Hollanda'da gizli servis yetkilerinin genişletilmesi endişe yaratıyor

Hollanda hükümeti, istihbarat servislerine "bariz düşmanları" daha hızlı tespit etme imkânı vermek istiyor. Uzmanlar özellikle ön denetimin azaltılmasından endişe duyuyor.

Uzmanlardan uyarı

Dijital sivil haklar kuruluşu Bits of Freedom'dan Lotte Houwing, "2017 tarihli yasadan bu yana servislerin giderek daha büyük ölçekte veri topladığını ve denetimin azaldığını görüyoruz" dedi. Houwing, vatandaşların daha az güvenceyle gizli servislerin radarına daha kolay girdiğini, oysa servislerin veri yönetiminin düzenli olmadığının yakın zamanda bir raporda ortaya çıktığını söyledi.

Eski AIVD çalışanı ve denetçi Bert Hubert, 2017'den önce bu kadar sıkı bir denetim olmadığını belirterek, "Aslında o döneme dönmek istiyorlar" dedi. Hükümetin bu değişiklik için zamanın ruhunu kullandığını ifade eden Hubert, "Herkes Rus, Çin, İran ve Kuzey Kore tehdidiyle meşgul" diye konuştu.

Hubert, yasanın adının bile değiştirildiğine dikkat çekti. Daha önce 'İstihbarat ve Güvenlik Servisleri Yasası' olan isme 'ulusal güvenliğin korunması' ibaresi eklendi. Hubert, "Siyasi partilerin buna karşı oy kullanması çok zor, çünkü kimse ulusal güvenliğin korunmasına karşı değil" dedi.

Veri paylaşımı zorunluluğu

Houwing, dikkat çeken bir diğer noktanın da servislerin kamu ve özel kurumlardan bilgi talep edebilmesi olduğunu söyledi. Bu talebe uymamak suç sayılacak ve memurlar, çalışanlar veya sistem yöneticilerinden de bilgi istenebilecek.

Dün başlayan internet danışma sürecine yapılan ilk yorumlarda değişikliklere anlayış gösterilirken, vatandaşların mahremiyetlerine yönelik endişeler de dile getirildi. Houwing, "Bir vatandaş olarak, verilerinizin ne kadar kolay toplanabileceği konusunda endişelenirdim" dedi. Bazı verilerin hükümetle zorunlu olarak paylaşılması gerektiğini hatırlatan Houwing, "Kendi mahremiyetinize ne kadar dikkat etseniz de bunu engelleyemezsiniz" diye ekledi.

Houwing ayrıca, neredeyse her yerde yapay zekâ ve diğer teknolojilerin kullanımına izin verilmesini de eleştirdi. Hubert de bunun dikkat çekici olduğunu belirterek, "Gizli servislerin yapay zekâyla daha fazla şey yapmak istemesi anlaşılabilir, ancak bu o kadar hassas bir konu ki tam da bu yüzden iyi bir denetime ihtiyaç var. Şimdi ise daha az denetim olacak" dedi.

Hubert, yapay zekânın risklerine de değindi: "Yapay zekânın verdiği kararları tam olarak anlayamıyoruz ve bazen açıklayamıyor. Örneğin yapay zekâ, 'Muhammed' isminin yanlış olduğunu öğrenebilir, buna karşı çok sert önlemler almak gerekiyor."

Yeni yasayla birlikte tamamen denetimsiz çalışılmayacağını, ancak bazı durumlarda denetim gerekmeyeceğini söyleyen Hubert, "Eğer sonuç 'Pietje terörist' ise yine de daha fazla araştırma yapılması gerekiyor, ama her şey için bunun gerekmediği anlaşılıyor" dedi ve ekledi: "Yasada açıklamada, normal dünyada herkesin yaptığının servisler için de geçerli olduğu yazıyor. Bu mantıklı görünüyor, ama sen ChatGPT ile yanlış bir sonuca varırsan bu, gizli servislerin yanlış sonuca varmasından daha az vahim."

Hubert, yasanın bu haliyle kabul edileceğinden endişe ettiğini ancak Temsilciler Meclisi'nin (Tweede Kamer) bazı keskin köşeleri törpüleyebileceğini umduğunu söyledi. Örneğin daha az denetime gerek olup olmadığı ve servislerin önceki tüm bilgileri unutması gerekip gerekmediği gibi konuların ele alınabileceğini belirtti.