Hollandalı doktorların yüzlercesi yapay zekayla hastalarıyla konuşmalarını dinliyor

Hollanda'da yüzlerce aile hekimi, muayene sırasında hastalarıyla yaptığı konuşmaları yapay zeka (AI) ile dinleyip hasta dosyasına rapor yazıyor. Nivel araştırma kurumunun yaptığı araştırmaya göre, bu uygulamanın kullanımı bir yılda önemli ölçüde arttı.

Nivel, Hollanda'daki 4 bin 500 aile hekimliği muayenehanesine yapay zeka destekli sesli raporlama kullanımıyla ilgili bir anket gönderdi. Ankete 800'den fazla hekim katıldı ve katılımcıların yüzde 36'sı bu aracı kullandığını belirtti. Bu oran bir önceki yıl yüzde 14'tü. Yapay zeka tabanlı not tutucu kullanan muayenehane sayısının en az yüzlerce olduğu tahmin ediliyor.

Zamandan tasarruf sağlıyor

Nivel araştırmacısı Lilian van Tuyl, aile hekimlerinin yapay zeka kullanımındaki büyük artışa şaşırdığını söyledi. Van Tuyl, "Aile hekimleri dijital araçların kullanımında genellikle oldukça temkinlidir. Ancak idari süreçlerde bu araçlarda fırsatlar görmeleri önemli bir işaret" dedi. Yapay zeka, sohbet robotları veya kişiselleştirilmiş tedavi planları konusunda aile hekimleri arasında çok daha az popüler.

Erasmus MC'de üniversite hocası olan Reinier van Linschoten geçen yıl yapay zekanın sesli raporlama işlevini ne kadar iyi çalıştığını araştırdı. Van Linschoten ve meslektaşları, yapay zeka ile ve yapay zeka olmadan yapılan 535 aile hekimliği konsültasyonunu gözlemledi. Yapay zeka not tutucusunun avantajları ve dezavantajları olduğunu tespit ettiler.

Doktorların raporu kendileri yazmak yerine sadece yapay zekanın hazırladığı raporu kontrol edip düzeltmek zorunda kalması, konsültasyon başına ortalama 42,7 saniye tasarruf sağladı. Van Linschoten, "Bu, aile hekiminin genel olarak daha fazla hasta görebileceği anlamına gelmiyor. Ancak biraz nefes alma alanı sağlıyor, bilişsel yükü azaltıyor. Sadece bir an için sakince düşünmek için biraz daha fazla zaman anlamına geliyor" dedi.

Yapay zeka raporu daha detaylı

Yapay zeka aracı, hastanın hikayesini, teşhisini ve tedavi planını kaydetmede doktorların kendisinden daha detaylıydı, ancak fiziksel muayeneyi kaydederken daha az özlüydü. Van Linschoten, "Sistem mükemmel değil, ancak genel olarak bir aile hekiminden daha fazla bilgi kaydediyor. Ancak özete karşı her zaman eleştirel olmalısınız" dedi. Bilgilerin bazen eksik olmasının yanı sıra, yapay zeka 'halüsinasyon' görebilir ve anlamsız yazabilir. Van Linschoten, "Her ne kadar ciddi veya tehlikeli halüsinasyonlarla karşılaşmasak da" dedi.

Dijital sağlık hizmetleri konusunda Hollanda'da bilgi platformu olan Digizo, literatür araştırması, aile hekimleri ve tedarikçilerle yapılan görüşmelere dayanarak aile hekimliği muayenehanelerinde sesli raporlama için birkaç yapay zeka aracını onayladı. Digizo'ya göre, ses kaydı saklanmadığı ve rapor yalnızca doktorun onayından sonra hasta dosyasına kaydedildiği için gizlilik riskleri düşük kabul ediliyor. Bu nedenle hastanın açık rızasının gerekmediği belirtiliyor.

Hollanda Veri Koruma Otoritesi (AP), NU.nl'ye konuyla ilgili yorum yapmadı. AP sözcüsü, "Çok farklı araçlar var. Hangi yasa ve yönetmeliklerin geçerli olduğu belirli duruma bağlı" dedi. Genel olarak, yapay zekanın hasta-doktor gizliliğini ihlal etmemesi ve hastanın yapay zeka kullanımı hakkında önceden açıkça bilgilendirilmesi gerekiyor.

AP sözcüsü, "Hasta rızası olmadan doktor üçüncü taraflara veri sağlayamaz. Yapay zeka aracının barındırma sağlayıcısı tıbbi verilere erişebilirse bu durum söz konusu olur. Ayrıca sağlık verileri yalnızca GDPR gizlilik yasasına göre geçerli bir yasal dayanak varsa işlenebilir" dedi.

AP, aile hekimliği ofislerinde yapay zeka kullanımına ilişkin kılavuz ilkeler üzerinde çalışıyor. Sağlık ve Gençlik Bakım Müfettişliği, son yıllarda yapay zeka sesli raporlamayla ilgili herhangi bir olay raporu almadığını gazeteye bildirdi.