Uzmanlar: KLM'nin kapanması ekonomiye sınırlı zarar verir

Hollanda'nın ulusal havayolu şirketi KLM'nin beş bin kişiyi işten çıkaracağını açıklaması, şirketin geleceğiyle ilgili tartışmaları yeniden gündeme getirdi. KLM Üst Yöneticisi (CEO), şirketin tamamen kapanma ihtimalinin göz ardı edilemeyeceği uyarısında bulundu. Peki KLM gerçekten faaliyetlerini durdurursa bunun Hollanda ekonomisine ve yolculara etkisi ne olur?

ING bankasında havacılık ekonomisti olarak görev yapan Rico Luman, bu soruya net bir yanıt veriyor: "Hollanda ekonomisinin tamamına vereceği zarar sınırlı olur." Luman, KLM'nin Hollanda ekonomisi için ASML kadar önemli olmadığını belirtiyor.

Follow The Money adlı araştırma gazeteciliği platformunda çalışan ve KLM hakkında bir kitap yazan gazeteci Ties Joosten de benzer görüşte. Joosten'e göre KLM kendisini her zaman "Hollanda ekonomisini ayakta tutan direk" olarak tanıtıyor, sanki şirket ülkenin refahının başlangıcıymış gibi bir izlenim yaratıyor. Joosten bu iddianın ihtiyatla karşılanması gerektiğini söylüyor.

Schiphol üzerindeki etkisi

Luman'a göre KLM'nin ortadan kalkması, Schiphol Havalimanı üzerinde büyük sonuçlar doğurur. KLM bir "ağ şirketi" (netwerkmaatschappij) olarak faaliyet gösteriyor; yani tek bir havalimanını aktarma noktası olarak kullanıyor. Bu havalimanı Schiphol. Yolcular, Avrupa'daki daha küçük havalimanlarından Schiphol'e uçup burada KLM'nin kıtalar arası uçuşlarına aktarma yapabiliyor.

Luman, KLM'nin kaybolması halinde Schiphol'ün de merkezi aktarma havalimanı işlevini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacağını açıklıyor. Bu durum hem Schiphol'deki istihdamı hem de Hollanda'nın dünyanın geri kalanıyla bağlantısını etkiler. "Diğer şirketler Schiphol'e bağlı değil ve başka aktarma noktaları seçme konusunda daha fazla özgürlüğe sahip."

Araştırmacı gazeteci Joosten ise Hollanda ekonomisinin bu kadar çok aktarma yolcusundan pek fayda sağlamadığını savunuyor. "Onlardan neredeyse hiçbir şey kazanmıyorsunuz. Mümkün olduğunca hızlı bir şekilde yollarına devam ediyorlar."

Air France ortaklığı ve mali sorunlar

KLM, 2004'ten bu yana Air France ile aynı havacılık grubu bünyesinde yer alıyor. İki şirket tamamen birleşmiş değil, ancak aynı ana şirkete bağlılar. Joosten'e göre KLM başından beri bu ortaklığa karşı çıkıyor, "ancak son yıllarda biraz daha az, çünkü Air France KLM'den daha iyi performans gösteriyor. Bu yüzden KLM'nin bağımsızlığının şimdi baskı altına girmesini anlıyorum."

Sadece KLM değil, tüm havacılık sektörü zor bir dönemden geçiyor. Orta Doğu'daki savaş nedeniyle bu yıl kerosen fiyatları iki katından fazla arttı. Joosten, "KLM bundan ekstra sert etkileniyor çünkü rakiplerine göre daha az akıllıca kerosen satın almış" diyor. Ayrıca KLM, Ukrayna savaşından diğer şirketlerden çok daha fazla etkileniyor. Bu savaş nedeniyle KLM dahil birçok şirket Ukrayna ve Rusya üzerinden uçmuyor. Joosten, "KLM için bu çok dezavantajlı çünkü Rusya, Schiphol ile Çin ve Güneydoğu Asya'daki bazı popüler destinasyonlar arasında yer alıyor" diye ekliyor.

Joosten ve Luman, KLM pilotlarının görece yüksek maaşlarına da dikkat çekiyor. Joosten, "Nasıl hesaplarsanız hesaplayın, KLM pilotları pazarın üst ucunda yer alıyor" diyor. Gazeteciye göre KLM pilotları koronavirüs salgını sırasında ücret kısıtlamasına olumlu yaklaşmıştı, "ancak kamuoyu biraz değişince hızla yeniden önemli bir artış elde ettiler. Pilot sendikası burada çok güçlü."

Luman ise "Kısacası KLM'nin maliyetleri rakiplerinkinden daha yüksek ve bu maliyetleri düşürmek bir türlü mümkün olmuyor" değerlendirmesini yapıyor.

Yolcular için ne değişir?

Joosten, KLM'nin gerçekten kapanması halinde yolcular için fazla bir şeyin değişmeyeceğini düşünüyor. "Hollandalılar yine Londra'ya ya da Güneydoğu Asya'ya uçmaya devam edecek ve diğer şirketler bu boşluğu dolduracak."

Ekonomist Luman ise bu konuda daha az rahat. KLM'nin ortadan kalkmasıyla bazı destinasyonların da kaybolacağını bekliyor. "Bu, iş amaçlı uçuşları etkileyebilir ve bu da Hollanda'daki ticaret ve hizmet sektörü için çok olumsuz olur."

Joosten'e göre KLM yönetiminin şirketin varlığını sürdürmesi konusundaki uyarısı taktiksel bir hamle olabilir. "Zorlu müzakereler yürütmek zorunda kalacak. O zaman şirket sanki uçurumun kenarındaymış gibi davranmak işe yarar. Pratikte KLM'nin tamamen kapatılacağını görmüyorum."