Hollanda hükümeti gaz depolarını doldurma hedefinde yüksek maliyetle karşı karşıya

Hollanda'daki doğal gaz depolama tesisleri, ağustos sonu itibarıyla kapasitesinin yüzde 47'si doluyken, hükümetin depoları doldurma hedefi milyarlarca avroya mal olabilir. Uzmanlar, bu politikanın maliyetinin sonuçta tüketicilere yansıyabileceğini belirtiyor.

Hükümet, soğuk bir kış döneminde yüksek fiyatlar veya doğrudan tedarik edilebilir gaz sıkıntısı yaşamamak için gaz depolarını doldurmayı hedefliyor. Ancak ticari şirketler, gelecek kışa ilişkin riskleri şimdiden güvence altına almanın maliyetini daha güçlü şekilde değerlendiriyor ve gazı daha sonra satın almanın daha ucuz olabileceğine karar verebiliyor.

Düşük doluluk oranı gazsız kalmak anlamına gelmiyor

Lahey Stratejik Çalışmalar Merkezi (HCSS) enerji analisti Jilles van den Beukel, düşük doluluk oranının Hollanda'nın bu kış doğal gazsız kalacağı anlamına gelmediğini söylüyor. Depolar, Hollanda'nın kışın yaz aylarına kıyasla çok daha fazla gaz kullanması nedeniyle önem taşıyor. Ancak Van den Beukel'e göre, gaz talebinin karşılanabilmesi için depolama tesislerinin neredeyse tamamen dolu olması gerekmiyor.

Van den Beukel, "Yüzde 60 veya 70 doluluk oranıyla da gaz talebini karşılayabilirsiniz" diyor ve ekliyor: "Ancak bu durumda, özellikle soğuk bir kışta fiyatların yüksek olması riskiyle karşı karşıya kalırsınız."

Ticari şirketler, örneğin yalnızca ocak veya şubat ayında teslim edilecek gaz satın alabiliyor. Ayrıca Hollanda, kış aylarında sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithal edebiliyor.

Hükümetin depo doldurma kararı piyasayı etkiliyor

Hükümetin gaz depolarını doldurma kararı, şirketlerin bu yöndeki kararlarını etkileyebiliyor. Van den Beukel, "Piyasa oyuncuları, EBN'nin (Hollanda Enerji Yatırım Şirketi) depoları sonuçta dolduracağını beklerse, kış için kendi gazlarını depolamak için daha az nedenleri olur" diyor.

Bu etki, doğrudan teslim edilen gazın fiyatının (şu anda olduğu gibi) gelecek kış teslim edilecek gazdan daha yüksek olması durumunda daha da büyüyor. Bir tedarikçi, ocak ayı için daha ucuz gaz satın almayı, şimdi gaz alıp depolama ücreti ödemeye tercih edebiliyor. Van den Beukel, "Ocak için satın almayı tercih ediyorlar" diyor.

Hanze Üniversitesi Enerji Dönüşümü profesörü Martien Visser'a göre, enerji tedarikçilerinin ticari serbestisi sınırsız değil. Enerji krizinden bu yana Hollanda Tüketici ve Piyasa Otoritesi (ACM), tedarikçilerin üstlendiği finansal riskleri daha sıkı denetliyor. Bu nedenle şirketlerin, enerji fiyatlarındaki büyük dalgalanmaları karşılayabileceklerini kanıtlamaları gerekiyor.

Visser, gaz stoğunun bir tür sigorta gibi görülmesi gerektiğini söylüyor: "Yangın sigortası gibi, böyle bir sigorta yıllarca para harcamanıza neden olabilir. Ancak beklenmedik bir sorun durumunda gaz stoğu tam da bu nedenle çok para tasarrufu sağlayabilir."

Örneğin, ABD'den LNG ihracatında bir sorun yaşanırsa bu depoların değeri ortaya çıkıyor. Visser, bu nedenle stratejik bir rezervin maliyetinin ve bununla önlenebilecek toplumsal zararın hesaplanması gerektiğini savunuyor.

Avrupa hedefleri ve maliyet

Avrupa kuralları, gaz depolarının yüzde 90 doluluk oranını hedefliyor ve bu hedef geçen yıldan bu yana daha esnek hale getirildi. Ülkeler, zorunlu alımların gaz fiyatını gereksiz yere artırmaması için elverişsiz piyasa fiyatlarını dikkate alma imkânına sahip. Hollanda'daki mevcut doluluk oranı, orijinal Avrupa hedefinin oldukça altında.

Hükümet, Bergermeer, Norg ve Grijpskerk'teki gaz depolama tesislerini doldurmak için 518 milyon avro sübvansiyon ayırdı. Bu tutar, nihai zarar anlamına gelmiyor; çünkü EBN satın aldığı gazı daha sonra satıyor. Ayrıca şirket, milyarlarca avro değerinde gaz satın alabilmek için kredi alıyor.

Kabine, nihai net maliyetleri gaz taşımacılığına getirilecek bir vergiyle karşılamayı planlıyor. Bu vergi, ulusal gaz şebekesini kullananlar tarafından ödenecek ve sonuçta hem hanelerin hem de işletmelerin gaz faturalarına yansıyabilecek.

Bu vergi için şimdilik yaklaşık 1,4 milyar avro bütçe ayrıldı, ancak depolanan gazın daha sonra satışından elde edilecek gelirler bu tutardan düşülecek. Visser, bu önlemin nihai gaz fiyatını metreküp başına birkaç sent artıracağını tahmin ediyor.

Visser, bu durumun enerji şirketlerinin otomatik olarak kâr edeceği anlamına gelmediğini, ancak ticari riskin bir kısmının hükümete geçtiğini kabul ediyor. Her iki uzman da tartışmanın yalnızca depoların "planlanan seviyede" olup olmadığı üzerine odaklanmaması gerektiğini, asıl önemli olanın Hollanda'nın ne kadar ek güvence istediği, bunun maliyetinin ne olacağı ve normal gaz piyasasını bozmadan bunun nasıl organize edilebileceği olduğunu vurguluyor.