Kuzey Kıbrıs'ta yanlış spermle en az 30 çocuk dünyaya geldi

BBC'nin araştırmasına göre, Kuzey Kıbrıs'taki doğurganlık kliniklerinde yanlış donör spermi kullanılması sonucu en az 30 çocuğun dünyaya geldiği belirlendi. Mağdurların çoğunluğunu Britanyalı aileler oluşturuyor. BBC, daha önce de bu skandalı gündeme getirmiş, ancak yeni bulgularla mağdur sayısının daha da arttığı ortaya çıktı.

Araştırmanın detayları

BBC'nin incelediği tüm vakalarda, ailelerin seçtikleri donörlerin sperminin kullanılmadığı tespit edildi. Olay, Kıbrıs'ın Türk kesimindeki birden fazla klinikte yaşandı. Bu bölge, Avrupa Birliği mevzuatı dışında kalıyor ve sadece Türkiye tarafından tanınıyor. Klinikler neredeyse hiç denetlenmiyor. Buna rağmen, düşük fiyatlar, yüksek başarı vaatleri ve geniş donör yelpazesi nedeniyle birçok hasta bu klinikleri tercih ediyor.

Araştırmada öne çıkan klinik ise Dogus IVF Centre oldu. Doğan çocukların en az yarısının bu klinikteki tedaviler sonucu dünyaya geldiği belirtiliyor. Aileler, sağlık, dış görünüm, eğitim, hobiler ve karakter gibi kriterlere göre donörleri dikkatle seçtiklerini, ancak bu tercihlerin dikkate alınmadığını söylüyor.

Ailelerin şüpheleri ve DNA testleri

30 çocuktan 11'inin DNA testi yapıldı. Testler, çocukların genetik olarak Türkiye veya çevre ülkelerden kökenleri olduğunu gösterdi. Oysa ailelerin çoğuna Batı Avrupa'dan taranmış, sağlıklı donörler vaat edilmişti. Doğumdan sonra çocuklarının dış görünüşündeki farklılıklar ailelerde şüphe uyandırmış, zamanla bu şüpheler kesinleşmişti.

Mağdur annelerden Rachel, BBC'ye verdiği röportajda "Bu tam anlamıyla skandal" dedi. Rachel, dünyanın en büyük sperm bankası Cryos International aracılığıyla Danimarkalı bir donör seçmişti. Donör, çocuğun 18 yaşında kimliğini öğrenmesine izin vereceğini belirtmişti; Rachel da bu seçeneği çocuğuna sunmak istiyordu. Dogus kliniği, bu donörü ayarlayabileceğini söyleyerek Rachel'ı etkilemişti. Tedavi için Kuzey Kıbrıs'a giden Rachel, kısa sürede hamile kaldı. Ancak daha sonra tıbbi kayıtlara erişememesi ve oğlu Jonah'ın fiziksel özellikleri şüphelerini artırdı. BBC'nin haberi üzerine aile DNA testi yaptırdı ve 13 yaşındaki Jonah'ın Türk ve Güney Avrupa kökenli olduğu ortaya çıktı. Rachel, "Jonah kökenini öğrenmekten büyülenmişti, ama yine de yaşananlar kabul edilemez" dedi.

Kimlik ve sağlık geçmişi belirsiz

Aileler, donörlerin kim olduğunu ve sağlık geçmişlerini bilmek istiyor; ancak klinik çalışanlarına yöneltilen sorulara yanıt alınamadı. İngiltere Sağlık Bakanlığı, kliniklerin uygulamaları hakkında soruşturma başlatacağını açıkladı. BBC ise Dogus kliniğinin, Cryos International'ın kara listesinde on yılı aşkın süredir yer aldığını ortaya çıkardı.