Hollanda'da sağlık rezervi genişletiliyor: psikologlar, kamyoncular ve polisler de hazır

Hollanda'da kriz anlarında sağlık sektöründeki personel eksikliğini gidermeyi amaçlayan Ulusal Sağlık Rezervi (Nationale Zorgreserve - NZR) genişletiliyor. Artık sadece sağlık diplomasına sahip olanlar değil, psikologlar, kamyon şoförleri ve eski polisler de rezerv gücüne katılabilecek. Bu adım, gelecekte yaşanabilecek pandemi, savaş ya da doğal afet gibi krizlerde sağlık sisteminin ayakta kalmasını sağlamak için atılıyor.

Rezerv gücü, halihazırda sağlık alanında eğitim almış ancak sektörde aktif olarak çalışmayan yaklaşık altı bin kişiden oluşuyor. Bu kişiler, kriz durumunda 24 saat içinde göreve başlayabiliyor ve geçici olarak ücretli çalışıyor. NZR'nin amacı, kriz zamanlarında sağlık hizmetlerinin kesintisiz sürmesini sağlamak. Özellikle koronavirüs salgını sırasında yaşanan yoğun personel eksikliği, bu tür bir yapılanmanın önemini ortaya koymuştu.

NZR'nin yöneticilerinden Charlotte de Schepper, sadece doktor ve hemşirelerin değil, diş sağlığı teknisyenleri ve ebeler gibi farklı sağlık branşlarından kişilerin de rezervde yer aldığını belirtiyor. De Schepper, "Bir krizde emekli bir aile hekimi mantıklı görünebilir, ancak diş hijyenisti veya ebe de önemli görevler üstlenebilir" diyor.

Farklı branşlardan destek

Rezervdekiler, kendi mesleklerinin yanı sıra temel sağlık hizmetlerinde de görev alabiliyor. Örneğin, bir ebe doğum merkezinde çalışırken, aynı zamanda aşılama çalışmalarına da yardımcı olabiliyor. Diş hijyenistleri ise diş hekimi iş yükünü hafifletebiliyor. De Schepper, bu sayede sağlık hizmetlerinin daha geniş bir yelpazede sunulabileceğini vurguluyor.

2024 yılında Sağlık Bakanlığı, NZR'ye beş yıl içinde beş bin rezervist hedefine ulaşma görevi vermişti. Bu hedefe yılın başında ulaşıldı. Ancak rezervistlerin bir kısmının geçerli BIG kaydı (sağlık meslekleri kayıt sistemi) bulunmuyor. BIG kaydı, bir sağlık çalışanının mesleğini icra edebilmesi için yeterliliğini gösteren resmi bir belge. Kaydı olmayanlar sadece temel sağlık hizmetlerinde görev alabiliyor. De Schepper, bu kişilerin online eğitimlerle bilgilerini tazeleyebileceğini ve acil durumlarda BIG zorunluluğunun kaldırılması halinde görev yapabileceklerini söylüyor.

Genişleyen kapsam: Teknik, lojistik ve güvenlik

NZR'nin yanı sıra, Teknik, Lojistik ve Güvenlik Rezervleri de kuruluyor. Bu yeni yapılanma, kamyon şoförleri, tesisatçılar, Bilişim Teknolojileri (IT) uzmanları, güvenlik görevlileri ve eski polisler gibi farklı meslek gruplarından kişileri kapsıyor. Bu kişiler, kriz durumunda savunma ve güvenlik güçlerine destek olabilecek. Örneğin, bir kamyon şoförü tıbbi malzeme taşıyabilirken, bir eski polis fabrika güvenliğini sağlayabiliyor.

Ancak bu genişleme beraberinde bazı etik soruları da getiriyor. Wageningen Üniversitesi'nden kriz bilimci Jori Kalkman, "Savaş durumunda bu rezervistler askeri hedef haline gelebilir mi? Ya da insanları çok zor durumlarla karşı karşıya bırakacak bölgelere göndermek doğru mu?" diye soruyor. Kalkman, bu konuların toplumda geniş bir tartışma gerektirdiğini belirtiyor.