dedi.

Su kurulları, iller ve Rijkswaterstaat, Zutphen yakınlarındaki gemaalın durumunu yıllardır iç yazışmalarında "sağlam değil" ve istenmeyen bir durum olarak nitelendiriyor. Rijkswaterstaat, bu sorunların yaşandığını 2018'deki çok kurak yıldan bu yana biliyor, ancak bugüne kadar bunları gerçekten çözmek için çok az şey yapıldı.

Üst üste araştırmalar yapıldı, ancak yeni bir gemaal için somut bir plan hâlâ ortada yok. Bu yıl da Altyapı ve Su Yönetimi Bakanı Karremans yeni bir araştırma başlattı. İki yıl sürecek bu araştırmanın ardından yeni gemaal için ancak inşaata başlanabilecek.

Bakanlık sözcüsü, şu anda yapılan araştırmanın son araştırma olmasını beklediklerini söyledi. "Bu, kepçenin gerçekten toprağa girmesinden önceki son adım." Ancak bunun gerçekleşip gerçekleşmeyeceği araştırma sonuçlarına bağlı. Her şey yolunda giderse yeni gemaal 2033'te hazır olabilir.

Twente'deki işletmeler için bu çok geç. Liman işletmesinden Scheijgrond, "Bana kalsa dün başlamış olmamız gerekirdi. Bu gemaalın bu düşük su seviyelerine uygun olmadığını 2018'den beri biliyoruz, dolayısıyla bunun düzeltilmesi gerekiyor. Şu anda araştırmalar ve beklemekle çok fazla zaman kaybediyoruz" diye konuştu.

Bu arada yetersiz gemaal her yıl ciddi maliyet çıkarıyor. Sadece işletmeler için daha az gemi taşımacılığı yapılabilmesi nedeniyle değil, aynı zamanda her yıl acil pompaların kurulması gerektiği için. Bu milyonlarca avroya mal oluyor, ancak Doğu Hollanda'nın su ihtiyacını karşılamak için gerekli.

Rijkswaterstaat hem 2022 hem de 2024'te IJssel'in gelecekte ne sıklıkla çok düşük nehir seviyeleriyle karşılaşacağını hesaplatmıştı. Olumlu senaryolar da vardı, ancak bunlar artık gerçekçi görünmüyor. Bu senaryolarda bu yazki gibi bir yaz öngörülmemişti.

2050 için öngörülen olumsuz senaryolar şimdiden gerçekleşiyor gibi. Bu senaryolara göre su, geçen yaz Twentekanaal'in kapatıldığı seviyeden her iki yılda bir daha da düşük olacak.

IJssel'deki su seviyelerinin giderek düşmesi kısmen iklim değişikliğinden kaynaklanıyor, ancak tek neden bu değil. Waal Nehri'nin tabanı da rol oynuyor. Nehrin tabanı giderek aşınıyor ve bu da nehirdeki su seviyesini düşürüyor. IJssel, Waal'a bağlı olduğu için o nehrin su seviyesi de aşağı çekiliyor.

Buna ısınan iklim de ekleniyor. Bu nedenle buzullar eriyor ve Alpler'de kışın daha az kar yağıyor. Geçmişte yaz aylarında Ren ve IJssel üzerinden çok miktarda eriyik kar suyu akıyordu, bu miktar artık azaldı. Ayrıca yüksek sıcaklıklar nedeniyle nehir suyu yol boyunca daha fazla buharlaşıyor.