Hollanda'da donörle çocuk sahibi olma sistemi araştırılacak

Hollanda Sağlık, Refah ve Spor Bakanlığı (VWS), donörle çocuk sahibi olma sistemiyle ilgili usulsüzlükleri araştırmak üzere bağımsız bir çalışma başlattı. Soruşturmanın temelinde, çok sayıda çocuğa sperm bağışladığı belirlenen Simon adlı vericinin yıllarca yetkililerin bilgisi dahilinde olmasına rağmen bağış yapmaya devam etmesi yer alıyor. Bu vaka, ülkedeki donör sistemiyle ilgili ortaya çıkan sorunların yalnızca bir örneği olarak gösteriliyor.

Daha önceki araştırmalar tek tek vakaları incelemişti. Sağlık Bakanı Sophie Hermans, bugüne kadar konunun bütününü ele alan kapsamlı bir tarihsel inceleme yapılmadığını belirtti. Yeni araştırma, Hollanda'da sperm bağışının 20. yüzyılın ortalarında başlamasından, her vericinin en fazla 12 anneye sperm verebilmesini öngören 2025'teki yasa değişikliğine kadar olan dönemi kapsayacak.

"Bütün olarak bakmak önemli"

Hermans, ANP haber ajansına yaptığı açıklamada, "Konuya bir bütün olarak bakmak önemli" dedi. Bakan, araştırmanın donörle çocuk sahibi olma sürecindeki sorunlardan zarar gören kişilere bir tür tanınma sağlamasını umuyor. Bu kişilerin deneyimleri de araştırmanın parçası olacak.

Hermans, bir araştırmanın herkesin acısını ortadan kaldıramayacağını da kabul etti. "Umarım bu adım, işlerin yanlış gittiğini gördüğümü ve bu hataların gerektiği gibi araştırılmasını istediğimi gösterir" diye konuştu. Bakan, hükümetin mağdurlardan özür dilemesi konusunda ise şimdiden tahmin yürütmek istemediğini söyledi.

Hermans, donörle çocuk sahibi olmanın hiçbir zaman tartışmasız bir konu olmadığını vurguladı. "Geçmişte olanları geri alamayız" diyen bakan, araştırmanın buna rağmen yasanın iyileştirilmesi için yol gösterici olmasını umut ediyor.

Sorumluluk klinik ve hastanelerle sınırlı

Bakanın sorumluluğu, klinikler ve hastaneler üzerinden yapılan sperm bağışıyla sınırlı. Sağlık sisteminin dışında gerçekleşen özel sperm bağışları konusunda Hermans'ın yetkisi bulunmuyor. Bakan bu durum için, "Bunu söylemek zor ama dürüst cevap bu" ifadelerini kullandı.

Araştırma kapsamında Sağlık ve Gençlik Denetim Kurumu (IGJ) ile Bakanlık gibi kurumların rolü de incelenecek. Hermans, bu konuda bir endişe taşımadığını belirterek, "Ne olduğuna dair net bir tablo çıkarabilmemiz için her şeyin gün yüzüne çıkması önemli" dedi.

Bakanlık, araştırmanın yürütülmesi görevini araştırma fonu kuruluşu ZonMw'ye verdi. Henüz belirlenmeyen bir araştırma ekibinin gelecek yılın ortalarında çalışmaya başlaması bekleniyor. Sonuçların ise mevcut sperm bağışı yasasının planlanan 2030 değerlendirmesinden önce hazır olması gerekiyor.

Araştırma, PRO milletvekili Lisa Vliegenthart'ın haziran ayında sunduğu öneriden doğdu. Kabine o dönemde fikri desteklemiş ancak finansman arıyordu. Araştırma için gereken 650 bin avro, Sağlık, Refah ve Spor Bakanlığı'nın bütçesinden ayrıldı.