Fransa düşük gelirlileri sosyal kiralamayla elektrikli araca yönlendiriyor

Hollanda ikinci el elektrikli araçlara yönelik bir destek planıyla elektrikli sürüşü daha erişilebilir hale getirmeyi amaçlıyor. Fransa'da benzeri bir uygulama zaten var: düşük gelirli kişiler elektrikli araçlar için özel olarak tasarlanmış bir sosyal kiralama programına başvurabiliyor. Koşulları karşılayanlar için bu program çözüm olabiliyor. Ancak NOS'a konuşan uzmanlar Fransız modelinin yeterli olmadığı görüşünde.

Fransa hükümeti üst üste üçüncü yıl için sosyal kirala programına 50.000 elektrikli araç ayırdı. Katılımcılar ayda yaklaşık 140 ile 200 euro arasında bir ücretle en az üç yıl boyunca elektrikli araç kiralayabiliyor.

Başvuru koşulları ve kişisel deneyimler

Programdan yararlanmak isteyenlerin bir dizi koşulu karşılaması gerekiyor. Gelirin belirli bir sınırı aşmaması, ev ile iş arasındaki mesafenin 10 kilometreden fazla olması ya da yılda en az 8000 kilometre iş amaçlı yol yapılması şartları arasında.

Dolorès Magalhães ocak ayından bu yana kırmızı bir elektrikli Fiat kullanıyor. Rosières-en-Santèrre'deki evinden bir sigorta şirketindeki işine her gün onlarca kilometre gidiyor. Magalhães, "Aynı aracı kendim kiralamak isteseydim 8000 euro peşin ödemem ve ayda 300 euro vermem gerekirdi. Bu benim için imkânsızdı" diyor.

Utrecht'teki Sustainable Finance Lab düşünce kuruluşundan ekonomist Stanislas Jourdan, "Enerji dönüşümüne yapılan yatırımlarda genellikle önce yüksek maliyet çıkar, faydalar sonra gelir" diyor. "Sosyal kiralamada ilgimi çeken şey, bu mali dinamiği tersine çevirmesi; programdan yararlanan haneler her ay düşük bir katkı ödüyor ve daha az tüketen bir elektrikli aracın avantajlarını hemen elde ediyor."

Fransa bu tür bir programı uygulayan ilk Avrupa ülkesi. Jourdan, "Gerçekten geniş destek gören az sayıdaki çevre önleminden biri. 2024'teki başlangıcında büyük bir başarıydı" diyor. "Hatta bu kadar çok başvuru gelmesi hükümet için bile sürpriz oldu."

Uzmanlar kapsamın genişletilmesini istiyor

Ancak bu kadarı yeterli değil. Sciences Po Üniversitesi'nde görev yapan ekonomist Jean Pisani-Ferry, "Fransa'da 40 milyon otomobil olduğunu düşünürsek bu hızla istediğimiz dönüşümü sağlayamayız" diyor. "Fosil yakıtlara dayalı bir ekonomiden gerçekten kurtulmak için on kat fazlası yapılmalı."

Alman Öko-Institut araştırmacıları da sosyal kiralamanın olanaklarına ilişkin raporlarında aynı sonuca varıyor. Araştırmacılar, elektrikli araçların yüksek fiyatı nedeniyle nüfusun büyük bölümünün 2030 ve 2035'te elektrikli araç almada zorlanacağını, bunun özellikle en düşük gelir grubundaki haneler için geçerli olduğunu belirtiyor.

Avrupa ekonomisi ve iklim değişikliğinin ekonomik sonuçları üzerine çalışan Pisani-Ferry, ekolojik dönüşüm ve iklim değişikliğinin sosyal bilimlerine adanmış Paris Climate School'un kuruluşunda yakından yer aldı. Ona göre mevcut petrol krizi hızlı hareket etmek için önemli bir işaret. "Başta bu krizin kısa süreceğini düşünüyorduk" diyor. "Ama gerçekte sürüyor: petrol varil fiyatı 100 doların üzerinde ve şubat ayından bu yana böyle. Yani geçici bir şey değil, gerçekten uzun sürecek bir durum."

Fransa'da da akaryakıt fiyatları rekor seviyelere ulaşırken hükümet pompa fiyatlarını sübvansiyonlarla düşürme baskısı altında. Pisani-Ferry, "Ama bunu yaparsak fosil yakıt kullanımını teşvik ederiz" diyor. "Böylece enerji dönüşümünü yavaşlatırız."

Jourdan da aynı görüşte. "Hükümetler petrol fiyatını ya da diğer enerji fiyatlarını düşürmek için sübvansiyon dağıtırsa bu yalnızca geçici bir rahatlama olur" diyor. "Sorun, uzun vadede fosil yakıtlara bağımlı kalmaya devam etmeniz. Bu da insanların iklim değişikliğine ve enerji dönüşümüne uyum sağlamasına hiç yardımcı olmaz."

Magalhães bu farkı kendisi de hissediyor. "Her benzin istasyonunun önünden geçtiğimde bunu nasıl karşılayabildiğimi düşünüyorum" diyor. "Çevremdeki insanların artık örneğin şehre 50 kilometre gitmek için öylece arabaya atlamadığını görüyorum."