Fed faiz artırımına gitti, Trump kararı sert eleştirdi

ABD Merkez Bankası (Federal Reserve) politika faizini 3,50-3,75 aralığından 3,75-4,00 aralığına yükseltti. Bu, bankanın yaklaşık üç yıl sonra ilk faiz artırımı oldu. Karar finans piyasalarında büyük sürpriz yaratmasa da Başkan Donald Trump'ın tepkisine yol açtı.

Trump, Kuzey Karolina'da kampanya sırasında yaptığı konuşmada Fed yönetimini "çok düşmanca" olmakla suçladı. "Çok politik davranıyorlar. Yanlış olanı yapıyorlar. Bir grup politikacı bunlar" diyen Trump, "Faizi Trump'ın mümkün olduğunca kötü performans göstermesi için artırıyorlar" ifadelerini kullandı. Trump, Fed'in yeni başkanı Kevin Warsh döneminde faizin düşürülmesini bekliyordu.

Karar piyasada sürpriz olmadı

Fed en son Temmuz 2023'te faiz artırmıştı. Son beş toplantıda ise faiz değişmeden kaldı. Rabobank ABD analisti Philip Marey, Warsh'ın önceki karar toplantısında enflasyon konusunda sert açıklamalar yaptığını hatırlatarak, "Ancak sonunda hiçbir şey yapmadı. Bu çok inandırıcı değildi. Bugünkü artış, inandırıcılığı korumak için gerekliydi" dedi.

Kevin Warsh, Jerome Powell'ın görev süresinin dolmasının ardından mayısta Fed başkanlığına getirildi. Powell'ı ilk başkanlığı sırasında göreve getiren Trump, Beyaz Saray'a dönüşünün ardından Powell ile sert bir şekilde karşı karşıya gelmişti. Trump, ABD'de borçlanma maliyetlerinin dünyanın en düşüğü olması gerektiğini savunuyor. Bu yıl Fed'i sık sık kamuoyu önünde eleştiren Trump, Powell'ı "ezik" olarak nitelendirdi, görevden almakla tehdit etti ve hatta onu dolandırıcılıkla suçladı.

Merkez bankası iki yıl içinde faizi yüzde 5,25-5,50 aralığından yüzde 3,50-3,75 aralığına indirmişti. Ancak geçen yılın sonundan bu yana ek indirimler gelmedi. Bunda önce Trump'ın nisanda başlattığı küresel ticaret savaşına ilişkin ekonomik belirsizlik, ardından Orta Doğu'daki savaş nedeniyle artan enerji maliyetleri etkili oldu.

Warsh döneminde indirim gelmedi

Trump bu ilkbaharda, daha önce faiz indirimi yönünde sık sık açıklama yapan Warsh'ı Fed başkanlığına seçmişti. "Kevin yerine oturduğunda faiz düşecek" demişti. Ancak ABD'de enflasyonun yüksek petrol fiyatları nedeniyle yüzde 4 civarında seyretmesi üzerine Warsh döneminde bir indirim gelmedi. Warsh, seleflerinden farklı olarak Fed'in faiz kararları ve faiz beklentileri hakkında fazla açıklama yapmak istemiyor. Bu nedenle Fed'in bağımsız hareket edip etmediği ya da başkanı dinleyip dinlemediği sorgulanıyor.

Süregelen yüksek enflasyon nedeniyle piyasalar artık Fed'den faiz artırımı bekliyordu. Fed'e ve ABD ekonomisine, ABD kamu borcuna ilişkin artan endişeler küresel çapta faiz oranlarını yükseltiyor. Hollanda da on yıllık devlet tahvilinde artık yüzde 3'ün üzerinde faiz ödüyor. Marey, yakın vadede bir faiz artırımı daha beklenebileceğini söylüyor: "Enflasyonu kontrol altına almak için bu gerekli, ama çok fazla değil." Marey'e göre fiyat artışındaki asıl neden Körfez bölgesindeki durum ve merkez bankasının buna yapabileceği fazla bir şey yok. "Ancak bir veya iki faiz artırımıyla önemli bir sinyal verebilir."