Utrecht'te film festivali başladı: Hollanda sineması baskı altında

Utrecht'te düzenlenen Hollanda Film Festivali bugün başladı. Festivalde onlarca Hollanda yapımı gösterime girecek. Hollanda filmleri son yıllarda uluslararası festivallerde çok sayıda ödül kazanırken, Hollanda Filmfonds'un (Hollanda Film Fonu) tespitine göre Hollanda film sektörünün rekabet gücü baskı altında.

Bunda filmlerin finansman biçimi de etkili. Filmfonds sözcüsü Marieke van Zalk, "Filmfonds'a bağımlılık büyük" dedi. Van Zalk, fonun hiçbir zaman bir filmin tamamını finanse etmediğini, yapımcıların her zaman başka kaynak aramak zorunda kaldığını belirtti.

Van Zalk'a göre bu Hollanda'da kolay değil. Filmfonds'a göre yurt dışında şirketlerden özel yatırım çekmek için daha fazla imkan bulunuyor. Bu nedenle yabancı yapımcılar genellikle daha yüksek bütçelerle çalışabiliyor.

Festivalin açılış filmi Downtown'un yapımcısı Maarten Swart da bunu doğruluyor. Swart, "Hollanda olarak hırslar ve yapımcılar açısından yükselişteyiz. Ancak uluslararası alanda kendimizi ölçmeye devam etmek için daha fazlası gerekiyor" dedi.

Uluslararası ödüller ve artan maliyetler

Geçen yıl birçok Hollanda filmi yurt dışında ödül kazandı. Nina Gantz İngiltere'de Wander to Wonder ile Bafta, Victoria Warmerdam ise Ik ben geen Robot ile Oscar ödülünü aldı. Sven Bresser'in Rietland filmi, Cannes Film Festivali'ndeki prestijli La Semaine de la Critique bölümüne seçilen 27 yıl aradan sonraki ilk Hollanda filmi oldu.

Ancak Eğitim, Kültür ve Bilim Bakanlığı adına yapılan bir araştırmaya göre Hollanda filmlerinin başarılı olmaya devam etmesi için bir şeyler yapılması gerekiyor. Başarı birden fazla cepheden tehdit altında.

Örneğin üretim maliyetleri ciddi biçimde arttı; hem işçilik hem de set kurma masrafları yükseldi. Yapımcı Swart, "Sübvansiyonlar da arttı ama bunu karşılamaya yetmiyor" dedi.

Ayrıca filmler yayın platformlarından yoğun rekabet görüyor. Hollanda filmlerinin pazarı görece küçük. Swart, "Fransa'nın dil alanı daha büyük" diyerek bunun satışı kolaylaştırdığını söyledi.

Yurt dışı fonlar ve vergi düzenlemesi

Downtown'un yapımcıları finansman için Hollanda Filmfonds'tan para aldı. Ayrıca Hollanda'da uygulanan ve yapımcılara yapılan masrafların belirli bir yüzdesinin geri ödendiği production incentive (yapım teşviki) düzenlemesinden yararlandı. Ancak Swart'a göre bu yapının dezavantajı, ödemenin tek bir fondan yapılması ve fon boşaldığında bazen devam edilememesi.

Downtown kısmen Flaman Audiovisueel Fonds tarafından da finanse edildi. Swart, bu tür yurt dışı kaynaklara her zaman bazı anlaşmaların eşlik ettiğini belirterek "Artık Belçikalı bir ekiple çalışıyoruz" dedi.

Yapımcılar ayrıca Belçika'nın tax shelter (vergi sığınağı) düzenlemesinden yararlandı. Belçika'da yerleşik şirketler filmlere yatırım yaptıklarında vergi avantajı elde ediyor. Swart, Hollanda'nın da benzer bir düzenleme yapmasını umuyor.

Bu yaz yapılan araştırmada da özel yatırımcı çekme imkanlarının artırılması tavsiye edilmişti. Bakan Letschert geçen hafta Tweede Kamer'e (Hollanda parlamentosunun alt kanadı) gönderdiği mektupta bu konuya 2027 sonbaharında geri döneceğini bildirdi.