Hormon bozucu tarım ilacı Pitcher yasaklandı

Hollanda'da tarım ve bahçecilikte yaygın olarak kullanılan bir fungus ilacının (mantar öldürücü) ruhsatı iptal edildi. Bitki Koruma Ürünleri ve Biyosidal Ürünler Ruhsatlandırma Kurulu (Ctgb), üretici Adama'nın Pitcher adlı ürününün artık kullanılamayacağına karar verdi. Ürün, insan, hayvan ve doğa için zararlı olan fludioxonil maddesini içeriyor.

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), 2024 yılında yaptığı bir araştırmada fludioxonil'in hormon bozucu olduğu sonucuna varmıştı. Hormon bozucu tarım ilaçları Avrupa Birliği'nde 2009 yılından bu yana yasak.

Yargı kararı sonrası ruhsat iptali

Ctgb'nin ruhsatı iptal etme kararı, geçen yaz verilen bir mahkeme kararının ardından geldi. Mahkeme, Pitcher'ın ruhsatlandırılmaması gerektiğine ve bu nedenle ürünün mümkün olan en kısa sürede piyasadan çekilmesi gerektiğine hükmetti. Ctgb sözcüsü, bugünkü bilgilerle ürünün ruhsatlandırılmayacağını belirterek, "Ürünlerin ruhsatının yeniden değerlendirme sonrası iptal edilmesi nadiren görülür" dedi.

Dava, çevre örgütü Pesticide Action Network (PAN) tarafından açılmıştı. PAN araştırmacısı Sjoerd van de Wouw, iptal kararının "inanılmaz derecede uzun" sürdüğünü söyledi. Van de Wouw, "Maddelerin hormon bozucu olup olmadığı ancak 2018'den itibaren değerlendirilmeye başlandı. O zaman fludioxonil zaten piyasada ruhsatlıydı ve ancak 2024'te içerik değerlendirmesi yapıldı" dedi.

Örgüt, Pitcher dışında Hollanda'da fludioxonil içeren 23 farklı tarım ilacının daha kullanıldığına dikkat çekiyor. Van de Wouw, "Bu geniş kullanılan bir madde" diyor.

Yılda 21 bin kilo kullanım

Hollanda'da yılda yaklaşık 21 bin kilo fludioxonil kullanılıyor. Madde, örneğin soğan ve yumruların daldırma işleminde ve kalıcı bitkiler ile süs bitkileri yetiştiriciliğinde kullanılıyor. Van de Wouw, "Özellikle çiftçiler ve tarım alanlarına yakın yaşayanlar bu maddeye yoğun şekilde maruz kalıyor" dedi.

Ancak çeşitli sebze ve meyvelerde de kalıntılara rastlandı. Hollanda Gıda ve Tüketici Ürünleri Güvenliği Kurumu (NVWA) tarafından yapılan bir analizde, test edilen 2200'ün üzerinde ürünün 300'den fazlasında fludioxonil bulundu; patates ve çilekten domates ve üzüme kadar. Van de Wouw, "Hormon bozucu maddeler arasında fludioxonil, sebze ve meyvelerde en sık rastlanan kalıntı" diyor.

Van de Wouw, "Tüketim yoluyla özellikle hamile kadınlar ve küçük çocuklar için risk oluşturuyor" diyerek bir dizi riski sıralıyor: "Çeşitli kanser türleri, parkinson, astım, alerjiler ve kalp-damar hastalıkları."

Pitcher üreticisinden yanıt istendi. Adama'nın soğan yöneticisi Jan-Willem van der Klugt, "PAN ile Ctgb arasındaki davada doğrudan taraf değildik. Kararı not ediyoruz ve buna uyacağız" dedi.

Pitcher'ın kullanımı Mayıs 2027'den itibaren yasaklanacak.