Gaz fiyatı üçe katlandı, ısıtma faturaları da artabilir

Hollanda'da doğalgaz fiyatlarının hızla yükselmesi, ısıtma ağına (warmtenet) bağlı hanelerin 2027 yılında ödeyeceği azami ısıtma tarifini de yukarı çekebilir. Tüketici ve Piyasa Otoritesi (ACM), ısıtma ağı abonelerinin ödeyeceği azami tutarı bu yılın sonunda belirleyecek. Kurum, bu belirleme için on gaz tedarikçisinin 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek bir yıllık sözleşmeler için talep ettiği fiyatlara üç ayrı tarihte bakacak.

ACM'nin NU.nl'ye verdiği bilgiye göre bu ölçüm tarihleri 23 Eylül, 23 Ekim ve 23 Kasım. Eğer bu tarihlerde gaz sözleşmeleri geçen yılın aynı dönemine göre daha pahalıysa, bu durum 2027 yılının tamamı için geçerli azami ısıtma tarifine yansıyacak.

Kesin sonuç henüz belli değil. Groningen Üniversitesi'nden enerji ekonomisti Machiel Mulder, belirgin bir artış bekliyor. "Kaba tahminim, gelecek yıl ısıtma tarifinin bu yıla göre yüzde 10 ila 20 daha yüksek olacağı yönünde" diyor.

Karşılaştırma sitesi hesaplaması daha yüksek artışa işaret ediyor

Karşılaştırma sitesi Keuze.nl'den enerji uzmanı Geert Wirken'in hesaplaması da ciddi bir artışa işaret ediyor. Gaz fiyatları mevcut seviyelerde kalırsa, ona göre ısıtma tarifi gelecek yıl yüzde 40 ila 45'e varan oranda yükselebilir. Wirken, gaz fiyatının Ekim ve Kasım ölçümlerinde geçen yılın seviyesine gerilemesi durumunda bile yaklaşık yüzde 13'lük bir artış hesaplıyor. Ancak gaz fiyatında bu kadar keskin bir düşüşü olası görmüyor.

Isıtma tarifindeki yüzde 40'lık bir artış, toplam ısıtma faturasının da aynı oranda yükseleceği anlamına gelmiyor. Wirken'e göre birçok hanede faturanın yaklaşık yarısı sabit maliyetlerden oluşuyor. Değişken kısım yaklaşık yüzde 40 artar ve sabit maliyetler aynı kalırsa, böyle bir hanenin toplam faturası yaklaşık yüzde 20 yükselir.

Yılın başında bir megavatsaatlik gazın toptan satış fiyatı yaklaşık 25 euroydu. Eylül ayında bu fiyat 80 ila 83 euro arasında dalgalanıyor; yani gaz fiyatı geniş ölçüde üçe katlanmış durumda.

Doğalgaz bağlantısı olan haneler de fiyat artışlarını görüyor. İstatistik kurumu CBS'ye göre Ağustos ayında gaz için ortalama değişken tedarik tarifi, yılın başına kıyasla yaklaşık yüzde 11 daha yüksekti. Bu oran, Wirken'in toplam ısıtma faturası için olası gördüğü yaklaşık yüzde 20'lik artıştan daha düşük. Bu yüzdeler birebir karşılaştırılamıyor; çünkü nihai fatura sabit maliyetler ve vergiler gibi unsurlara da bağlı.

ACM artık üç ölçüm yapıyor

Yakın zamana kadar ACM azami ısıtma tarifini tek bir ölçüme dayanarak belirliyordu. 2025'ten itibaren kurum, on gaz tedarikçisinin tarifelerine sonbaharda üç ayrı tarihte bakıyor. Böylece geçici bir fiyat zirvesinin tüm yılın tarifini belirlemesi önlenmek isteniyor.

Mulder, "Bu, tek ölçüme kıyasla bir iyileşme" diyor. "Ancak gaz fiyatları üç ay boyunca da yüksek kalırsa, bu dengeleyici etki büyük ölçüde ortadan kalkar."

ACM, toptan piyasadaki günlük fiyata değil, yeni gaz sözleşmelerinin fiyatlarına bakıyor. Bu nedenle gaz piyasasındaki tek seferlik dalgalanmalar sınırlı ölçüde yansıyor.

Daha yüksek bir azami tarif, ısıtma şirketlerinin otomatik olarak bu tutarın tamamını faturalandıracağı anlamına gelmiyor. Söz konusu olan bir üst sınır. ACM ayrıca ısıtma şirketlerinin kârlılığını da denetliyor. Mulder, "Bu azami fiyat çok yüksek olursa, ısıtma şirketleri bu tarifeyle aşırı kâr elde edebilir" diyor. "Buna izin verilmez." Bazı tedarikçilerin, maliyetleri daha yüksek bir fiyatı haklı çıkarmıyorsa azami sınırın altında kalması gerekebilir.

Isıtma şirketleri pratikte genellikle azami sınıra yakın bir fiyat uyguluyor. Isıtma ağı aboneleri çoğunlukla başka bir tedarikçiye geçemiyor. Bu nedenle fiyat düzenleniyor.

Gaz fiyatının ısıtma tarifini belirlemesi, tüm ısının doğalgazdan üretildiği anlamına gelmiyor. Bu bağlantı, ısıtma ağına sahip bir hanenin, gaz kazanı olan benzer bir haneden daha pahalıya ısınmaması gerektiği ilkesine dayanıyor.

Mulder'a göre Hollanda doğalgazdan vazgeçmek ve haneleri başka yollarla ısıtmak istediğinden bu karşılaştırma giderek daha az mantıklı hale geliyor. "O zaman gaz kazanını referans olarak kullanmaya devam etmek de o kadar mantıklı değil."

Uzun vadede ısıtma tarifleri daha çok ısıtma ağlarının gerçek maliyetlerine dayandırılacak. Mulder'a göre bu daha mantıklı, ancak maliyetler ağdan ağa farklılık gösterdiği için daha karmaşık.

Şimdilik gaz fiyatı, azami ısıtma tarifinin belirlenmesinde önemli bir temel olmayı sürdürüyor. Bu tarifin 2027'de ne kadar artacağı, bu ayın ilerleyen günlerindeki ölçüm ile Ekim ve Kasım aylarındaki ölçümler sırasındaki gaz sözleşmelerine bağlı.