Ukrayna trenine saldırı: Putin köşeye mi sıkıştı?

Polonya sınırına 2 kilometreden kısa mesafede bir Ukrayna treni Rus insansız hava aracıyla (İHA) vuruldu. Saldırıda kimse yaralanmadı. Olay Batı'da, özellikle Batı Avrupa'da şok etkisi yarattı.

Saldırının önemi sadece bir AB ve NATO üyesine giden uluslararası tren hattının bombalanmasıyla sınırlı değil. Aynı hat üzerinden çok kısa süre önce Varşova yönüne başka bir tren geçmişti. O trende aralarında eski İngiliz Başbakanı Boris Johnson'ın da bulunduğu Batılı politikacılar ve diplomatlar vardı.

Rusya uzmanı Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland, Rusya'nın yanlış treni hedef alıp almadığını veya bunun bilinçli olup olmadığını kanıtlamanın zor olduğunu söylüyor. Ancak hem Kraft van Ermel-Nijland hem de savunma uzmanı Patrick Bolder, Kremlin'in daha fazla risk almaya ve sınırları zorlamaya daha sık başvurduğunu belirtiyor.

NATO sınırlarında artan gerilim

Geçen ay Rusya'nın Leipzig Havalimanı'na patlayıcı İHA'larla saldırı düzenlemeye çalıştığı iddia edilmişti. Rus İHA'ları veya füzeleri NATO hava sahasında da daha sık görülüyor. Bu Polonya'da yaşandı, ancak son dönemde sınır komşusu Romanya ile Moldova'da da gözlemlendi. ABD merkezli Savaş Araştırmaları Enstitüsü'nün (ISW) aktardığına göre, geçen hafta bir Rus İHA'sı yaklaşık bir saat boyunca Romanya ve Moldova hava sahasında uçtu.

Kraft van Ermel-Nijland ve Bolder'a göre NATO sınırlarında hareketlilik olduğu açık. Geçen ay CIA Direktörü John Ratcliffe'in Kremlin'i ziyaret etmesi de dikkat çekici bir işaret olarak değerlendiriliyor; bu tür bir diplomatik temas Kasım 2021'den bu yana ilk kez gerçekleşiyor. O dönemde CIA Direktörü Bill Burns Moskova'ya giderek Rusları Ukrayna'yı işgal etmenin sonuçları konusunda uyarmıştı, ancak işgal birkaç ay sonra yine de başladı.

Analistler, Ratcliffe'in ziyaretinin de benzer bir uyarı amacı taşıdığını, Washington'ın NATO ülkelerine yönelik saldırganlığa izin vermeyeceğinin iletildiğini varsayıyor. Ancak ittifak içinde ABD ile Avrupalılar arasındaki ilişkilerin de sorunsuz olmadığı hatırlatılıyor.

"Kremlin için bu aynı zamanda ne kadar ileri gidebileceğini test etme meselesi" diyor Kraft van Ermel-Nijland ve ekliyor: "NATO'nun şu anda en istikrarlı ittifak olmadığını hepimiz biliyoruz. Bu anlamda bir yoklama da var: nasıl bir tepki gelecek?"

Polonya sınırındaki trene saldırı en azından Putin'in köşeye sıkıştığını gösteriyor. Ukrayna Rus petrol ve gaz tesislerini giderek daha sık hedef alıyor, bunun Rus halkı üzerindeki etkisi artıyor. Cephede başarı sağlanamazken 4,5 yıldır süren savaşın maliyeti yükseliyor.

The Economist'in son dönemde yazdığına göre bu durum NATO ülkelerini endişelendiriyor. Baskı altında olan Putin'in geri adım atmadığı, aksine geçmişte bu tür durumlarda Batı ile çatışmayı tırmandırmanın yeni yollarını aradığı belirtiliyor.

Amaç, Avrupa ülkelerini caydırarak Ukrayna'ya verdikleri desteği yeniden gözden geçirmelerini sağlamak. Şimdiye kadar bu çabalar pek başarılı olmadı, ancak Avrupa içinde uyumda çatlaklar oluşuyor. Bolder, bu ay Almanya'daki eyalet seçimlerinde AfD'nin kazandığı oy artışına işaret ediyor. Parti açıkça Ukrayna'ya desteğe karşı çıkıyor ve Kremlin ile sıcak ilişkiler yürütmekle suçlanıyor. AfD'nin Sachsen-Anhalt'taki seçim başarısı, birçok Alman seçmenin – özellikle doğuda – Ukrayna desteğine sıcak bakmadığını gösteriyor.

Kremlin'in uyarılara kulak vereceği beklenmiyor. CIA Direktörü'nün ziyaretinin Putin üzerinde etkili olup olmayacağı da belirsiz; 2021'deki uyarı onu komşusunu işgal etmekten alıkoymamıştı. Kremlin salı günü, Ukrayna trenlerindeki Batılı politikacı ve diplomatların güvenliğiyle ilgilenmediğini açıkladı.

Ayrıca ABD'nin Moskova üzerindeki baskısının sürüp sürmeyeceği de soru işareti. Başkan Donald Trump göreve geldiğinden bu yana Washington Rusya'ya yakın duruyor. Barış elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, son bir buçuk yılda Kremlin'in kapısını aşındırırken Kiev'e ilk ziyaretlerini ancak son dönemde gerçekleştirdi.

Putin şimdilik iğne batırmaya devam edecek gibi görünüyor. Bolder, "Rusya giderek daha az dikkatli davrandığı için Batı tarafında can kaybı olup olmayacağı değil, ne zaman olacağı sorusu öne çıkıyor" diyor ve ekliyor: "Batılı politikacılar bunu artık hibrit savaş olarak değil, Rus devlet terörü olarak görmeli."