Yeni konutlar artık olmayan bir iklim için inşa ediliyor

Hollanda'da birçok konut yaz aylarında sağlıksız derecede ısınıyor. Bu ciddi bir sorun çünkü her sıcak hava dalgasında normalden daha fazla yaşlı ve hassas kişi hayatını kaybediyor. Pek çok ev, iklim değişikliği nedeniyle Hollanda'nın giderek daha sık karşılaştığı sıcaklara göre hiç tasarlanmadı.

Yeni konutların aynı ısınma sorunlarını yaşamaması için 2021'den bu yana yeni yapılar için gereklilikler bulunuyor. Ancak uzmanlar, konutların tasarlandığı kuralların Hollanda ikliminin değişim hızının gerisinde kaldığı konusunda uyarıyor. KNMI senaryolarının tümünde Hollanda'da daha sıcak yazlar öngörülüyor.

Geleceğin iklimine göre tasarım yok

Amsterdam Uygulamalı Bilimler Üniversitesi'nden iklime dayanıklı şehirler uzmanı Jeroen Kluck, “Şu an tasarladığımız konutlar 2050'de de ayakta olacak” diyor ve ekliyor: “O halde 2050'nin iklimini de hesaba katmalıyız.” Ancak şu an bu yapılmıyor. Daha sıcak bir iklimi (2033 iklimini) dikkate alan yeni standartlar getirilecek olsa da bunların yapı kurallarına dahil olması yıllar alacak.

Yeni bir konut tasarlanırken ulusal gerekliliklere uyulması gerekiyor. Soğuğu dışarıda tutmak için yalıtım ve cam kuralları var; ayrıca yazın aşırı ısınmayı önlemeye yönelik gereklilikler de bulunuyor. Mimarlar cam miktarı, konutun yönü, havalandırma ve güneş kırıcılar gibi unsurları değerlendiriyor.

2021'den bu yana yeni konutların “TOjuli” şartına uyması gerekiyor. Bu hesaplama, KNMI'nin önümüzdeki on yıllar için öngördüğü daha sıcak iklim yerine, 1996-2015 dönemine ait geçmiş iklim verileriyle yapılıyor.

Nieman'dan danışman Saskia Hegeman, yeni konutların sıcağa dayanıklı olduğu yanılgısına dikkat çekiyor: “Yeni yapıların bu konuda düzenlendiği izlenimi var; bunu ortadan kaldırmak isterim.” Mühendislik bürosu, iklim değişikliğinin binalar üzerindeki etkisine dair araştırma yaptı.

Kentsel ısı adası etkisi göz ardı ediliyor

Yeni konutlar için yapılan ısı hesaplamaları, kentsel ısı adası etkisini neredeyse hiç dikkate almıyor. Şehirlerde ve daha büyük kasabalarda sıcaklık geceleri daha uzun süre yüksek kalıyor: daha az yeşil alan var, asfalt ve taş binalar ısıyı tutuyor. Sıcaklık farkı 8 dereceye kadar çıkabiliyor.

Özellikle giderek ısınan geceler sorun oluşturuyor. Gece hava soğumazsa günün sıcağı içeride birikiyor. TNO araştırma enstitüsünden termofizyolog Koen van der Sanden, “Vücut bu ısıyı atamıyor ve kalbin daha fazla çalışması gerekiyor” diyor. Özellikle yaşlılar, kronik hastalar ve hamileler risk altında.

Mevcut yapılarda ısı sorunları zaten yaygın. Bu evler için aşırı ısınmayla ilgili yasal gereklilik bulunmuyor. Investico'nun daha önceki araştırması, neredeyse on milyon Hollandalının aşırı ısınabilen bir evde yaşadığını; bunlardan iki milyonunun 65 yaş üstü olduğunu ve ısıya karşı özellikle hassas olduğunu gösteriyor.

Nispeten yeni, iyi yalıtılmış evler bile sıcak hava dalgasında çok ısınabiliyor. Yalıtım kışın iyi, ancak yeterli havalandırma ve güneş kırıcı yoksa sıcaklık içeride daha uzun süre kalıyor. Bu durum yalnızca halk sağlığı için tehlike oluşturmuyor; aynı zamanda giderek artan klima kullanımı nedeniyle enerji tüketimini de artırıyor. Enerji şirketi Essent, haziran ayındaki tropikal günlerde başta klimalar olmak üzere elektrik kullanımında pik yaşandığını bildirdi.

Uzmanlar, klimanın bakım evleri veya kamu kurumları gibi yerlerde etkili olabileceği konusunda hemfikir. Ancak Kluck'a göre evi çok ısınan herkesin klima alması gerekmiyor.

En önemli adım, güneşi dışarıda tutan konutlar tasarlamak. Kluck, yalıtıma çok önem verildiğini ancak ısıya karşı önlemlere çok daha az dikkat edildiğini söylüyor. En büyük kazanç, dış güneşliklerin yanı sıra cephenin güneş alan tarafındaki pencerelerin azaltılması ve iyi havalandırmadan geçiyor.

Konut ve Mekansal Planlama Bakanlığı, yeni konutlardaki aşırı ısınma standartlarının “artık güncel olmadığını” ve yeniden değerlendirildiğini kabul ediyor. Yeni standartların muhtemelen 2030'da yapı kurallarına dahil edilmesi bekleniyor.

Kluck ve Hegeman, kuralların değişmesinin iyi haber olduğunu ancak bunun çok uzun sürdüğünü söylüyor. Hollanda her yıl 100.000 yeni konut inşa etmek istiyor. Bu nedenle önümüzdeki yıllarda inşa edilecek çok sayıda konut, birkaç on yıl sonra aşırı ısınma riskiyle karşı karşıya kalabilir.

Hegeman'a göre inşaatçılar ve konut birliklerinin kural değişikliğini beklemesine gerek yok; ısı adası etkisini ve daha sıcak geceleri gönüllü olarak hesaba katabilirler. “Aksi takdirde kiracı şikayetleriyle karşılaşma riskiniz var ve ısı ciddi bir soruna dönüşebilir” diyor ve ekliyor: “On yıl sonra iyi olduğunu düşündüğünüz şeyin işe yaramadığını fark etmek çok üzücü.”