Diyarbakır'da korkunun yerini turizm umudu aldı

Türkiye'nin güneydoğusunda, ağırlıklı olarak Kürt nüfusun yaşadığı Diyarbakır, on bir yıl önce Türk ordusu ile PKK arasında yoğun çatışmalara sahne olmuştu. Son yıllarda bölgede sükûnetin artması ve hükümet ile PKK arasında başlayan barış süreciyle birlikte şehir, turizmi canlandırmak amacıyla tanıtılmaya başlandı. Türkiye'nin farklı bölgelerinden giderek daha fazla kişi güneydoğuya seyahat ederek kendi ülkelerini keşfediyor.

İstanbul'dan gelen bir ziyaretçi, "Diyarbakır, Doğu'nun Paris'i" diyerek şehre duyduğu hayranlığı dile getiriyor. Yıllarca büyük ölçüde izole kalan bölge, artık temkinli biçimde ön plana çıkmaya başlamış görünüyor. Bölge sakinleri ve işletmeciler arasında korkunun yerini umut alıyor.

Diyarbakırlı tur rehberi Berkay Ozbilge, "Elbette bir şeyin bir daha asla yaşanmayacağını yüzde 100 söyleyemezsiniz" diyor ve ekliyor: "Ama umarım bir daha yaşanmaz."

Kültürlerin kesişme noktasında bir şehir

Kültürlerin kesişme noktasında kurulan Diyarbakır'ı ziyaret etmek için en popüler aylar eylül ve ekim. Bu dönemde tarihi merkezde yoğunluk yaşanıyor. Turizm sektöründe 21 yıldır çalışan Serdar Baturay da şehrin sunduğu zenginliklere dikkat çekiyor: "Farklı inanç topluluklarına ait dini mirasın yanı sıra, Unesco Dünya Mirası Listesi'nde yer alan tarihi surlar ve Hevsel Bahçeleri de var."

Şehrin hedefi 2032'de 5 milyon turist ağırlamak. Türk medyasına göre bu yılın ilk sekiz ayında 1,3 milyon yerli ve yabancı turist kenti ziyaret etti. Ziyaretçiler arasında Kuzey ve Batı Avrupa'da yaşayan Türkler de bulunuyor. Eşiyle birlikte şehri gezen Türkiye kökenli bir Hollanda vatandaşı, NOS'a yaptığı açıklamada, "Zengin bir tarihi olan bir şehir, bu bizi çok çekiyor. İnsanları da çok sıcak bulduk" dedi.

Bazı ziyaretçiler için Diyarbakır'a yolculuk ayrı bir anlam taşıyor. Sokakta karşılaşılan bir kadın, "Burada doğdum ama 18 yıldır gelmemiştim" diyor. Bölgedeki huzursuzluk yıllarında geri dönmeye cesaret edememiş. "Bu yüzden şimdi oldukça heyecanlıyım." Aynı kişi, 2018'de çok çalkantılı bir dönemin ve ağır çatışmaların ardından Diyarbakır'ı daha önce de ziyaret ettiğini belirtiyor: "O zaman da kendimizi güvende hissediyorduk ama şimdi daha tanıdık geliyor." Barış görüşmelerinin şehir üzerinde olumlu etkisi olduğunu, bunun sokakta da görüldüğünü söylüyor.

2015'teki çatışmalar ve geride kalanlar

2015'te Diyarbakır, PKK ile Türk devleti arasındaki çatışmaların merkezlerinden biriydi. Kentin mahallelerinin büyük bölümü yıkıldı, binlerce kişi kaçmak zorunda kaldı. Şimdi şehirde yeniden sakin bir ortam hâkim. Türk hükümeti ile PKK arasındaki barış görüşmeleri uzun süredir devam ediyor. Öncesinde en az kırk yıl süren ve 40 bin kişinin hayatını kaybettiği kanlı bir mücadele yaşanmıştı. Yakınlarını kaybetmenin acısı birçok ailede hâlâ derin izler bırakıyor. Barış süreci bu nedenle önemli bir adım olarak görülüyor. Ancak bölge sakinleri arasında bu görüşmelerin kalıcı barışa ve Kürtler için daha fazla hakka yol açıp açmayacağına dair endişeler de var. Geçmişte barış görüşmelerinin sonuçsuz kalması bu endişeleri besliyor.

Öte yandan birçok kişi mevcut sükûneti takdir ediyor ve ekonomik istikrarı özlüyor. Tarihi merkezdeki bir dükkân sahibi, hâlâ gelmekten korkan insanlar olduğunu anlatıyor: "Burada herkesin silah taşıdığını düşünüyorlar. Burayı böyle tanıyorlar. Buraya hiç gelmemiş ve kendi gözleriyle görmemiş olanlar, gerçekte nasıl olduğunu bilmiyor. Ama gelip kendi gözleriyle görünce, 'Aa, burası ne kadar güzel' diyorlar."

Bir otobüs dolusu turisti gezdiren rehber Berkay Ozbilge ise şöyle konuşuyor: "İnsanlar Diyarbakır'ın gece hayatını gördükten sonra tüm önyargılar kayboluyor. Tıpkı İstanbul'da olduğu gibi Diyarbakır'da ve doğu bölgesinde gece hayatı devam ediyor. Sokak yasakları, sokağa çıkma kısıtlamaları, evde kalma emirleri... O dönem geride kaldı. Hepsi artık geçmişte."