Zzp'li çalışan sayısı yedi çeyrektir üst üste azalıyor

Hollanda'da serbest çalışan olarak faaliyet gösteren kişi sayısı (zzp'li) son 21 ayda 160 bin azalarak yaklaşık 1 milyon 115 bine indi. Hollanda Merkezi İstatistik Bürosu'nun (CBS) cuma günü açıkladığı verilere göre bu, yedi çeyrektir üst üste devam eden bir düşüşe işaret ediyor.

CBS baş ekonomisti Peter Hein van Mulligen, "Bu belirgin bir düşüş. Daha fazla serbest çalışanın işini bıraktığını, yeni girişlerin ise azaldığını görüyoruz. Bu da zzp'li sayısını düşürüyor" dedi.

Düşüş önceki yıllardaki eğilimin tersine bir seyir. 2013'te 894 bin olan serbest çalışan sayısı, 2024 sonunda 1 milyon 275 bine çıkmıştı.

En büyük düşüş sağlık, inşaat ve ticarette

Azalma özellikle sağlık, inşaat ve ticaret sektörlerinde görüldü. Sağlık sektöründe geçen yıl serbest çalışan sayısı 17 bin azalarak 145 bine, inşaatta 12 bin azalarak 120 bine, ticarette ise 10 bin azalarak 85 bine geriledi.

Hollanda Vergi Dairesi (Belastingdienst), geçen yıldan bu yana bir iş ilişkisinde gerçek anlamda girişimcilik değil, ücretli çalışma veya geçici işçilik söz konusuysa daha sıkı denetim uyguluyor. Usulsüzlük tespit edilen durumlarda işverenlere ek vergi tarhiyatı yapılabiliyor; kasıt veya ağır ihmal halinde ise ceza kesiliyor.

Van Mulligen'e göre sıkı denetimin zzp'li sayısındaki düşüşte etkili olması çok muhtemel. "2025'in başında bir dönüşüm yaşandı ve bu yıl da sürüyor. Giderek daha az kişi serbest çalışan olmayı seçiyor" diye konuştu.

CBS ekonomisti ayrıca daha fazla serbest çalışanın ücretli işe geçtiğini vurguladı. 2025'in ilk çeyreğinde bu sayı 68 bin olurken, 2024'ün aynı döneminde 38 bindi. Van Mulligen, "Sonrasında da işten ayrılma oranı ortalamanın üzerinde seyrediyor" dedi.

UWV: İşverenler ceza riski almak istemiyor

Sosyal sigorta kurumu UWV'nin işgücü piyasası uzmanı Rob Witjes de serbest çalışan sayısındaki düşüşün en önemli nedeninin Vergi Dairesi'nin sıkı denetimi olduğunu düşünüyor. "Buna şaşırmadık" diyen Witjes, "Serbest çalışanların uzmanlığına artık talep yok değil. Ancak işverenler ceza riski almak istemiyor" ifadelerini kullandı.

Witjes'e göre şirketler artık belirli bir uzmanlığa kendi bünyelerinde sahip olup olmadıklarını da daha sık kontrol ediyor. "Böylece bir işletmenin belirli görevler için artık zzp'li tutmasına gerek kalmıyor" dedi.

Hollanda Ticaret Odası (KVK) geçen hafta serbest çalışan sayısının arttığını duyurmuştu. CBS ile KVK arasındaki büyüme rakamlarındaki fark, büyük ölçüde her iki kurumun zzp'li tanımından kaynaklanıyor. CBS, kişinin fiilen yaptığı işi anketlere dayanarak esas alırken, KVK bir şirketin kaydını temel alıyor. Bir kişi serbest çalışanlığının yanı sıra ücretli bir işte de çalışıyorsa KVK için zzp'li sayılıyor, CBS için ise artık sayılmıyor.

Vergi Dairesi geçen yıl ekim sonuna kadar 842 şirketi ziyaret etti ve bu kapsamda şirket kayıtlarını da inceledi. Bu işletmelere, sahte serbest çalışanlığı (schijnzelfstandigheid) önlemek için sorunları nasıl çözebilecekleri konusunda danışmanlık verildi.

Vergi Dairesi denetimler için 80 tam zaman eşdeğeri personel görevlendiriyor. Bir sözcü, şirket ziyaretlerinin sayısına ilişkin yeni verilerin bu yıl sonundan önce açıklanacağını belirtti.