Uzmanlar: Düşmeyi önlemek mümkün, yaşlılar kurslara ilgi göstermiyor

Hollanda'da her gün 340 kişi düşme sonucu acil servise kaldırılıyor ve 21 kişi bu nedenle hayatını kaybediyor. Bugün açıklanan CBS (Hollanda İstatistik Kurumu) verilerine göre bu sayılar ülke genelinde dikkat çekici boyutlara ulaşmış durumda. Merdivenlerde bir yanlış adım ya da duşta kayıp düşmek, özellikle yaşlılar için ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

Ülke genelinde düşmeyi önlemeye yönelik kurslar düzenleniyor. Bu eğitimler, evinde yaşayan ve 65 yaş üstü, bacakları biraz dengesiz olan, düşmekten korkan veya daha önce düşmüş kişilere yönelik. Programlar kasları güçlendirmeyi, denge ve koordinasyonu geliştirmeyi amaçlıyor.

Ağır sonuçlarla düşenlerin büyük çoğunluğu 80 yaş ve üstü. Ancak 65-74 yaş arasındaki kişilerde de bu duruma giderek daha sık rastlanıyor. Çeşitli kampanyalar ve artık geleneksel hale gelen "düşmeyi önleme haftası" ile insanları eğitime katılmaya teşvik etmek hedefleniyor.

Katılım sayısı

RIVM (Hollanda Halk Sağlığı ve Çevre Enstitüsü) verilerine göre 2024 yılında yaklaşık 15 bin yaşlı, belediyeleri aracılığıyla bir düşme kursuna katıldı. Bu sayı, ülke genelinde kaç kurs grubu düzenlendiği düşünüldüğünde azımsanmayacak bir rakam. Ancak son düşme istatistikleri ve Hollanda nüfusunun beşte birinin 65 yaş üstü olduğu gerçeği göz önüne alındığında bu katılım oldukça düşük kalıyor.

Giderek daha fazla belediye, kişinin "düşme riskini" belirlemek için test sunuyor. 2024'te belediyelerin dörtte üçü bu hizmeti veriyordu; bir yıl önce bu oran üçte ikiden azdı. Dikkat çeken bir diğer nokta ise düşmeyi önleme eğitmeni olmak için kursa katılanların sayısının 2024'te üç katına çıkması.

Buna rağmen her 65 yaş üstü kişi böyle bir eğitime katılmak için sıraya girmiyor. RIVM'nin tespitine göre birçok yaşlı kendini hiç yaşlı ya da kırılgan hissetmiyor. Bu nedenle düşme risklerinin yüksek olmadığını düşünüyorlar.

Olumsuz imaj

GGD Amsterdam'dan Sam van Oene, "Düşmeyi önlemenin biraz kötü bir imajı var" diyor. "İnsanlar bunu yaşlılık ve yardıma muhtaç olmakla ilişkilendiriyor, kendilerini bununla özdeşleştirmiyorlar."

Oysa böyle bir eğitimin amacı tam da hareket kabiliyetini korumak ve bağımsız kalabilmek. VeiligheidNL'de düşmeyi önleme program yöneticisi Wietske Hoekstra da kişilerin kendi zindeliklerini abarttığını belirtiyor. "İnsanlar sık sık 'zaten her gün yürüyüş yapıyorum, benim her şeyim yolunda' diyor" diyen Hoekstra, "Ama düşmeyi önlemede mesele kas gücü, tepki verme yeteneği ve dengedir. Bunlar yaşlandıkça azalır. Ve bunlar çalıştırılabilir" ifadelerini kullanıyor.

Ancak düşmeyi önleme bazen ciddi dirençle karşılaşıyor. İnsanlar karışılmasını istemiyor, eksiklikleriyle yüzleşmek istemiyor ya da bunu özerklik kaybı olarak görüyor. Bazıları ise düşmenin yaşlılığın doğal bir parçası olduğunu ve yapılabilecek bir şey olmadığını düşünüyor.

Hoekstra bu görüşe karşı çıkıyor: "Böyle bir eğitimin amacı tam da hareketli kalmanızı ve bağımsız kalabilmenizi sağlamak." Van Oene de bunu doğruluyor: "Eğitimlere boşuna 'In Balans' veya 'Zeker Bewegen' denmiyor. Bu olumlu yaklaşımla insanları ikna etmeye çalışıyoruz."

Eğitimlerin gerçekten insanlara ulaştırılması gerektiğini belirten Hoekstra, "Yakınlarda olmalı, kolay ulaşılabilir olmalı, belki sonunda bir fincan kahveyle. İnsanlar bir kez geldiğinde, genellikle çok memnun kaldıklarını görüyoruz" diyor.

Eğitimler, hali hazırda oldukça formda olan kişiler tarafından olumlu karşılanıyor. Gerçekten düşmeyi önleme eğitiminden fayda görecek kişilere ulaşmak ise genellikle daha zor. Belediyeler bu kişileri aktif olarak bulmaya çalışıyor ancak bu kolay değil.

Van Oene de bu konuyla ilgileniyor: "İnsanların yaşam dünyasına uyum sağlamaya ve zaten bulundukları yerlerde onları kazanmaya çalışıyoruz. Mahalledeki kilit kişileri devreye sokuyoruz ya da hareketle hiç ilgisi olmayan diğer grup etkinliklerine katılıyoruz. Örneğin bir keresinde mevcut bir Türk-Hollandalı kadın grubunda böyle bir eğitim düzenledik."

Peki henüz böyle bir kursa katılmak için kendini çağrılmış hissetmeyenler ne yapmalı? Hoekstra, "Tabii ki buna gerek yok; günlük yaşamınızda kendi başınıza yapabileceğiniz çok şey var" diyor. "Örneğin dişlerinizi fırçalarken bir elinizi lavaboya koyup tek ayak üzerinde durmayı deneyin." Van Oene ise "Yüksek düşme riskiniz olmadan önce harekete geçin. En güzeli eğitimlerimize artık ihtiyaç kalmaması olurdu" sözleriyle tamamlıyor.