Grönland'da ABD'ye iki yeni askeri üs izni

ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, New York'ta Grönland'daki ABD askeri varlığının genişletilmesine ilişkin bir anlaşma imzaladı. Anlaşma, NATO'da derin sarsıntı yaratan bir krizi şimdilik sona erdirdi.

Üç hükümet lideri basın mensuplarının sorularını yanıtlamadı. Ancak ABD'nin iki askeri üs daha kazanacağı netleşti: Soğuk Savaş döneminden kalma eski Narsarsuaq üssü ve halen Danimarka'ya bağlı bir elit birliğin konuşlandığı Mestersvig'deki tesis.

ABD'nin Grönland'da hâlihazırda bir üssü bulunuyor: Pituffik Uzay Üssü. Grönland Başbakanı Nielsen, tören öncesinde yaptığı açıklamada anlaşmanın ABD ile Danimarka'nın 1951'de imzaladığı savunma anlaşmasının üzerine inşa edildiğini söyledi.

Stratejik önem ve maden zenginliği

ABD, Rusya'nın bölgede tutunmasını engellemek için Grönland'daki askeri varlığını artırması gerektiğini savunuyor. Grönland, Kuzey Kutbu'ndaki deniz yollarının kontrolü açısından büyük stratejik önem taşıyor. Ayrıca ada, önemli ve nadir maden kaynakları bakımından zengin.

Anlaşmanın yapıldığı cumartesi günü duyurulmuştu. Trump o gün yaptığı açıklamada ABD'nin bu anlaşmayla Grönland'ın güvenliği ve diğer tüm ihtiyaçları üzerinde "kalıcı kontrole" sahip olacağını söylemişti. Başbakan Frederiksen o sırada bu söze yanıt vermemişti.

Grönland, Danimarka Krallığı'na bağlı yarı özerk bir bölge. Frederiksen, Danimarka'nın kendi toprakları üzerinde tam söz sahibi olmayı sürdürdüğünü belirtti.

Trump'ın Grönland ısrarı yıllardır sürüyor

Trump daha ilk başkanlık döneminde Grönland'ı ABD'ye katmak istediğini söylemişti. O dönemde bu, ABD'nin 1946'da da denediği gibi bir satın alma yoluyla yapılacaktı. Danimarka siyaseti bu öneriyi kesin bir dille reddetmişti.

Trump, ikinci başkanlık dönemi için yürüttüğü seçim kampanyasının ardından Aralık 2019'da konuya yeniden döndü. "Grönland'a sahip olmak ve onu kontrol etmek mutlak bir zorunluluktur" dedi. Grönland'ın o dönemki Başbakanı Mute Egede, Grönland'ın satılık olmadığını açıkladı. "Şimdi değil, asla" ifadesini kullandı.

Gerilim Ocak 2025'te, Trump'ın ABD'nin 47. başkanı olarak yemin etmesinden iki hafta önce patlak verdi. Bir basın toplantısında Grönland'ı ilhak etmek istediğini yineleyen Trump, askeri müdahaleyi dışlamadığını da söyledi. NATO üyesi Danimarka'ya askeri güç kullanmakla tehdit etmesi, ittifakı eşi görülmemiş bir krize sürükledi.

Danimarka ve Grönland, Trump'ın talebine boyun eğmeyeceklerini yineledi. Ancak ABD'nin askeri varlığının genişletilmesini görüşmeye hazır olduklarını da gösterdiler.