Araştırma: Seksist şakalara karşı çıkmak saygı kazandırıyor

Hollanda'da yapılan bir araştırmaya göre, erkeklerin büyük çoğunluğu bir erkeğin kadınlara yönelik cinsel içerikli bir şaka veya yorum yapmasını doğru bulmuyor. Ipsos I&O araştırma şirketinin hükümet adına yaptığı çalışmaya katılan erkeklerin yaklaşık yüzde 80'i bu tür davranışları onaylamadığını belirtiyor. Aynı orandaki erkek, böyle bir durumda bir erkeğin müdahale etmesini saygıyla karşıladığını söylüyor. Ancak araştırma, erkeklerin kendi tutumlarında bu kadar net olmadığını da ortaya koyuyor.

Araştırmaya katılan erkeklerin yüzde 58'i, aslında doğru bulmadıkları halde cinsel içerikli yorum veya şakaları bazen görmezden geldiklerini veya güldüklerini (yüzde 37) itiraf ediyor. Ipsos I&O, Ocak 2023'ten bu yana her yıl Hollandalıların cinsel sınır ihlallerine ilişkin tutumlarını mercek altına alıyor. Araştırma, bazı erkeklerin (yüzde 40) diğer erkeklerin bu tür yorumları önemsiz gördüğünü sandığını, oysa gerçekte durumun farklı olduğunu gösteriyor. Erkekler, diğer erkeklerin bu tür müdahalelere saygı duyacağını beklemiyor ve çoğu zaman diğer erkeklerin seksizme olan yatkınlığını olduğundan fazla tahmin ediyor.

Grup dinamiği ve sessiz kalma nedenleri

Leiden Üniversitesi'nde toplumsal cinsiyete dayalı şiddet üzerine çalışan araştırmacı Mischa Dekker, insanların aynı cinsiyetten olanlarla dayanışma aradığını ve grup dışında kalma riskini almak istemediğini söylüyor. "İnsanlar başkalarının tepkisinden korkuyor. Ahlakçı ya da mızmız görünmek, ortamın tadını kaçırmak istemiyorlar" diyen Dekker, grup içinde bir başkasının müdahale edeceğinin düşünüldüğünü de ekliyor. Dekker'e göre bu durum erkekler arasında daha belirgin: "Erkekler arasında aynı cinsiyetten onay arama eğilimi güçlü. Bu nedenle bazen bireysel görüşlerine göre beklenenden farklı tepki veriyorlar." Araştırmacı, kadınlara saygı duymanın erkekler arasındaki bağı tehdit etmediğini, aksine bu bağın bir parçası olduğunu vurguluyor.

Rapora göre Hollandalı erkeklerin çoğunluğu, birbirlerini uyarmanın bu tür davranışları azaltmada etkili olacağına inanıyor. Yarısından fazlası, bir başkası rahatsızlığını dile getirdiğinde kendilerinin de devreye girme olasılığının yüksek olduğunu belirtiyor. Erkeklerin yüzde 90'ı, iyi bir arkadaşın dostluğa zarar vermeden uyarılabileceğini düşünüyor.

Sınır ihlali örnekleri ve kampanya

Sosyolog Mischa Dekker, cinsel sınır ihlali içeren yorumlara şu örnekleri veriyor: "Bir erkek arkadaşlarına 'İlgilenmediğini söylüyor ama bence bu ilgiyi gizliden gizliye seviyor' der. Arkadaşları güler. Böylece kadının reddi ciddiye alınmaz ve sınırı erkekler arasında tartışmaya açılır." Dekker, "Bu kıyafetle erkeklerin sana bakmasına şaşırmamalısın" gibi bir yorumun da kadınları maruz kaldıkları cinsel ilgiden sorumlu tuttuğunu ve taciz ortamının hafife alınmasına katkıda bulunduğunu belirtiyor. Sınır ihlali içeren yorumlar farklı güç ilişkilerinde de görülebiliyor; örneğin bir öğretmenin öğrencisine söylediği bir söz gibi. Sokak tacizi bazen seksizm ile ırkçılık arasındaki sınırda yer alıyor; Asyalı kadınlara sıkça "Beni masaj salonuna götürür müsün?" gibi sözler söylenebiliyor.

Araştırmaya göre erkeklerin yarısından fazlası cinsel içerikli şakalardan zaman zaman rahatsız oluyor. Yüzde 84'ü, sınırı aşan bir şaka veya yorum karşısında tepki vereceğini düşünüyor; ancak pratikte bu daha az yaşanıyor. Dekker, erkeklerin cinsel sınır ihlallerinin kendi çevrelerinde de olabileceğinin veya yakınlarındaki kadınların mağdur olabileceğinin her zaman farkında olmadığını söylüyor. "Erkekler bunu kendi sorunları olarak görmeli" diyor.

Hükümet, geçen yıl başlattığı "Man, zeg er wat van!" (Erkek, bir şey söyle!) kampanyasının devamını bugün duyurdu. Yeni kampanyayla, çevrelerindeki erkeklerin çoğunun cinsel sınır ihlallerini onaylamadığı ve müdahale edildiğinde destek görüleceği mesajı verilmek isteniyor.