Groenland anlaşmasında ABD ile uzlaşma sevinci ve endişe bir arada

Danimarka ve Groenland'da, Amerika Birleşik Devletleri ile Groenland konusunda yaşanan anlaşmazlığın çözülmesi büyük sevinç yarattı. ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Groenland Başbakanı Nielsen, New York'ta bir anlaşma imzaladı. Anlaşma, ABD'nin Groenland'daki askeri varlığının genişletilmesini düzenliyor. Trump'ın gerekirse güç kullanarak Groenland'ı ilhak etme tehdidi ise masadan kalkmış durumda.

Danimarka Başbakanı Frederiksen, sonuçtan dolayı mutlu, gururlu ve rahatlamış olduğunu söyledi. Danimarka kamu yayıncısına konuşan Frederiksen, "Süreç zorlu geçti. Groenland muazzam bir baskı altındaydı. İnsanlar korkuyordu" dedi.

Siyasi yorumcu Christine Cordsen, bir başka kazanıma dikkat çekiyor. Cordsen'e göre Danimarkalılar ile Groenlandlıların anlaşma müzakerelerindeki işbirliği, iki tarafı birbirine yakınlaştırdı. Cordsen, "Groenlandlılar artık Danimarka tarafından gördükleri saygının, birkaç yıl önce yaşadıklarını söylediklerinden çok farklı bir düzeyde olduğunu hissediyor" ifadelerini kullandı.

Groenland Danimarka'ya bağlı ancak geçen yıl kademeli bağımsızlık sürecine girmeyi seçmişti. Groenlandlılar, kendi kaderini tayin hakkının resmen kayıt altına alınmasını ve müzakere masasında baştan sona yer almalarını bir zafer olarak görüyor.

Groenland Başbakanı Nielsen, "Bu Groenland hakkında değil, Groenland ile birlikte yapılan bir anlaşma" dedi. Nielsen'e göre anlaşma Groenland'ın güvenliğini güçlendiriyor ve Groenland'ın çıkarları tanınıyor. Nielsen, anlaşmanın Groenland'ın bundan sonraki gelişimi için de önemli olduğunu belirtti.

Tehditten anlaşmaya uzanan süreç

Groenlandlılar, son bir buçuk yılda Trump'ın tehditlerini kâbus gibi yaşadı. Durum bu yılın ocak ayında tırmandı. ABD, Venezuela Devlet Başkanı Maduro'yu kaçırdıktan sonra Trump aynı solukta Groenland'ı istediğini söyledi.

Danimarka ve yedi Avrupa NATO ülkesi, Groenland'a asker gönderdi. Bu resmi olarak Groenland'ın güvenliğinin tüm NATO'yu ilgilendirdiğini göstermek içindi. Ancak daha sonra Danimarka askerlerinin yanlarında gizlice patlayıcı bulundurduğu ve olası bir Amerikan işgalini önlemek için pisti havaya uçurmayı planladığı ortaya çıktı. Askerler, yaralanma ihtimaline karşı kan torbası da yanlarına almıştı. Gergin günlerden bugünkü imzaya kadar geçen süre büyük bir sıçrama olarak nitelendiriliyor.

Groenlandlı yazar Nauja Lynge, bir Danimarka televizyon stüdyosundan yaptığı açıklamada "Duygulandım. Özellikle Groenland Başbakanı'nın gözünde bir damla yaş gördüğümde" dedi. Anlaşmanın önce Danimarka ve Groenland parlamentolarından geçmesi gerekiyor. Lynge, bu görüşmeleri eleştirel bir gözle izleyeceğini söyledi. "Ama şu an en çok muazzam rahatlamayı hissediyorum" diye ekledi.

Yine de temkinli yaklaşanlar var. Groenland milletvekili Aki-Mathilda Hogh Dam, anlaşmanın milletvekilleri tartışmadan önce imzalanmasını yıpratıcı bulduğunu belirtti. Danimarka milletvekili Rasmus Jarlov da sevinç duymuyor: "Anlaşmada ABD'nin Groenland'a sahip olma amacından vazgeçtiğinin açıkça yazmasını isterdim."

Groenland Başbakanı Nielsen, ABD ile daha iyi ilişkilerin bir günde kurulmadığını kabul ediyor. Nielsen'e göre güven adım adım yeniden tesis edilecek. "Bu bir süreç" dedi.

Güney Groenland'daki Narsarsuaq kasabasında da benzer bir karışık duygu hâkim. Burada ABD yeniden bir askeri üs kuracak. Üsler bir yandan Groenlandlılara iş imkânı sağlıyor. Groenland yayıncısına konuşan bir bölge sakini ise "Ama buradaki birçok kişi askeri üs kurulursa köylerinde oturmaya devam edemeyeceklerinden endişe ediyor" dedi.