Ekonomistler bütçeyi eleştirdi: kısa vadeli çözümler tartışma yarattı

Jetten hükümetinin koalisyon anlaşmasında "işe koyulmak" ve "seçim yapma zamanı" ifadeleri ile "uzun vade" sık sık vurgulanmıştı. Ancak ilk bütçede odak yine kısa vadeye kaydı: hanelerin satın alma gücünü onarmak.

Hükümet, orta vadede ekonomiyi güçlendirmeye yönelik yatırımlar yapmak istiyor. Ancak Tweede Kamer'de (Hollanda Temsilciler Meclisi) yeterli destek bulabilmek için milyonlar notası denilen bütçe belgesinde, gelecek yıl hanelerin sıkıntısını bir nebze hafifletmek adına para aktarıldı. Örneğin akaryakıt tüketim vergisindeki indirim bir yıl daha uzatıldı.

Ekonomistler bunu boşa harcanmış para olarak değerlendiriyor. Amsterdam Üniversitesi'nden profesör Arnoud Boot, "Konutların izolasyonunu uygun fiyatlı hale getirmeye harcanmalıydı. O zaman herkes yine kabul ederdi, değil mi?" diyor ve ekliyor: "Çünkü yüksek enerji fiyatlarına ilişkin belirsizlik bir süre daha devam edecek."

Bu tür önlemler sayesinde hükümet, ortalama bir hane için satın alma gücünde yüzde 0,1'lik küçük bir düşüş öngörüyor. Bunun için fiyatların, Merkezi Planlama Bürosu'nun (CPB) gelecek yıl için hesapladığı yüzde 2,7'den daha hızlı artmaması gerekiyor.

Ancak Rabobank ekonomisti Hugo Erken'e göre bu tahmin artık geçerliliğini yitirmiş durumda. Bunun nedeni Orta Doğu'daki savaşın sürmesi ve enerji fiyatlarının yüksek kalması. Erken, "Biz şu anda gelecek yıl için yüzde 3,8'lik bir enflasyona ulaşıyoruz" diyor.

Rabobank ekonomistleri, ABD ile İran arasındaki çatışmaya hızlı bir çözüm görünmediği için enerji fiyatlarının yüksek kalmasını bekliyor: "Enerji fiyatları gelecek yıl gıda, sanayi ürünleri, ücretler ve dolayısıyla hizmet fiyatlarına yansıyacak. Bu yüksek enflasyon nedeniyle ortalama satın alma gücünün yüzde 0,8 düşeceğini hesaplıyoruz."

Bir varil Brent petrolün fiyatı yeniden 100 doların üzerine çıktı. Nieuwsuur programı bunun nedenini açıklıyor.

Ulusal yatırım bankasına 3,3 milyar euro

Rabo ekonomisti Erken'e göre bu tür önlemlerle satın alma gücünü korumaya çalışmak artık pek anlamlı değil. "Enerji fiyatları üzerinde zaten kontrolünüz yok" diyor.

Profesör Boot da bu görüşe katılıyor: "Büyük hikâyeye dönmelisiniz, yani dünyadaki tüm belirsizliklere karşı kendimizi nasıl koruruz? Ancak siyaset, kısa ve uzun vade arasındaki tercihte tamamen sıkışmış durumda. Devlet her şeyi bastırmak ve çözmek zorunda. Bu yüzden herkese hitap etmek için sürekli kısa vadeli önlemlerle geliyor. Ben buna ayçiçeği kapitalizmi diyorum."

Boot, konut piyasası, azot ve çevre, enerji arzı ile savunma yatırımları gibi büyük sorunların çözümünde birçok hükümetin zorlandığını belirtiyor. Boot, bu baş ağrıtan dosyalar hakkında geniş bir siyasi tartışmanın eksikliğini dile getiriyor.

Rabobank'tan ekonomist Erken ise milyonlar notasındaki, ulusal bir yatırım bankasına 3 milyar eurodan fazla kaynak ayrılması planına işaret ediyor. Bu kurum, hükümetten bağımsız olarak kredi verecek, hatta genç şirketlere hissedar bile olabilecek. Erken, "3,3 milyar euroluk bu başlangıç sermayesi iş dünyasından ek para çekebilir. Böylece devletin her şeyi kendi yapmasına gerek kalmaz" diyor.

Ancak buna da eleştiri var. Profesör Boot, hükümetin önce ulusal yatırım bankası için net bir plan yapması gerektiğini düşünüyor: "Henüz bir misyon yok. Nereye gidip nereye gitmeyeceğini net bir şekilde düşünmezsen, bu da boşa harcanmış para olur."

Boot bu nedenle Genel Görüşmeler'in bu kez önce büyük hikâye üzerine bir tartışmayla başlamasını umuyor: "Neden bir şeyler yaptığınızı tartışmazsanız, bu bütçeden çıkan uzlaşmalar yüzünden yolun sonunda ancak biraz ilerleyebilirsiniz ama aslında yapmanız gerekeni yapamazsınız."

Hollanda ekonomisi dayanıklı, ancak satın alma gücü gelecek yıl düşecek. Planlama Bürosu: ortalama hane, Prens Günü planları nedeniyle daha az kayıpta. Ticaret ve konaklama sektörü ekonomiyi yeniden canlandırıyor: 'Orta Doğu krizi sorunsuz atlatıldı'. Gaz fiyatı, tedarik maliyetleri ve mahsuplaşma: enerji faturası üzerindeki belirsizlik sürüyor.