Yemen hükümeti Husilere karşı kapsamlı operasyon başlattı

Yemen hükümeti, iç savaşın başlangıcından on iki yıl sonra Husilerin elindeki bölgeleri kesin olarak geri almayı hedefliyor. İran tarafından desteklenen bu militan hareket, ülkenin nüfusunun büyük bölümünün yaşadığı kuzeybatı kesimini kontrol ediyor.

Yemen silahlı kuvvetlerinin bir sözcüsüne göre, şu ana kadar düzenlenen operasyonlarda 1.860 Husi savaşçısı "etkisiz hale getirildi". Çok sayıda kişi şiddetten kaçarak yerinden edildi. Birleşmiş Milletler Göç Örgütü'ne (IOM) göre, ülkedeki yerinden edilmiş kişi sayısı bu hafta yaklaşık 200.000'e yükseldi.

IOM Genel Direktörü Amy Pope, çarşamba günü Reuters haber ajansına yaptığı açıklamada "İnsanlar kaçıyor ama güvenli bir yer yok" diyerek uyardı. Bu nedenle 3.700'den fazla Yemenlinin, Hint Okyanusu ile Kızıldeniz arasındaki seyir güzergahı olan Bab el-Mendeb Boğazı'nı geçerek Cibuti'ye sığındığı belirtildi.

Operasyonun arka planı ve bölgesel aktörler

Yemen hükümeti, son haftalarda Yemen'deki Husi hedeflerine bombardıman düzenleyen Suudi Arabistan'ın desteğine güveniyor. Hükümet taarruzunun başlamasıyla bu hava saldırıları daha da yoğunlaştırıldı.

Suudi Arabistan, "Yemen Şafağı" operasyonuyla Yemen iç savaşına üçüncü kez askeri müdahalede bulunuyor. Bu müdahale 2015'te "Kesin Fırtına" operasyonuyla başlamış, sonraki yıllarda "Umut Restorasyonu" operasyonuyla sürdürülmüştü.

Uzun süredir devam eden çatışmanın yeniden alevlenmesi, Clingendael Enstitüsü Orta Doğu bölümü araştırmacısı Máté Szalai için sürpriz değil. Szalai, bunun kaçınılmaz olduğunu belirterek "Hem Husiler hem de Suudiler, ABD'nin İran'la savaşının başından beri yeni düşmanlıklara hazırlanıyordu" diyor.

Szalai'ye göre Suudi Arabistan'ın hazırlığı büyük ölçüde Yemen'deki farklı Husi karşıtı gruplar arasında birlik oluşturmaya dayanıyordu; böylece kendi koşullarında saldırabilecekti. Ancak isyancıların beklenmedik başarısı bu planı bozdu.

Bu durumun Suudilerden bir yanıt gerektirdiğini ekleyen Sven Koopmans, Lahey Stratejik Araştırmalar Merkezi'ne bağlı hukukçu ve eski diplomat. Koopmans "Husiler ilerliyor, deniz taşımacılığı için tehdit oluşturuyor ve Suudi Arabistan'a saldırılar düzenliyor. Ülkenin buna tepki vermemesi tuhaf olurdu" diyor.

Husiler ilerlemeleriyle Bab el-Mendeb Boğazı'nın tamamını kontrol altına aldı. Böylece bu önemli ticaret yolu ve uzantısındaki Akdeniz'e giden güzergahtaki deniz taşımacılığı için tehdit oluşturdular.

Husilerin Bab el-Mendeb üzerindeki kontrolünü hâlâ sürdürüp sürdüremediği belirsiz. Hükümet ordusu pazartesi günü kontrolü geri aldığını duyurdu. Ancak Yemenli kaynaklar çarşamba günü Reuters'a, hükümetin zaferi erken ilan ettiğini söyledi.

Szalai, ortada bir Suudi yanlış hesabı olduğunu belirtiyor: "Husilerin gücü ve etkinliği karşısında hazırlıksız yakalandılar."

Bu nedenle Yemen hükümetinin tüm toprakları geri alma hedefinin gerçekçi olduğuna inananların sayısı az. Yemenli bir analist cuma günü Reuters'a yaptığı açıklamada "Birçok Husi karşıtı grup, disiplinli isyancılara karşı uzun süreli bir taarruz için yeterince iyi örgütlenmiş ya da hazırlıklı değil" uyarısında bulundu.

Szalai de bunu doğruluyor. Suudi Arabistan'ın birlik oluşturma çabalarına rağmen Husi karşıtı gruplar arasında hâlâ iletişim sorunları ve hazırlık düzeyi farklılıkları olduğunu söylüyor.

Suudi Arabistan 2015'te Arap ve Kuzey Afrika ülkelerinden oluşan görece geniş bir koalisyona liderlik ederken, bu kez krallık neredeyse tek başına hareket ediyor.

Bu yıl imzalanan Mekke Savunma Paktı çözüm olabilir. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan bu paktta bir saldırı durumunda birbirlerine yardım etmeyi taahhüt etti. Pakt bu hafta yürürlüğe girdi.

Koopmans "İşbirliğinin kendini kanıtlaması gerekiyor ama Suudi Arabistan'ın en azından destek vermek istediğini söyleyen müttefikleri var. Çünkü Suudilerin son yıllardaki en önemli güvenlik ortağı ABD 'sahada yok'" diyor.

Pakistan halihazırda Suudi Arabistan'da binlerce asker konuşlandırmış durumda. Ayrıca Reuters'a göre İslamabad hükümeti büyük miktarda ek silah gönderdi. Pakistanlı kaynaklara göre Yemen'de askeri danışmanlar da aktif. Axios'a göre Suudi Arabistan, Suriye ile de asker gönderme konusunu görüşüyor.

Türkiye ise hiçbir durumda savaşçı asker göndermeyecek. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan perşembe sabahı bunu açıkladı. Her halükarda Türk parlamentosunun Mekke Savunma Paktı'nı görüşmesi gerekiyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın partisinin bir sözcüsü, bunun muhtemelen önümüzdeki günlerde gerçekleşeceğini belirtti.

Türkiye'nin Husilere karşı mücadelede aktif rol alması zaten beklenmiyor. Ankara, hem Husilerle hem de İran'la diplomatik kanallarını açık tutmak istiyor. Savunma uzmanı Murat Yeşiltaş bir görüş yazısında, Türk hükümetinin bu nedenle Mekke Savunma Paktı'nda "ölçülü bir dayanışma" sergileyeceğini belirtiyor.

Husilere karşı mücadeleye dahil olmak Türkiye için güvenlik riski taşıyor. Ülkenin Husi füzelerinin menzilinde bulunan Somali'de büyük çıkarları var. Türk hedeflerinin sayısı da az değil.

Türkiye, bu Afrika ülkesinin kıyılarında petrol arıyor. Türk donanması, bu sondaj operasyonlarını desteklemek ve korumak için Aden Körfezi'nde aktif. Dünyanın en büyük Türk büyükelçiliği başkent Mogadişu'da bulunuyor ve Türkiye'nin Somali'de büyük bir askeri eğitim üssü var.

Yorumları okuyun, habere soru sorun, saygı gösterin ve en önemli haberler üzerine tartışmaya katılın.