Genetiği değiştirilmiş ürünler kolayca sofranıza gelecek

Lelystad'daki bir tarlada, patates hastalığına (Phytophthora) karşı genetik olarak değiştirilmiş onlarca patates çeşidi test ediliyor. Bilim insanları, yeni Avrupa kurallarıyla birlikte genetiği değiştirilmiş ürünlerin önümüzdeki yıllarda daha kolay sofralarımıza ulaşacağını belirtiyor.

Genetik modifikasyon nedir?

Genetik modifikasyon, bir organizmanın kalıtsal özelliklerinin değiştirilmesi işlemidir. Bu yöntemle, bitkilere hastalıklara dayanıklılık gibi özellikler kazandırılabilir. Geleneksel melezleme yöntemlerine göre çok daha hızlı sonuç verir. Ancak bugüne kadar bu tür bitkilerin yetiştirilmesi için özel izin gerekiyordu.

Avrupa Parlamentosu'nun yaz aylarında kabul ettiği yeni düzenlemelerle bu zorunluluk önemli ölçüde hafifletiliyor. 2028 ortasında yürürlüğe girecek kurallar, 'yeni genomik teknikler' olarak adlandırılan ve önceki yöntemlere göre daha hızlı ve basit çalışan teknikleri kapsıyor. Kalıtsal materyali, geleneksel yöntemlerle oluşabilecek yapıya benzeyen bitkiler, artık normal bitki muamelesi görecek ve etiketleme yükümlülüğünden muaf tutulacak.

Etiketler ve tüketici kaygıları

Değişiklikle birlikte süpermarketlerde genetiği değiştirilmiş gıdaların etiketlenmesi bilinmez hale gelebilir. Şu an bir üründe yüzde 0.9'dan fazla genetiği değiştirilmiş içerik varsa etikette belirtilmesi zorunlu. Yeni kurallarla bu oran daha fazla ürünü kapsayabilir. Rathenau Enstitüsü'nden araştırmacı Michelle Habets, bu durumun tüketicilerin hükümete olan güvenini etkileyebileceğini söylüyor. Habets'in yaptığı görüşmelerde vatandaşların büyük çoğunluğu, genetiği değiştirilmiş tüm ürünlerin etiketlenmesi ve tüketici seçim özgürlüğünün korunması gerektiğini belirtti.

Wageningen Üniversitesi'nden araştırma lideri Ania Lukasiewicz, genetik modifikasyonun kısa vadede bitkileri hastalıklara karşı dirençli hale getirerek pestisit kullanımını azaltabileceğine dikkat çekiyor. Uzun vadede ise iklim değişikliğine uyumlu ürünler geliştirilebileceğini ifade ediyor. Ancak aynı üniversiteden Jeroen Candel, yeni yasanın sürdürülebilir bir tarım sistemi sağlamak için yeterli olmayacağını savunuyor. Candel, tarım sektörünün iklim ve biyoçeşitlilik üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak için daha kapsamlı önlemler gerektiğini vurguluyor ve pestisit kullanımını yarıya indirmeyi hedefleyen tasarının geri çekilmesine dikkat çekiyor.

Uzmanlar, sürdürülebilir tarım için sadece genetik değişikliklerin değil; daha az pestisit, daha az gübre kullanımı ve su kaynaklarının verimli kullanımı gibi bütüncül bir yaklaşımın şart olduğunu belirtiyor.