Çekya, 1948'de ölen bakanın naaşını mezardan çıkardı

Çekya'da polis, 1948'de şüpheli bir şekilde hayatını kaybeden eski Dışişleri Bakanı Jan Masaryk'in naaşını mezardan çıkardı. Masaryk'in ölümüne ilişkin soruşturma, yeni keşfedilen belgeler doğrultusunda yeniden açıldı. Polis, yaklaşık 80 yıl sonra ölümün sırrını çözmek için modern adli tıp tekniklerini kullanacak.

Masaryk, 10 Mart 1948'de Prag'daki Czernin Sarayı'nda bulunan resmi dairesinde ölü bulunmuştu. Komünist yetkililer, olayı 'intihar' olarak nitelendirmişti. Ancak Soğuk Savaş döneminin gerilimli ortamında, Masaryk'in komünistler tarafından öldürüldüğü yönünde güçlü şüpheler doğmuştu.

Çekoslovakya'da Şubat 1948'de komünistlerin yönetimi tamamen ele geçirmesinin ardından Masaryk, hükümette kalan tek komünist olmayan bakandı. Batı yanlısı ve liberal görüşleriyle tanınan Masaryk'in ölümü, Batı Avrupa'da komünistlere olan güveni sarsan önemli bir olay olarak tarihe geçti.

Yeni belgeler soruşturmayı yeniden başlattı

Polis, soruşturmanın yeniden açılmasına Fransa, ABD ve İngiltere'nin diplomatik arşivlerinde bulunan yeni belgelerin yol açtığını açıkladı. Çek Dışişleri Bakanlığı'na geçtiğimiz Ağustos ayında ulaşan belgelerde, Masaryk'in ölümünden önce üç kişiyle şiddetli bir tartışma yaşadığı ifade ediliyor. Masaryk'in bu tartışmada "Bunu sizin için yapmıyorum. Her şeyi imzalarım ama bunu imzalamam! Bu ancak benim cesedimin üzerinden geçer" dediği iddia ediliyor.

İngiliz istihbaratına ait belgelerde ise Masaryk'in pencereden atılmadan önce öldürücü dozda siyanür verilmiş olabileceği bilgisi yer alıyor. ABD'nin Londra Büyükelçiliği'nden gönderilen gizli bir mesajda, Masaryk'in ülkeden kaçma planı yaptığı, ancak bu mektubun komünist yetkililerce ele geçirildiği öne sürülüyor. Aynı belgede, Masaryk'in boynundaki morlukların resmi otopsi raporunda yer almadığı da kaydediliyor.

Naaş, Prag yakınlarındaki mezarlıktan çıkarıldı

Masaryk'in naaşı bu sabah Prag yakınlarındaki Lany mezarlığında yapılan kazı çalışmasıyla çıkarıldı. Adli tıp uzmanlarının inceleyeceği kalıntılar üzerindeki araştırmanın ne kadar süreceği henüz bilinmiyor.

Çek polisinin Çek Komünizm Suçları Belgeleme ve Araştırma Bürosu'nun talebi üzerine yürüttüğü soruşturma, Masaryk'in ölümüne ilişkin daha önce yapılan bazı incelemeleri de kapsıyor. 2001-2003 yılları arasında yapılan bir araştırma, Masaryk'in öldürülmüş olabileceği ihtimalini güçlendirmişti. Bu soruşturma, 1948'de kurulan ve kolektif hafızada 'Czernin Sarayı'nda ölüm' olarak yer eden olayın bir kez daha tarihöncesine ışık tutması bekleniyor.