İsveç seçimleri baş başa gidiyor: Sonuç belirsizliğini koruyor

İsveç'te pazar günü yapılacak genel seçimler öncesi merkez sağ ve merkez sol bloklar arasındaki yarış baş başa gidiyor. Kamuoyu yoklamaları merkez sol bloğun hafif bir avantaja sahip olduğunu gösterse de, farkın kapandığı belirtiliyor. Uzmanlar, seçim sonucunun bu kadar belirsiz olduğu bir dönemin nadir yaşandığını ifade ediyor.

Başbakan Ulf Kristersson liderliğindeki merkez sağ blok, son dört yıldır Hristiyan Demokratlar ve Liberaller ile birlikte azınlık hükümeti olarak görev yapıyor. Hükümet, radikal sağdaki İsveç Demokratları'nın dışarıdan desteğiyle ayakta duruyordu. Bu partiler önceki seçimlerde suç ve göçle mücadele konularına odaklanarak oy kazanmıştı. Ancak bu yıl tablo değişmiş durumda.

Hükümetin suç ve göç konusunda ilerleme kaydetmesi, seçmenin gündemini farklı konulara kaydırmış durumda. Savunma ve yeni NATO üyeliği, hükümet ve muhalefetin ortak mutabakatıyla öncelik olmaktan çıkmış görünüyor. Bu yıl seçim gündemini daha çok geçmişte merkez solun sahiplendiği konular oluşturuyor: Halkın alım gücü, sağlık hizmetleri ve sosyal güvenlik.

Sağlık sistemi seçmenin ana gündeminde

Uppsala Üniversitesi'nden doçent Karl Loxbo, İsveç sağlık sisteminin yıllardır süren kötü yönetim ve kesintiler nedeniyle çöktüğünü söylüyor. Loxbo, sistemin hâlâ vergilerle finanse edilen ve ücretsiz olması gereken bir yapı olduğunu, ancak hastaların çok uzun kuyruklarda beklediğini belirtiyor. Bu durumun seçmen için önemli bir değişim beklentisi yarattığını vurguluyor.

Kampanya döneminin başında bu durum, Magdalena Andersson liderliğindeki Sosyal Demokratlar'ın öncülüğündeki merkez sol blok için avantaj gibi görünüyordu. Sosyal Demokratlar, Merkez Parti, Yeşiller ve sol görüşlü Sol Parti'den oluşan blok, anketlerde 10 puana varan farkla önde gitti.

Siyaset bilimciler, seçim gününe kadar bu farkın korunmasının zor olduğunu belirtiyordu. Nitekim son haftalarda merkez sağ bloğun farkı kapattığı görülüyor. İki blok artık neredeyse başa başa gitmiş durumda. Karl Loxbo, "Daha önce bu kadar yakın bir yarış olmamıştı" diyor.

Profesör Karl-Oskar Lindgren ise seçim yaklaştıkça iktidardaki partilerin oy kazandığını söylüyor. Lindgren'e göre seçmenin hükümete yönelik hayal kırıklığı genellikle kampanyanın başında daha belirgin oluyor, ancak seçim tarihi yaklaştıkça bu algı değişiyor. İsveç ekonomisinin de toparlanma sinyali verdiğini ekliyor.

Seçim günü yaklaşırken seçmen için bir başka konu daha önem kazanıyor: Hangi blok hükümet kurabilir? Lindgren, merkez sağ kampın yeniden birlikte hükümet kurma konusunda anlaştığını, ancak merkez sol kampta daha fazla belirsizlik olduğunu aktarıyor.

İsveç Demokratları koalisyonun kilit ismi

Başbakan Kristersson, Hristiyan Demokratlar, Liberaller ve İsveç Demokratları ile devam etmek istiyor. İsveç Demokratları'na, kendisi başbakanlığı sürdürdüğü sürece kabinede bakanlık verileceği sözünü bile vermiş durumda.

Radikal sağdaki İsveç Demokratları, neonazi kökenli bir partiden siyasi ağırlığa sahip bir güce dönüşmüş durumda ve merkez sağ blok için artık vazgeçilmez bir ortak. Ülkenin en büyük ikinci partisi olsa da, Loxbo'ya göre İsveçlilerin önemli bir kısmı bu partiyi desteklemiyor. Azınlık hükümetinin bu partiden destek istemesinin, hatta kabinede bakanlık verme olasılığının seçmen tarafından nasıl karşılanacağı belirsizliğini koruyor.

Liberallerin seçim barajını geçip geçemeyeceği de merak konusu. Lindgren'e göre bu partinin meclise girememesi halinde sağ bloğun hükümet kurması daha da zorlaşacak. Liberaller yeterli oyu alırsa, hızlı bir şekilde kabine kurulabileceği belirtiliyor.

Merkez sol blokta ise durum farklı. Sosyal Demokratlar, Sol Parti ve Yeşiller üçlü olarak çoğunluğu elde edemiyor ve Merkez Parti'nin desteğine ihtiyaç duyuyor. Lindgren, bu partilerin göç ve iklim konusunda anlaştığını, ancak ekonomi söz konusu olduğunda farklı düştüklerini açıklıyor. Merkez Parti, işveren kesimine daha yakın duruyor ve zenginlere vergi artışına karşı çıkıyor.

Bu yıl seçimin belirleyici konuları olan gelir dağılımı, sağlık ve sosyal güvenlik alanlarında merkez sol blok kampanya boyunca fazla vaat vermekte zorlanıyor. Ayrıca Lindgren'e göre Merkez Parti, Sol Parti'yi desteklemeye hiç sıcak bakmıyor. Sol Parti ise hükümetin parçası olmadıkça destek vermeye yanaşmıyor. Merkez sol blok pazar günü çoğunluğu elde etse bile koalisyon kurma sürecinin uzayacağı belirtiliyor.

Karl Loxbo, "Bu seçimler aylar önce Sosyal Demokratlar için çok kolay görünüyordu" diyor ve ekliyor: "Ama şimdi baş başa bir yarış var. Seçimden sonra ne olacağını kimse bilmiyor."