ABD ara seçimlerinde Demokratların tarihi zaferi: Trump'ı ne bekliyor?

ABD'de düzenlenen ara seçimlerde (midterms) Demokratlar, Temsilciler Meclisi ve Senato'da Cumhuriyetçilere karşı büyük bir üstünlük elde etti. Kesinleşmemiş sonuçlara göre Cumhuriyetçiler Temsilciler Meclisi'nde yaklaşık 38, Senato'da ise 7 sandalye kaybetme yolunda. Bu, iktidar partisinin ara seçimlerde uğradığı yenilginin son 50 yıldaki en büyüklerinden biri olarak değerlendiriliyor.

1946-2022 arasında iktidar partileri ara seçimlerde her iki mecliste ortalama 26 sandalye kaybediyordu. Demokratlar şu an Senato'da 54 sandalyeyi garantiledi; Alaska ve Mississippi'deki sonuçların beklenmesiyle bu sayı 55 veya 56'ya çıkabilir. Temsilciler Meclisi'nde ise üçte ikiye yakın bir çoğunluk elde etmeleri bekleniyor. Senato'da üçte iki çoğunluk için 67 sandalye gerekiyor.

Trump'ın veto yetkisi ve yeni yasalar

Trump'ın önümüzdeki iki yıl veto yetkisini sık kullanması bekleniyor. Başkan, Kongre'den geçen yasa tekliflerini imzalamayı reddedebilir. Kâğıt üzerinde bu veto, her iki mecliste üçte iki çoğunlukla geçersiz kılınabilir; ancak derin siyasi kutuplaşma bunu zorlaştırıyor.

Yeni yasa yapımında büyük bir değişiklik olup olmayacağı belirsiz. Son iki yılda siyasi tıkanıklık nedeniyle çok az yasa çıkarılabildi. Cumhuriyetçilerin meclislerdeki çoğunluğu zaten sınırlıydı ve Demokratlar işbirliğine pek yanaşmamıştı. Yeni yasalar için ana engel artık Kongre'den Beyaz Saray'a kayacak, ama engel yine engel olarak kalacak.

Demokratların önündeki en büyük sınav, başkanlık vetosunu aşmak için yeterli sayıda Cumhuriyetçi üyeyi ikna etmek olacak. Bu zorlu bir görev olsa da birçok Demokrat'ın önceden umduğundan daha küçük bir engel.

Demokratların öncelikleri ve olası hamleler

Demokrat liderler, Trump'a karşı bir azil (impeachment) sürecine ilişkin beklentileri şimdiden düşürdü. Temsilciler Meclisi'ndeki çoğunluklarıyla başkanı kolayca suçlayabilirler; ancak Senato'daki yargılama sürecinde Cumhuriyetçilerin desteği gerekir ve bu, onların siyasi kariyerlerini riske atmaları anlamına gelir.

Bunun yerine Demokratların, Trump kabinesindeki isimlere odaklanması daha olası. Savaş Bakanı Pete Hegseth ve Halk Sağlığı Bakanı Robert F. Kennedy Jr. gibi isimler kendi partilerinde de pek sevilmiyor ve başkandan daha kolay hedef alınabilirler.

Trump, Capitol Hill'den önemli ölçüde daha fazla muhalefetle karşılaşacak. Kongre'deki Cumhuriyetçiler, parlamentonun hükümet üzerindeki geleneksel denetim işlevinden büyük ölçüde vazgeçmişti. Demokratların aynı yolu izlemesi beklenmiyor. Kongre ile başkanın yetkileri konusunda ciddi bir güç mücadelesi kapıda.

Demokratlar, milletvekillerinin Trump yönetiminin işleyişini ayrıntılı şekilde inceleyeceğini duyurdu. Ayrıca yargıç, bakan ve diğer yetkililerin atanma süreci hükümet için zorlaşacak; çünkü bu atamalar Senato onayı gerektiriyor. Ancak adaylar, geçici bakan veya kurum direktörü olarak göreve başlayabiliyor.

Birçok Demokrat siyasetçi, önceliklerinin vatandaş için çalışmak ve sorunları çözmek olduğunu vurguladı. Başkan Trump ise çarşamba günü, geçmişte işbirliğinin çok zor olduğu bilinmesine rağmen muhalefet partisiyle çalışmayı sabırsızlıkla beklediğini söyledi.

Seçim sonuçlarının ardından Cumhuriyetçilerin partilerinin geleceğine dair nasıl bir tutum izleyeceği de merak konusu. Büyük soru, Trump'tan uzaklaşmaya çalışıp çalışmayacakları. Trump 2028'de yeniden aday olamayacak ve seçmendeki popülerliğinin düşüklüğü partisine ciddi zarar verdi. Cumhuriyetçi kaleler olarak görülen eyaletlerin bile artık güvenli olmadığı belirtiliyor.

Öte yandan Trump, tabanının çekirdek kesiminde hâlâ seviliyor. Bu seçmenler, birçok Cumhuriyetçi siyasetçinin seçimlere girebilmesi için gerekli. Bu nedenle başkanın parti üzerindeki etkisinin küçümsenmemesi gerekiyor.

Alaska ve Mississippi'deki sonuçların kesinleşmesiyle Senato'daki sandalye dağılımı netleşecek. Demokratların Kongre'deki zaferinin ardından atacağı adımlar önümüzdeki dönemde daha da netlik kazanacak.