ABD seçimlerinde Trump'ın müdahaleleri endişe yaratıyor

ABD'de 5 Kasım'da yapılacak ara seçimler öncesinde Başkan Donald Trump'ın seçim sürecine yönelik müdahaleleri ve seçim sonuçlarını kabul etmeyeceğine dair açıklamaları endişe yaratıyor. Trump, geçen hafta yaptığı açıklamada seçim sonuçlarını ancak "adil geçmesi halinde" kabul edeceğini söyledi. Seçmenler, Kongre'nin her iki kanadı için oy kullanacak. Seçim sonucu, Trump'ın görev süresinin son iki yılında Temsilciler Meclisi ve Senato'da ne kadar destek bulacağını belirleyecek.

ABD'de seçimlerin düzenlenmesi eyaletlerin sorumluluğunda. Amerika Birleşik Devletleri Anayasası'na göre başkanın seçimlerin nasıl organize edileceğine tek başına karar verme yetkisi bulunmuyor. Amsterdam Üniversitesi'nden Amerikan hukuku uzmanı Lou Errens, "Seçimlerin organizasyonu öncelikle eyaletlere aittir. Başkan, seçimlerin nasıl yapılacağını kendi başına belirleyemez. Bu, ABD Anayasası'nda yer alıyor" dedi. Ancak Errens'e göre Trump yönetimi bu sınırlamaya uymuyor ve "bir şey elde edip edemeyeceklerini görmek için her şeyi deniyor".

Trump, Kaliforniya'da kayıtlı 20 bin seçmenin oyunu geçersiz saydırmaya çalıştı. Bu kişilerin ABD vatandaşı olmadığını iddia etti. Ayrıca Alaska'da görevdeki Cumhuriyetçi senatörün kaybetmesi halinde sonuçları önceden bloke ettirmek istedi. Her iki girişim de mahkeme tarafından reddedildi.

ABD Adalet Bakanlığı geçen perşembe günü 50 eyaletin seçim yetkililerine mektup göndererek seçim belgelerini saklamamaları halinde bir yıla kadar hapis ve bin dolar para cezasıyla tehdit etti. Bunun üzerine bir mahkeme, Adalet Bakanlığı'na seçim görevlilerini tehdit etme veya baskı altına alma yasağı getirdi.

Hukuki başarı şansı düşük olsa da etkisi olabilir

Girişimlerin hukuki olarak büyük başarı şansı olmaması, etkisiz olacakları anlamına gelmiyor. Demokrasi konusunda uzman Amerikalı hukukçu Kim Wehle, "Daha önce hiç bu kadar büyük bir müdahale görmedik" dedi. Ülke genelinde seçim görevlileri çeşitli senaryolara karşı eğitiliyor. Göçmenlik polisinin sandık yerine gelmesi durumunda ne yapmaları gerektiği ve federal gözlemcilerin seçim günü neler yapıp neler yapamayacağı öğretiliyor. Wehle, tehditlerin görevlilerin kovuşturulma korkusuyla işlerini yapmaktan çekinmelerine yol açabileceğini belirterek, "Hükümetin bir şey denemesi yüzde yüz kesin" dedi.

2020 seçimlerinin ardından Trump'ın açtığı 60'tan fazla dava ve ardından Kongre binasına yapılan baskın, geçmişteki sakin seçimlerden daha olası senaryolar olarak görülüyor. ABC News/Washington Post/Ipsos anketine göre Amerikalıların yüzde 70'i, Cumhuriyetçiler kaybederse Trump'ın seçim sonuçlarını kabul edeceğine güvenmiyor. Bu oranın yarısı ise "hiç güvenmiyor". Buna karşın Amerikalıların çoğu seçim sonuçlarının kendisine güveniyor.

Cumhuriyetçilerin kaybetmesi halinde neler olacağı önümüzdeki hafta belli olacak. Errens, "Her halükârda çok daha fazla kaos bekleyebiliriz" dedi. Sorunlar seçim günüyle sınırlı kalmayabilir. The New Republic dergisi, Demokratların Temsilciler Meclisi'nde kazanması halinde ocak ayında yeni üyelerin yemin etmesi sırasında Meclis Başkanı Mike Johnson'ın kâtip değişikliğine giderek Demokrat adayların göreve başlamasını engelleyebileceği bir senaryo ortaya koydu. Bu durumun sonunda Yüksek Mahkeme'ye taşınabileceği, mahkemenin bazı üyelerinin Trump tarafından atandığı belirtiliyor.

Trump, Time dergisine verdiği röportajda ulusal olağanüstü hal ilan etme olasılığını da dışlamadı. "Hiçbir şeyi dışlamıyorum veya dahil etmiyorum" diyen Trump, "Göreceğiz" ifadesini kullandı. Wehle, bu senaryoları abartılı bulmuyor: "2020'de Trump'ın seçim sonuçlarını geri çevirmek için açtığı 60'tan fazla davayı gördük. Bu başarılı olmayınca 6 Ocak'ta Kongre baskınını gördük. Bunlar geçmişteki sakin seçimlerden daha olası senaryolar."